نگاه واشنگتن به آفریقا
شیما خیری
مقدمه:
وقتی دولت جورجبوش، رئیسجمهور ایالات متحده، فوریه سال گذشته میلادی برای اولین بار از تصمیم خود برای ایجاد فرماندهی آفریقا در ساختار ارتش این کشور خبر داد خیلی از دیپلماتهای آفریقایی ساکن واشنگتن، پایتخت آمریکا را نگران کرد. برخی از احتمال این که ایالات متحده پا جای پای اروپاییها استعمارگر بگذارد و با تقویت حضور خود در قاره سیاه در صدد کنترل منابع طبیعی عظیم این قاره برآید، گفتند در حالی که پارهای این تصمیم را ناشی از نیاز مقطعی ایالات متحده به حضور در آفریقا دانستند.
اوایل هفته گذشته بود که آفریکوم یا همان ستاد فرماندهی آفریقای ارتش ایالات متحده عملیاتی شد و ژنرال ویلیام وارد، کسی که بهعنوان فرمانده این ستاد معرفی شد به تشریح آنچه ارتش آمریکا قصد دارد در آفریقا انجام دهد، پرداخت.
توز اولان، دستیار معاون امور آفریقای وزارت دفاع آمریکا میگوید: ایالات متحده نمیتواند برای همیشه به سان نیروی امداد و نجات عمل کند. میافزاید: ما فاقد ظرفیتها و توان لازم برای حضور مداوم در گوشه و کنار دنیا و اقدام کردن بهعنوان ژندارم بینالمللی هستیم.
تردید و دودلی آفریقاییها در قبال افزایش حضور نظامی ایالات متحده در قاره سیاه و در پارهای موارد ابراز نارضایتی صریح آنها از این مساله تا حدودی برگرفته از پیشینه تلخ مداخله غربیها در امور این قاره و تلاش انگلیسیها، فرانسویها، پرتغالیها، ایتالیاییها و آلمانها برای به یغما کردن ثروتهایشان در مقاطع مختلف تاریخی است.
این در حالی است که با شفافتر شدن اهمیت استراتژیک آفریقا در لزوم جلوگیری از پا گرفتن القاعده در مناطق شرق آفریقا و این واقعیت که ایالات متحده طی سالهای اخیر به شکل رو به تزایدی به نفت آفریقا اتکا یافته تا آنجا که همکنون 22 درصد نفت مصرفی آمریکای شمالی از محل منافع انرژی این قاره تامین میشود، متجلی شده است حضور ارتش آمریکا در قاره سیاه از مدتها قبل قطعیت یافته بود.
اتکای بیسابقه به نفت آفریقا
ریچارد کورنول، از کارشناسان ارشد انستیتو امنیت انرژی در تشوانا ـ نامی که این اواخر برای پایتخت آفریقای جنوبی برگزیده شده ـ میگوید: دیگر نیجریه تنها صادر کننده نفت از آفریقا نیست. غنا هم نفت خود را که اتفاقا نفت سبک و مرغوبی است را صادر میکند. میافزاید: این مساله به یکی از مشغولیتهای ذهنی سیاستگذاران آمریکایی تبدیل شده است.
به اعتقاد کورنول علاقهمندی ایالات متحده به تامین منافع خود در آفریقا به یکی از برجستهترین عناصر سیاست خارجی واشنگتن در سالهای اخیر تبدیل شده بود. وقتی ایالات متحده نیروهایش را به کنگو میفرستد تا نمادی از عزم این کشور برای جلوگیری از تشدید ناآرامیها در آفریقا باشد. باید این اقدام را معادل تعیین نگاه واشنگتن بر قاره سیاه دانست. تا پیش از این توجه آمریکا به تحولات قاره سیاه از ارسال کمکهای بشردوستانه فراتر نمیرفت اما امروز آفریقا دیگر از نظر واشنگتن، قاره مطرود نیست.
