دیدار مشرف با نگروپونته
نگرانیهای دیکتاتور
مقدمه: در حالی که مدتی از بازگشت کوتاه نواز شریف به پاکستان و تبعید مجدد او به عربستان سعودی میگذرد، جان نگروپونته، معاون وزیر آمریکا، وارد اسلامآباد شد تا با پرویز مشرف دیدار و گفتگو کند. به عقیده تحلیلگران شیوه برخورد دولت مشرف با نواز شریف و عودت دادن وی به عربستان، به رغم حکم دیوان عالی این کشور که به نخستوزیر سابق اجازه ورود و اقامت در پاکستان را داده بود، نشان دهنده این حقیقت است که مشرف، متحد سرسخت آمریکا در جنگ با ترور، در آستانه رایگیری مجدد برای یک دوره پنج ساله ریاست جمهوری با چالشهای متعددی روبهرو است و امید پیروزی او کاهش پیدا کرده است.
مشرف به خاطر نقض مکرر قانون اساسی، در ماههای آتی به ناچار با دیوان عالی رو در رو میشود که اکنون تحت ریاست قاضی افتخار محمد چودهری قرار دارد.
مشرف ماه مارس سال جاری قاضی چودهری را به اتهام سوء استفاده از موقعیت از این مقام خلع کرد اما پس از تحمل چند ماه پرتشنج که در اوج آن به کشته شدن 42 نفر در کراچی انجامید، دادگاه عالی پاکستان رای به برائت و انتصاب مجدد چودهری داد.
اکنون دیوان عالی به ریاست چودهری برای ژنرال بسیار خطرناکتر به نظر میرسد. در همین حال گفته میشود حمزه شهباز، برادرزاده نوازشریف، دادخواستی را به دادگاه عالی پاکستان ارائه کرده که دولت مشرف را به اقدام غیرقانونی در اخراج نخستوزیر سابق از خاک این کشور متهم کرده است. مقامات دولتی پاکستان پس از بازگرداندن نوازشریف مدعی شده بودند که او پس از مواجه شدن با اتهامات مربوط به فساد مالی و حکم بازداشت ترجیح داده به عربستان باز گردد. پیشبینی میشود پرونده شکایت حمزه شهباز نیز بر مشکلات مشرف افزوده شود.
شهباز همچنین مدعی شده است که کلثوم، همسر نوازشریف، برای مبارزه با مشرف خود را برای بازگشت به پاکستان آماده میکند. تمام این مسائل در حالی مشرف را در پایتخت به چالش گرفتهاند که او در مرزهای شمالی و به ویژه در ناحیه وزیرستان از سوی شبهنظامیهای طرفدار طالبان با خطر جدیتری روبهرو است. این نیروها با ربودن دوازده نیروی دولتی دیگر مجموع گروگانهایی را که از نظامیها و نیروهای دولتی در اختیار دارند به 250 نفر رساندند.
در چنین شرایطی که مشرف با حجم غیرقابل تصوری از بحرانهای داخلی روبهرو است، چندان عجیب نیست که وضعیت داخلی پاکستان به یکی از موضوعات اصلی گفتگوهای نگروپونته و همراهش، ریچارد بوچر، با ژنرال مشرف تبدیل شود. در حقیقت به رغم این که در اخبار رسمی اعلام شده که نگروپونته برای گفتگو درباره اهداف و همکاریهای دراز مدت استراتژیک آمریکا و پاکستان به اسلامآباد آمده است، گفته میشود که مسائل کوتاه مدت و به خصوص بر هم خوردن ثبات داخلی پاکستان به عنوان یکی از کشورهای صاحب زرادخانه هستهای در حوزه جنوب آسیا به یکی از نگرانیهای اصلی سیاستگذاران واشنگتن تبدیل شده و به همین دلیل احتمالاً بخش قابل توجهی از گفتگوهای دو طرف را به خود اختصاص میدهد.
