نفوذ آرام ایران در حیات خلوت آمریکا

گروه جهان

نفوذ آرام و رو به رشد جمهوری اسلامی در منطقه آمریکای لاتین و برقراری روابط دوستانه با این دولت‌ها آمریکا را به شدت نگران کرده است تا جایی که مجلس نمایندگان این کشور اخیرا با تصویب قطعنامه‌ای تلاش کاخ سفید برای کار کردن روی منطقه آمریکای لاتین و آمریکای جنوبی در راستای جلوگیری از نفوذ ایران را خواستار شد.

دولت نهم از زمان روی کار آمدن نگاهی متفاوت به سیاست خارجی داشته و آمریکای لاتین را فرصتی بسیار خوب برای حوزه سیاست خارجی و اقتصاد در نظر گرفته است.

بنا به گفته منوچهر متکی، وزیر امور خارجه کشورمان رویکرد جدید ایران در روابط خارجی متوازن کردن مناسبات در حوزه‌ها و مناطق مختلف جهان است و در آسیا، آمریکای لاتین و آفریقا بسیاری از ظرفیت‌هایی را که در حوزه مناسبات اقتصادی تعریف جدی نشده بود در دستور کار جدی خود قرار داده است.

در سال‌های گذشته تحولات زیادی در منطقه آمریکای لاتین رخ داده و در حالی که دولت‌های قبلی منطقه به جایی جز ایالات متحده آمریکا چشم نمی‌دوختند و مطیع دستورهایی بودند که از واشنگتن صادر می‌شد اما امروز این واقعیت در حال تغییر است. اکنون دولت‌هایی همسو با جمهوری اسلامی ایران در کشورهای این ناحیه به قدرت رسیده‌اند.

یکی از دلایل اصلی این مساله سیاست‌های نادرست دولت جورج بوش است که به بیداری ملت‌های آمریکای لاتین منجر شده است.

 امروز بلوک ضدسلطه آمریکای لاتین که به دنبال توسعه کشور و رفاه مردم گام برمی‌دارد، ایران را شریک و دوست قابل اعتماد نزدیک خود می‌داند و آماده گسترش روابط با جمهوری اسلامی است.

از سوی دیگر ایران به عنوان کشوری بزرگ با تجربه می‌تواند در توسعه این کشورها نقش مهمی داشته باشد.

اغلب کشورهای این منطقه که زمانی حیات خلوت آمریکا محسوب می‌شد به دنبال تحکیم استقلال خود و برقراری روابط با دیگر کشورها هستند و در این راستا جمهوری اسلامی ایران که به دنبال رابطه با همه کشورهای مستقل دنیاست در اولویت اول قرار دارد.

آمریکای لاتین یک منطقه بسیار وسیع با 400 میلیون نفر جمعیت و با استعدادهای فراوان طبیعی است. از کشورهای این منطقه می‌توان به ونزوئلا، کوبا، نیکاراگوئه، برزیل، شیلی، کلمبیا، کاستاریکا، جمهوری دومینیکن، اکوادور، السالوادور، گواتمالا، هاییتی، هندوراس، مکزیک، پاناما، پاراگوئه، پرو، اروگوئه، بولیوی و گینه اشاره کرد.

این منطقه با وجود وسعت فراوان، منابع متنوع و غنی و استعدادهای سرشار طبیعی، در وضعیت نگران‌کننده‌ای از لحاظ فقر، گرسنگی، تبعیض و بی‌عدالتی به سر می‌برد و اقدامات اقتصادی نادرست بانک جهانی و صندوق بین‌المللی پول باعث شده است که این کشورها بیشترین بدهی خارجی در جهان را داشته باشند و این مساله بزرگترین چالش سیاسی، اجتماعی و اقتصادی ملت‌های این منطقه در دو دهه گذشته بوده است.

دولت ایران بر اساس مبانی سیاسی نظام جمهوری اسلامی و حمایت از ملت‌های ستم دیده با هدف خلق ظرفیت‌های جدید و ایجاد فرصت‌های سازنده برای کمک به آنها می‌کوشد از این کشورها که زمانی زیر سلطه آمریکا بوده‌اند حمایت کند و با آنها روابط سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی برقرار سازد.

از سوی دیگر همکاری سازنده و موثر ایران با این کشورها در سازمان‌ها و مجامع بین‌المللی می‌تواند عاملی تعیین‌کننده در مقابله با یک جانبه‌گرایی قدرت‌های سلطه‌طلب و در راس آنها آمریکا باشد.

در راستای این سیاست محمود احمدی‌نژاد، رییس‌جمهور کشورمان تاکنون دو بار به کشورهای این منطقه از جمله ونزوئلا، کوبا و اکوادور سفر و با مقامات این کشورها دیدار و گفت‌وگو کرده است.

همچنین منوچهر متکی در اردیبهشت ماه سال جاری و غلامعلی حداد عادل، رییس مجلس شورای اسلامی در سال 84 در سفر به این منطقه در صدد تحکیم هر چه بیشتر روابط با آنها برآمده‌اند. به علاوه مقامات عالی‌رتبه این کشورها از جمله هوگو چاوز، رییس‌جمهور ونزوئلا نیز به تهران سفر کرده‌اند و قراردادهای متعددی میان ایران و این کشورها در حوزه‌های مختلف در طول این سفرها منعقد شده‌ است.