طراحان نظامی ایالات متحده اصرار دارند ایجاد ستاد فرماندهی آفریقا را نباید چیزی فراتر از تغییر سازماندهی نیروهای ایالات متحده در آفریقا تلقی کرد. تا پیش از این فعالیتهای ارتش در آفریقا چون ارسال محمولات بشردوستانه یا عملیات تخلیه اتباع آمریکا از نقاط بحرانزده با هماهنگی 3 ستاد فرماندهی مختلف اجرا میشد.
با شکلگیری آفریکوم که دفاتر مرکزی آن در اشتوتگارت آلمان است همه فعالیتهای ارتش ایالات متحده در آفریقا تحت فرماندهی واحدی قرار میگیرد. در حالی که ارتش آمریکا در گذشته به آفریقا به دیده جای پایی برای انجام عملیات نظامی در خاورمیانه مینگریست با وقوع حملات یازدهم سپتامبر 2006 آفریقا روز به روز اهمیتی بیشتر برای واشنگتن یافت.
به رغم همه مخالفتها تعدادی از کشورهای آفریقایی از تشکیل آفریکوم استقبال کردند. الزجانسون سریفر، رئیسجمهور لیبریا برای میزبانی افریکوم در کشورش اعلام آمادگی کرده اما نگاه غالب در پایتختهای آفریقایی به این تحول در ارتش ایالات متحده بر مخالفت با ایجاد آفریکوم و افزایش حضور نظامی آمریکا در قاره سیاه استوار است.
جامعه توسعه جنوب آفریقا (SADC) که متشکل از 14 کشور جنوب آفریقا است مدتی قبل با صراحت تمام با ایده تشکیل آفریکوم مخالفت کرد. ماسوا لکوتا، وزیر امور خارجه آفریقای جنوبی ماه گذشته میلادی تاکید کرد: اعضای جامعه توسعه جنوب آفریقا مخالف حضور نظامی خارجیها در این قاره هستند. او در نشست وزرای امور خارجه کشورهای عضو SADC یادآور شد موضوع حضور نیروهای بیگانه در آفریقا میتواند دوستی و همگرایی بین کشورهای قاره سیاه در به رقابت منفی و خصومت تبدیل کند.
عبدالله الزبیدی، سفیر لیبی در سازمان ملل متحد پا را از این نیز فراتر نهاد و گفت: چطور ایالات متحده به خود اجازه میدهد دنیا را در سلسله هدایت فرماندهی ارتش خود تقسیم کند؟ آیا این تنها سازمان ملل متحد نیست که حق دارد به دنیا بهعنوان مجموعهای واحد بنگرد و برای سازمان دادن امور آن تصمیمگیری کند؟ وی افزود: مثلا اگر چین هم تصمیم بگیرد فرماندهی آفریقا برای ارتش خود تعریف کند آیا ایالات متحده آن را بر خواهد تابید؟
فرماندهی بدون نیرو؟
با وجود آن که فرماندهان ارشد ارتش آمریکا میگویند هیچ طرحی برای ایجاد پایگاههای نظامی جدید در قاره سیاه در دست نیست و قرار است تنها 1500 نیروی آمریکایی حاضر در پایگاه نظامی ارتش فرانسه در جیبوتی نیروهای ثبات ارتش آمریکا در آفریقا باشند اما بعید است جاهطلبی واشنگتن در قاره سیاه و در غیاب نیروهایی بیشتر و پایگاههای جدید امکانپذیر باشد.
اولان میگوید: ارتش آمریکا امیدوار است در قالب برنامههای همکاری نظامی و ظرفیتسازی منطقهای نیازی به استقرار نیروهای بیشتر در آفریقا نباشد. برنامه کنونی مبارزه با تروریسم که در قالب آن کارشناسان ارتش آمریکا در حال آموزش دادن سربازان کشورهای جنوب صحرای آفریقا از موریتانی گرفته تا نیجریه و چاد هستند یکی از محورهای کلیدی استراتژی جدید آمریکا در آفریقا است.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