انتخاب مجدد
تمایل مشرف برای انتخاب مجدد به ریاست جمهوری که رایگیری آن در پارلمان این کشور ظرف مدت کمتر از یک ماه برگزار میشود و برگزاری انتخابات پارلمانی تا پیش از پایان سال جاری میلادی که به معنای انحلال مجلس و شوراهای استانی است، حساسیت این دیدار را مضاعف کرده است. بینظیر بوتو، دیگر نخستوزیر پیشین پاکستان که فعلاً در لندن به سر میبرد درباره این سفر و نتایجی که از آن انتظار میرود گفت: «امیدوارم که ایالات متحده از بازگشت و برقراری مجدد دموکراسی به پاکستان حمایت کند. من از اظهار نظرهای ایالات متحده درباره دموکراسی استقبال میکنم.» این در حالی است که نواز شریف چندی قبل از بازگشتش به پاکستان در لندن در سخنان تندی از حمایت آمریکا از مشرف انتقاد کرده بود. نواز شریف که از طریق قانونی در سال 1997 برای دومین دور به نخستوزیری پاکستان برگزیده شده بود در سال 1999 در یک کودتای بدون خونریزی توسط مشرف از کار بر کنار شد. بوتو همچنین در گفتگویی تلفنی با روزنامه هندی «تامیز ناو» درباره سفر کوتاه نواز شریف به پاکستان و پیامدهای ناشی از واکنش دولت مشرف به آن گفت: «به طور قطع این مسئله به مشکلات پیش روی ژنرال خواهد افزود.»
او که در ماههای اخیر طی مذاکرات پنهانی و علنی با مشرف در پی دست پیدا کردن به توافقی برای سهیم شدن در قدرت با مشرف بوده است، افزود: «نمیخواهم هیچ درگیری و اغتشاشی در پاکستان رخ دهد که بشود از آن به عنوان بهانهای برای تعویق انتخابات استفاده کرد.»
گزینه آمریکا
بوتو در حالی در این باره اظهار نظر کرده است که مذاکراتش با مشرف به طور موقت متوقف شده اما به تایید هر دو طرف هنوز به بنبست نرسیده است. بوتو در این مذاکرات در مقابل استعفای مشرف از مقام فرماندهی ارتش (که حفظ آن توأم با تصدی ریاست جمهوری خلاف قانون اساسی پاکستان است) به او وعده همکاری و حمایت در انتخابات پارلمانی را داده است. البته علاوه بر این، مشرف باید متعهد شود که در مقام رئیسجمهور با اصلاح قانون اساسی زمینه را برای سومین دوره نخستوزیری بوتو آماده کند (مسئلهای که هم اکنون بر اساس قانون اساسی فعلی ممکن نیست). گفته میشود که ایالات متحده نیز از چنین ائتلافی حمایت میکند.
به عقیده تحلیلگران آمریکایی، دولت ایالات متحده هنوز مشرف را به عنوان بهترین گزینه در رأس قدرت میشناسد و ترجیح میدهد که حکومت ژنرال برای بقای خود با تشکیل ائتلاف با یکی از احزاب سکولار پاکستان تجدید قوا کند.
در این بین بوتو به عنوان دختر ذوالفقار علی بوتو، برجستهترین قربانی دیکتاتوری نظامی در پاکستان و رهبر حزب مردم بهترین گزینه است چرا که نه تنها حضور او در کنار مشرف از وجهه حکومت نظامی او میکاهد، بلکه حزب مردم نیز که یکی از دو حزب بزرگ پاکستان به شمار میرود، پشتوانه مردمی مشرف را در انتخابات به نحو چشمگیری افزایش میدهد. علاوه بر این، آمریکا از بین دو حزب مردم و مسلملیگنواز (دومین گزینه قدرتمند در پاکستان)ـ فارغ از مشکلات مشرف و نوازشریف که مسلم لیگنواز را از جمع گزینههای ائتلاف حذف میکندـ حزب مردم را به رهبری بوتو ترجیح میدهد چرا که حزب مسلم لیگ نواز حزبی محافظهکار محسوب میشود و به جریانهایی اسلامگرا تمایل بیشتری دارد. گذشته از این، ارتباطات شخص نواز شریف با شیوخ سعودی نیز بیش از اندازه خوب است (به ویژه امروز پس از اقامت هفته ساله شریف در کاخ ملک فیصل) و این مسئله در کشوری که طی دهههای گذشته عرصه درگیریهای مذهبی و جنبشهای تندرو نزدیک به وهابیها بوده، بیشتر به مثابه یک تهدید است تا یک گزینه.
