اعزام نیروی کار ایرانی به خارج چرا و چگونه

احتراماً در خصوص گزارش آن هفته نامه وزین در رابطه با چگونگی اعزام نیروی کار زن و مرد به کشورها، (مندرج در صفحه 5 شماره 578) ضمن تشکر و قدردانی از ورود کارشناسانه به حوزه اعزام نیروی کار ایرانی به خارج از کشور به استحضار می‌رساند، در مورد سخنان جناب آقای نوری مدیر کل محترم امور بین‌الملل و اشتغال خارج از کشور وزارت محترم کار و امور اجتماعی که اظهار داشته‌اند، در حال حاضر کاریابی‌های بین‌المللی (غیر دولتی) در ایران به صورت کشوری و منطقه‌ای تقسیم‌بندی شده‌اند و هر کدام در زمینه اعزام نیرو دارای تخصص بالایی هستند و افرادی که از طریق این کاریابی‌ها به کشورها اعزام می‌شوند از حمایت دولت برخوردارند و هرگونه همکاری با آنان به عمل می‌آید، خواستم به منظور تنویر افکار عمومی ‌و روشن شدن اذهان و نیز پاسخگویی به قشر نسبتاً کثیر فارغ‌التحصیلان متقاضی اعزام برای کار در خارج از کشور و کسب تجربه و مهارت نکاتی چند به اطلاع برسانم:
- یکی از علل ورود غیرقانونی جوانان جویای کار ایرانی به کشورهای پیشرفته، عدم هدایت صحیح و به موقع بسیاری از آنان در خصوص چگونگی امکان اعزام درست متقاضیان برای کار در خارج از کشور می‌باشد به نحوی که هیچ کدام از آنها در مراجعه به کاریابی‌های بین‌المللی پاسخ لازم را دریافت نمی‌کنند.
- علت عدم دریافت پاسخ لازم متقاضیان اعزام برای کار در خارج کشور از سوی دفاتر کاریابی‌های بین‌المللی به دلیل سردرگمی‌ کاریابی‌ها در چگونگی اعزام متقاضیان خود به کشورهای هدف (کشورهایی که کاریابی‌های بین‌المللی به صورت تخصصی از سوی وزارت کار و امور اجتماعی ماموریت یافته‌اند تا در آن حوزه فعالیت نموده و زمینه‌های اعزام نیرو به آن کشور را با حمایت دولت فراهم آورند) می‌باشد به نحوی که برای این موضوع و محل ماموریت خود از سوی دستگاه متولی هیچگونه فرایندی تعریف نشده و کاریابی‌ها بنا به سلیقه خود بدون هیچگونه هدایت و حمایت دولتی به دنبال ایجاد راهکار برای اعزام نیرو به کشور هدف می‌باشند.
- علت عدم هدایت و حمایت دولتی از کاریابی‌های بین‌المللی در راستای اعزام نیرو به خارج از کشور عدم استفاده از راهکارهای بین‌المللی و عدم تعریف فرایند تخصصی موضوع از طریق سیاست‌گذاران و تصمیم‌گیرندگان می‌باشد.
- علت عدم استفاده از راهکارهای بین‌المللی و عدم تعریف فرایند موضوع اعزام نیروی کار به خارج از کشور به دلیل سیاسی نمودن موضوع و انحصاری شدن فرایند اعزام در دستان پرتوان دولت محترم می‌باشد. بنابراین تا زمانی که فرآیند اعزام نیروی کار به خارج از کشور و حضور در بازار کار جهانی که امری کاملاً تجاری و اقتصادی در معاهدات بین‌المللی محسوب می‌گردد با دیدگاه‌های سیاسی و دولتی انجام می‌شود این موضوع با بن‌بست مواجه بوده و راه به ناکجاآبادهایی ختم خواهد شد که منجر به تشکیل باندهای قاچاق انسان و بر باد رفتن‌شان و شخصیت‌ ایرانی در کشورهای دیگر می‌شود. ای کاش جناب آقای نوری در خصوص برنامه اعزام یکصد هزار نفر نیروی کار به خارج از کشور در قانون برنامه پنجساله چهارم توسعه کشور آمده است سخنانی می‌فرمودند که چرا تا این لحظه که در سال پایانی برنامه پنجساله چهارم توسعه کشور هستیم نتوانسته‌ایم با انجام هزینه‌هایی که در این راه به کشور تحمیل نموده‌ایم اقدام بایسته‌‌ای انجام دهیم. آیا عمل نکردن به برنامه خود آغازی برای تشکیل باندهای مافیایی نخواهد بود؟
- عدم حضور ایران در بازار کار جهانی زمینه‌های فراوانی را به وجود آمدن ناهنجاری‌های این مهم را در سطح بین‌المللی به وجود خواهد آورد. بنابراین جناب آقای نوری به طور صریح و شفاف بفرمایند که ایران با کدام کشور قرارداد رسمی ‌(‌نه تفاهم‌نامه یا غیره) برای اعزام نیروی کار دارد و اگر به کشورهایی که در گزارش یاد شده ایشان اشاره‌ای دارند اعزامی‌ صورت می‌پذیرد از چه طریق انجام می‌شود که کاریابی‌های بین‌المللی که به عنوان بازوان اجرایی وزارت کار و امور اجتماعی در امر اعزام نیرو می‌باشند، از آن بی‌خبرند؟
چنانچه برای اعزام نیروی کار ایرانی برای کار در خارج از کشور فرایند مناسب بین‌المللی و آموزشی تدوین و اجرا گردد یقیناً آنها از توانمندی‌ و شخصیت بسیار بالایی برخوردار هستند که می‌توانیم با تدبیر آن را حفظ کنیم و در غیر این صورت موجبات فرسایش شخصیت ایرانی را فراهم کرده و به تعبیری شخصیتی همانند افغانی در ایران را در دنیا برای آنان کسب خواهیم کرد.