از دیگر اقدامات دولت نهم در خصوص اهمیت دادن به روابط با آمریکای لاتین برگزاری کنفرانس بین‌المللی آمریکای لاتین در تهران بود.

ایران در شیلی، کلمبیا، برزیل، کوبا، مکزیک، اوروگوئه و ونزوئلا سفارت دارد. در واقع ایران به آرامی و با خونسردی در حال نفوذ در این منطقه است که به شکل سنتی تحت نفوذ واشنگتن بوده است. احمدی‌نژاد در سفری به این منطقه اعلام کرد: هر کشوری که در صدد دفاع از خود باشد می‌تواند به ایران تکیه کند.

ایران به تقویت روابطمان با آمریکای لاتین و نیز دیگر کشورهای جهان علاقمند است.

تهران همواره از رهبران چپ‌گرای آمریکای لاتین و جنبش‌ سوسیالیستی هوگو چاوز، رییس‌جمهور و نزوئلا که به سرعت در منطقه گسترش یافته حمایت کرده است. در واقع به قدرت رسیدن چاوز که متحد استراتژیک جمهوری اسلامی است پایانی برای اقدامات واشنگتن در این کشور بود. ونزوئلا به عنوان یکی از تولیدکنندگان بزرگ نفت، در زمینه انرژی با ایران، روسیه و چین روابط رو به رشدی داشته و همواره در مقابل آمریکا قد علم کرده است. تهران و ونزوئلا هر دو عضو سازمان اوپک هستند و در سازمان‌های بین‌المللی از یکدیگر حمایت می‌کنند.

همکاری‌های دو کشور از طریق کمیسیون مشترکی که میان ایران و ونزوئلا وجود دارد، پیگیری می‌شود. دو کشور در زمینه نفت و گاز، صنایع خودروسازی، تراکتورسازی، سیمان و پتروشیمی با هم همکاری می‌کنند.

به علاوه دو طرف صندوق مشترکی با اعتبار دو میلیارد دلار ایجاد کرده‌اند که چند کشور دیگر برای پیوستن به آن اعلام آمادگی کرده‌اند. قرار است در بلند مدت این صندوق به بانک تبدیل شود.

همچنین رشد روابط میان ایران با کوبا که از چند سال پیش از انتصاب احمدی‌نژاد آغاز شده بود. جان تازه‌ای به خود گرفته است.

دولت احمدی‌نژاد ارایه کمک به بولیوی و نیکاراگوئه را نیز آغاز کرده است.

ایوو مورالس، رییس‌جمهور چپ‌گرای بولیوی روابط خوبی با ایران دارد.

همچنین ایران می‌تواند تخصص لازم برای ملی کردن صنعت نفت و گاز بولیوی را در اختیار این کشور قرار دهد. نیکاراگوئه نیز یکی از کشورهای مهم آمریکای مرکزی است که همزمان با انقلاب ایران علیه نظام سلطه قیام کرد و دولت مردمی برسر کار آورد.

اما پس از منزوی شدن 18 ساله انقلابیون در انتخابات اخیر مردم دوباره به آنها رای دادند. با وجودی که روابط دو کشور تا حدودی توقف شده بود اخیرا تصمیم گرفته شد ارتباط سیاسی دو طرف به طور کامل برقرار شود و نمایندگی‌هایی در دو کشور برپا شوند. همچنین قرار است در 25 بخش در زمینه‌های گوناگون از تبادل دانشجو تا سرمایه‌گذاری مشترک توافقات همکاری میان دو دولت منعقد شود.  صادرات ایران به کل آمریکای لاتین نزدیک به 2 میلیارد دلار است و این بیانگر وجود فرصت‌های فراوان همکاری با این کشورهاست. این تلاش‌ها همچنین بخشی از تلاش‌های ایران برای تقویت روابطش با کشورهای در حال توسعه در راستای خنثی کردن اقدامات آمریکا و اروپا برای منزوی کردن تهران به منظور اعمال فشار علیه جمهوری اسلامی برای متوقف کردن برنامه هسته‌ای صلح آمیز ایران است. درایت دستگاه سیاست خارجی ایران و عملکردهای به موقع آن بسیاری از اقدامات ناعادلانه واشنگتن علیه ایران را خنثی کرده است. کاخ سفید که تا چندی پیش از نفوذ رو به رشد ایران در خاورمیانه ابراز نگرانی می‌کرد و با ایراد اتهامات رنگارنگ از جمله حمایت از تروریسم در صدد مقابله با آن برآمده بود امروز با جبهه آمریکای لاتین روبه‌رو شده است. ارتباطات روز افزون ایران با این کشورها و نفوذ رو به رشد جمهوری اسلامی نمایندگان مجلس آمریکا را بر آن داشت تا دستپاچه و با تکرار اتهامات مشابه علیه ایران در این حوزه درصدد محدود کردن نفوذ ایران برآیند. به هر حال پوشیده نیست که خاورمیانه و آمریکای لاتین دو منطقه مهم جهان است که ناکامی سیاست‌های آمریکا در رابطه با این دو منطقه را در سال اخیر شاهد بوده‌ایم.