بوتو که پیشتر تاکید کرده بود به زودی به پاکستان باز میگردد در آخرین گفتگوی خود مجدداً تصریح کرد تاریخ بازگشتش به پاکستان را جمعه این هفته اعلام میکند.
مشرف به خاطر نقض مکرر قانون اساسی، در ماههای آتی به ناچار با دیوان عالی رو در رو میشود که اکنون تحت ریاست قاضی افتخار محمد چودهری قرار دارد.
مشرف ماه مارس سال جاری قاضی چودهری را به اتهام سوء استفاده از موقعیت از این مقام خلع کرد اما پس از تحمل چند ماه پر تشنج که در اوج آن به کشته شدن 42 نفر در کراچی انجامید، دادگاه عالی پاکستان رای به برائت و انتصاب مجدد چودهری داد.
اکنون دیوان عالی به ریاست چودهری برای ژنرال بسیار خطرناک به نظر میرسد. در همین حال گفته میشود حمزه شهباز، برادرزاده نواز شریف، دادخواستی را به دادگاه عالی پاکستان ارائه کرده که دولت مشرف را به اقدام غیرقانونی در اخراج نخستوزیر سابق از خاک این کشور متهم کرده است. مقامات دولتی پاکستان پس از بازگرداندن نواز شریف مدعی شده بودند که او پس از مواجه شدن با اتهامات مربوط به فساد مالی و حکم بازداشت ترجیح داده به عربستان باز گردد. پیشبینی میشود پرونده شکایت حمزه شهباز نیز بر مشکلات مشرف افزوده شود.
شهباز همچنین مدعی شده است که کلثوم، همسر نواز شریف، برای مبارزه با مشرف خود را برای بازگشت به پاکستان آماده میکند. تمام این مسائل در حالی مشرف را در پایتخت به چالش گرفتهاند که او در مرزهای شمالی و به ویژه در ناحیه وزیرستان از سوی شبه نظامیهای طرفدار طالبان با خطر جدیتری روبهرو است. این نیروها با ربودن دوازده نیروی دولتی دیگر مجموع گروگانهایی را که از نظامیها و نیروهای دولتی در اختیار دارند به 250 نفر رساندند.
در چنین شرایطی که مشرف با حجم غیرقابل تصوری از بحرانهای داخلی روبهرو است، چندان عجیب نیست که وضعیت داخلی پاکستان به یکی از موضوعات اصلی گفتگوهای نگروپونته و همراهش، ریچارد بوچر، با ژنرال مشرف تبدیل شود. در حقیقت به رغم این که در اخبار رسمی اعلام شده که نگروپونته برای گفتگو درباره اهداف و همکاریهای دراز مدت استراتژیک آمریکا و پاکستان به اسلامآباد آمده است، گفته میشود که مسائل کوتاه مدت و به خصوص بر هم خوردن ثبات داخلی پاکستان به عنوان یکی از کشورهای صاحب زرادخانه هستهای در حوزه جنوب آسیا به یکی از نگرانیهای اصلی سیاستگذاران واشنگتن تبدیل شده و به همین دلیل احتمالاً بخش قابل توجهی از گفتگوهای دو طرف را به خود اختصاص میدهد.
