دفاع از حق حاکمیت ملت عراق

محمد ملک‌زاده
برگزاری کنفرانس سه‌جانبه ایران، سوریه و آمریکا دربارۀ عراق، یکی از رخدادهای مهمی است که این هفته در بغداد شاهد آن بودیم. در این کنفرانس یک روزه، نمایندگانی از شش کشور همسایه عراق در کنار مصر و پنج عضو دایم شورای امنیت و همچنین نمایندگانی از اتحادیه عرب و سازمان کنفرانس اسلامی ‌حضور داشتند، ولی به باور تحلیلگران سیاسی محور اصلی برگزارکنندگان این نشست را سه کشور ایران، سوریه و آمریکا تشکیل می‌دادند. هدف اصلی نوری المالکی، نخست‌وزیر عراق، از تشکیل این کنفرانس به گفته وی که خود نیز طراح برگزاری آن اجلا‌س بود، پشتیبانی از روند سیاسی و تلا‌ش‌های دولت متبوعش برای استحکام بخشیدن به امنیت و ثبات عراق و بازسازی آن بود.
نشست بغداد در حالی برگزار شد که از مدت‌ها پیش از برگزاری، اخبار ضد و نقیضی دربارهِ مذاکره دو‌جانبه و مستقیم نمایندگان تهران و واشنگتن در صدر اخبار برخی خبرگزاری‌های غربی قرار گرفته بود، ولی مواضع قاطع هیأت نمایندگی جمهوری اسلامی ‌ایران در این نشست و بی‌اعتنایی به حضور آمریکا در اجلا‌س یک روزه بغداد مهم‌ترین نکته‌ای بود که از دید تحلیلگران سیاسی غرب، دور نماند؛ به گونه‌ای که برخی رسانه‌های غربی و اروپایی حضور آمریکا در کنفرانس بغداد را تغییری اساسی در راهبرد این کشور در خاورمیانه تعبیر کردند.
خبرگزاری آسوشیتدپرس در گزارشی با اشاره به برگزاری اجلا‌س بغداداعلا‌م کرد که تهران بدون توجه به حضور واشنگتن در این اجلا‌س نشان داد که فقط در اندیشه برقراری امنیت در عراق است.
این خبرگزاری با ارایۀ تحلیلی از مواضع هیأت ایرانی شرکت‌کننده در این نشست افزود: ایران بیش از این‌که به نشستن بر سر یک میز با آمریکا توجه نشان داده و یا اهمیتی قایل شود، به ایجاد امنیت در کشور همسایه خود می‌اندیشد.
روزنامه فرانسوی فیگارو نیز در مقاله‌ای با اشاره به برگزاری کنفرانس بغداد و ایجاد فرصتی برای گفت‌وگو میان ایران و آمریکا نوشت: «واشنگتن در این کنفرانس موضعی دفاعی داشت.» به نوشته فیگارو، هیأت آمریکایی با دراز کردن دست دوستی وارد بغداد شدند. این روزنامه در ادامه ضمن اشاره به برخی تهدیدها و فشارها از سوی آمریکا علیه ایران در زمینه مسایل گوناگون بین‌المللی، واقعیت کنونی را در تاکتیک واشنگتن به گونه‌ای دیگر دانسته، می‌نویسد: «واقعیت این است که دولت بوش در موضعی دفاعی و با اختلا‌ف‌نظر عمیق بر سر میز مذاکره با دشمنانش نشسته است.»
خبرگزاری فرانسه نیز بلا‌فاصله پس از پایان نشست بغداد گفت: این آمریکایی‌ها هستند که تمایل زیادی به گفت‌‌وگو با ایران دارند و این تمایل از سوی بوش، رایس و سفیر آمریکا در عراق بارها نشان داده شده است. خلیل‌زاد، سفیر آمریکا در بغداد، نیز تأکید کرد: در طول یک‌سال گذشته ما همواره آماده مذاکره با ایران بوده‌ایم ولی تهران هیچ‌گاه تمایلی برای این‌ گفت‌وگو نشان نداده است.
اجلا‌س امنیتی بغداد در حالی برگزار شد که موج خشونت و ناامنی در عراق شتاب بیش‌تری به خود گرفته است. بدون تردید یکی از دلا‌یل عمده پذیرش ایران برای حضور خود در نشست امنیتی مشترک با آمریکا ـ عامل اصلی ترور و ناامنی در عراق ـ نگرانی جمهوری اسلامی ‌از تشدید حوادث خونبار در آن کشور بوده است.
با این‌ همه، حضور نمایندگی از جمهوری اسلامی ‌ایران در این نشست و جایگاه تهران به عنوان یکی از محورهای اصلی اجلا‌س امنیتی بغداد در اوج فشارها و تهدیدهای ایالا‌ت متحده علیه برنامه صلح‌آمیز هسته‌ای کشورمان، برخی را به این گمان واداشت که ایران از موضع دفاعی و با هدف کاستن از دشمنی آمریکا در این اجلا‌س شرکت خواهد کرد؛ در حالی که مواضع قاطع جمهوری اسلامی ‌ایران در این نشست و اظهارات نماینده این کشور در کنفرانس امنیتی بغداد همه گمانه‌زنی‌های مطرح شده از سوی محافل غربی طی روزهای اخیر را باطل کرد.
سیدعباس عراقچی، نماینده اعزامی ‌جمهوری اسلامی ‌ایران به اجلا‌س امنیتی بغداد، با تبیین صریح مواضع تهران، مهم‌ترین مشکل امنیت عراق را حضور اشغالگران دانست و واگذاری ترتیبات امنیتی به دولت عراق را مؤثرترین راه برای خروج از بحران کنونی برشمرد. وی در حالی که حضور همسایگان در اجلا‌س بغداد را پیامی ‌روشن و حاکی از عزم و اراده آنان برای متحد کردن صفوف خود در جهت حمایت از دولت و ملت عراق و کمک به بازگشت ثبات و آرامش به این کشور دانست، به انتقاد از تداوم ناامنی‌ها در عراق پرداخت و آن را محصول اقدام‌های تبهکاران خارجی معرفی کرد.
به اعتقاد جمهوری اسلامی ‌ایران، تنها راه بازگشت ثبات و امنیت به عراق خروج هرچه سریع‌تر اشغالگران از این کشور است. تجربه چند سال گذشته در عراق حداقل نشان می‌دهد که تمسک به اقدام‌های غیرقانونی و تجاوزکارانه، گرچه به سرنگونی یک نظام غیرمردمی‌ و دست‌نشانده هم بینجامد، هرگز نمی‌تواند زمینه مناسبی را برای ایجاد صلح و ثبات در امنیت یک کشور فراهم آورد. چنان ‌که حضور نیروهای خارجی در عراق در طول مدت اشغال این کشور نتوانست به حل مشکلا‌ت داخلی و برقراری صلح و ثبات عراق کمک کند.
به هر حال جمهوری اسلامی ‌ایران با حضور قدرتمندانه خویش در اجلا‌س امنیتی بغداد ثابت کرد نه تنها هرگز مرعوب تهدیدها و فشارها نمی‌شود، بلکه در موقعیت‌های مناسب، به تشریح دیدگاه‌های خویش دربارۀ موضوع‌های گوناگون سیاسی و امنیتی در منطقه و جهان خواهد پرداخت و از هیچ اقدامی ‌برای بازگرداندن ثبات و امنیت به عراق و پایان دادن به اشغال این کشور دریغ نخواهد کرد.