در همین زمینه پیشنهادهای ذیل به منظور بهبود امر ارایه می‌گردد:
- در بسیاری از کشورها فرایند اعزام نیروی کار به خارج از طریق تشکل‌های صادراتی انجام می‌شود و عمدتاً اتاق‌های بازرگانی و صنایع کشور متولی امر صدور و اعزام نیروی کار می‌باشند. موضوعی که متاسفانه در کشور ما هیچگونه تعریفی برای این فرایند در این خصوص انجام نشده و اتاق بازرگانی و صنایع معادن ایران با این مساله کاملاً بیگانه می‌باشند.
- وجود 57 کشور اسلامی‌ در سطح جهان و تلاش برای تبادل نیروی کار بین آنها به عنوان یک وظیفه برای تصمیم‌گیرندگان دولتی و بخش خصوصی می‌تواند راهکار اساسی برای توسعه و بهبود اعزام نیروی کار خصوصاً نیروی کار متخصص باشد. کشورهایی که می‌توانند برای کارگر ایرانی محل امنی برای کار و فعالیت باشند.
- ایجاد زمینه حضور و تردد مداوم مدیران و کارشناسان کاریابی‌های بین‌المللی به کشورهای حوزه ماموریتشان حداقل حمایت مسئولان دولتی از آنان می‌تواند باشد که تاکنون برای کاریابی‌ها میسر نگردیده است.
- حضور نماینده فعال وزارت کار و امور اجتماعی در جلسات کمیسیون‌های مشترک اقتصادی ایران با سایر کشورها و گنجاندن بندهای الزام‌آور اعزام نیروی کار در توافق‌نامه‌های مبادله شده بین آنان از اساسی‌ترین راهکارهای احیای این روش از یاد رفته می‌باشد.
- حضور وابسته کار توانمند در تمامی‌ کشورهای نیروپذیر و ارتباط آنها با کارفرمایان بزرگ کشورهای مذکور از جمله مواردی است که از یادمان رفته است. (‌ایران در میان تمام کشورهای نیروپذیر فقط تعداد بسیار کمی ‌وابسته کار دارد).
- برنامه‌ریزی برای برگزاری دوره‌های آموزشی مورد نیاز کارفرمایان کشورهای نیروپذیر (این دوره‌ها در کشور فیلیپین برای متقاضیان اعزام برای کار در خارج از کشور هماهنگ با کارفرمایان نیروپذیر در حال انجام است که به همین دلیل نیروی کار فیلیپینی در تمام کشورها جزء موفق‌ترین نیروها می‌باشند.)
اکنون بسیاری از کاریابی‌های بین‌المللی غیر دولتی که با صرف هزینه‌های هنگفت شخصی به منظور فعال نمودن موضوع اعزام نیروی کار به خارج از کشور و یاری رساندن به دولت و حل بخشی از معضل بیکاری در کشور تاسیس شده بودند به دلیل سردرگمی‌ میان سلیقه‌ای عمل کردن متولیان دولتی و دستگاه‌های مرتبط یا غیر مرتبط و عدم هدایت و حمایت دولت رو به تعطیلی و از هم پاشیدگی رفته و از طرفی یکی از مصوبات مهم برنامه پنجساله چهارم توسعه کشور که اعزام یکصد هزار نفر نیروی کار به خارج از کشور می‌باشد به بن‌بست کشیده شده است که امیدواریم با تدابیری که در برنامه‌های آینده اندیشیده خواهد شد جلوی این همه تضییع گرفته شود که در صورت اجرایی شدن می‌توانست قسمت اعظمی‌ از مشکلات را حل نماید. اما با این وجود باز هم کاریابی‌های بین‌المللی غیر دولتی با داشتن تجارب بسیار گرانقدر آمادگی دارند در راستای احیای برنامه اعزام نیروی کار به خارج از کشور هر چه در توان دارند به میدان آورده همچون سربازی فداکار در خدمت ایران عزیز و هموطنان گران‌قدر خود باشند.