انتخاب مجدد
تمایل مشرف برای انتخاب مجدد به ریاست جمهوری که رایگیری آن در پارلمان این کشور ظرف مدت کمتر از یک ماه برگزار میشود و برگزاری انتخابات پارلمانی تا پیش از پایان سال جاری میلادی که به معنای انحلال مجلس و شوراهای استانی است، حساسیت این دیدار را مضاعف کرده است. بینظیر بوتو، دیگر نخستوزیر پیشین پاکستان که فعلاً در لندن به سر میبرد درباره این سفر و نتایجی که از آن انتظار میرود گفت: «امیدوارم که ایالات متحده از بازگشت و برقراری مجدد دموکراسی به پاکستان حمایت کند. من از اظهار نظرهای ایالات متحده درباره دموکراسی استقبال میکنم.» این در حالی است که نوازشریف چندی قبل از بازگشتش به پاکستان در لندن در سخنان تندی از حمایت آمریکا از مشرف انتقاد کرده بود. نوازشریف که از طریق قانونی در سال 1997 برای دومین دور به نخستوزیری پاکستان برگزیده شده بود در سال 1999 در یک کودتای بدون خونریزی توسط مشرف از کار بر کنار شد. بوتو همچنین در گفتگویی تلفنی با روزنامه هندی «تامیز ناو» درباره سفر کوتاه نوازشریف به پاکستان و پیامدهای ناشی از واکنش دولت مشرف به آن گفت: «به طور قطع این مسئله به مشکلات پیشروی ژنرال خواهد افزود.»
او که در ماههای اخیر طی مذاکرات پنهانی و علنی با مشرف در پی دست پیدا کردن به توافقی برای سهیم شدن در قدرت با مشرف بوده است، افزود: «نمیخواهم هیچ درگیری و اغتشاشی در پاکستان رخ دهد که بشود از آن به عنوان بهانهای برای تعویق انتخابات استفاده کرد.»
گزینه آمریکا
بوتو در حالی در این باره اظهار نظر کرده است که مذاکراتش با مشرف به طور موقت متوقف شده اما به تایید هر دو طرف هنوز به بنبست نرسیده است. بوتو در این مذاکرات در مقابل استعفای مشرف از مقام فرماندهی ارتش (که حفظ آن توأم با تصدی ریاست جمهوری خلاف قانون اساسی پاکستان است) به او وعده همکاری و حمایت در انتخابات پارلمانی را داده است. البته علاوه بر این، مشرف باید متعهد شود که در مقام رئیسجمهور با اصلاح قانون اساسی زمینه را برای سومین دوره نخستوزیری بوتو آمده کند (مسئلهای که هم اکنون بر اساس قانون اساسی فعلی ممکن نیست). گفته میشود که ایالات متحده نیز از چنین ائتلافی حمایت میکند.
به عقیده تحلیلگران آمریکایی، دولت ایالات متحده هنوز مشرف را به عنوان بهترین گزینه در رأس قدرت میشناسد و ترجیح میدهد که حکومت ژنرال برای بقای خود با تشکیل ائتلاف با یکی از احزاب سکولار پاکستان تجدید قوا کند.
در این بین بوتو به عنوان دختر ذوالفقار علی بوتو، برجستهترین قربانی دیکتاتوری نظامی در پاکستان و رهبر حزب مردم بهترین گزینه است چرا که نه تنها حضور او در کنار مشرف از وجهه حکومت نظامی او میکاهد، بلکه حزب مردم نیز که یکی از دو حزب بزرگ پاکستان به شمار میرود، پشتوانه مردمی مشرف را در انتخابات به نحو چشمگیری افزایش میدهد. علاوه بر این، آمریکا از بین دو حزب مردم و مسلملیگنواز (دومین گزینه قدرتمند در پاکستان) ـ فارغ از مشکلات مشرف و نوازشریف که مسلم لیگنواز را از جمع گزینههای ائتلاف حذف میکند ـ حزب مردم را به رهبری بوتو ترجیح میدهد چرا که حزب مسلم لیگنواز حزبی محافظهکار محسوب میشود و به جریانهایی اسلامگرا تمایل بیشتری دارد. گذشته از این، ارتباطات شخص نوازشریف با شیوخ سعودی نیز بیش از اندازه خوب است (به ویژه امروز پس از اقامت هفته ساله شریف در کاخ ملک فیصل) و این مسئله در کشوری که طی دهههای گذشته عرصه درگیریهای مذهبی و جنبشهای تندرو نزدیک به وهابیها بوده، بیشتر به مثابه یک تهدید است تا یک گزینه.
بوتو که پیشتر تاکید کرده بود به زودی به پاکستان باز میگردد در آخرین گفتگوی خود مجدداً تصریح کرد تاریخ بازگشتش به پاکستان را جمعه این هفته اعلام میکند.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
