تشدید جدال ایران و آمریکا بر سر عراق

گروه سیاسی:  جنگ سرد و مناقشه لفظی ایران و آمریکا که چندی است صورت رسمی‌تر یافته، به بالاترین سطح خود طی اواخر هفته گذشته رسید.

مقامات بلندپابه دو کشور در مصاحبه با رسانه‌های خارجی وقتی درباره اقدامات اخیری که در رابطه با دو طرف رخ داده صحبت می‌کردند، یکدیگر را بیش از قبل متهم به مانع تراشی کردند. برنامه هسته‌یی ایران و موضوع امنیت عراق و خروج نیروهای آمریکایی از این کشور مباحثی بود که تخاصم میان دو طرف را به نمایش گذاشت.

واشنگتن که پس از ارائه گزارش پترائوس درباره عراق و وضعیت حضور ارتش آمریکا تصمیم گرفت حدود سی هزار سرباز خود را از این کشور خارج کند، تهران را مشخصاً متهم به کمک به برخی گروه‌های شورشی در جنوب عراق کرد و از سوی دیگر مقامات ایران نیز علاوه بر نقش کاخ سفید در ناآرامی‌های منطقه وقوع انفجارهای اخیر در خط لوله گاز ایران و ترکیه را به گروه‌هایی نسبت داد که مورد حمایت آمریکا هستند. مجموعه این اتهامات تا آنجا پیش رفت که کاندولیزا رایس وزیر خارجه آمریکا که چند وقتی بود با سکوت تحولات منطقه را پیگیری می‌کرد، تهران را همسایه‌یی دردسرساز برای بغداد خواند.

رایان کروکر سفیر آمریکا در عراق نیز در مصاحبه‌یی با بی‌بی‌سی، ایران را به تلاش برای اعمال نفوذ بدخواهانه در جنوب عراق از طریق شبه نظامیان تندرو متهم کرد. وی که نماینده کاخ سفید در دو دور مذاکره با تهران درباره عراق بود، با بیان اینکه برخی رهبران شبه نظامی دستگیر شده ابهامی در این رابطه باقی نگذاشته‌اند، افزود: نقش تهران در تضعیف امنیت عراق کاملاً پذیرفته شده است.

وی در پاسخ به این سوال که آمریکا چگونه باید با تهران برخورد کند، گفت:‌ دولت من ایران را یک مساله بین‌المللی می‌داند که باید با شیوه‌های دیپلماتیک به آن رسیدگی کرد؛ مثلاً از طریق شورای امنیت سازمان ملل.

همچنین جرج بوش رئیس‌جمهور ایالات متحده در یک سخنرانی برای مردم کشورش پس از آنکه دلایل خروج نیروهایش از عراق را توضیح می‌داد، در سه مورد به ایران اشاره کرد و گفت: پیروزی آمریکا در عراق مانع تسلط ایران بر منطقه خواهد شد.

بوش در بخش دیگری از سخنانش همچون گذشته به نقش ویرانگر اشاره کرد و افرود: موفقیت عراقی آزاد برای آمریکا حیاتی است. یک عراق آزاد پناهگاه امنی برای القاعده نخواهد بود. یک عراق آزاد با آرزوهای ایران مقابله خواهدکرد و افراطیون را به حاشیه خواهد راند.

رئیس‌جمهور آمریکا در عین حال نسبت به عواقب شکست این کشور در عراق و فایده آن برای ایران هشدار داد و گفت: اگر از عراق رانده شویم، افراط‌گراها از هر دسته و گروه دلیر خواهند شد. حتی القاعده نیز می‌تواند آنجا پناه و نیروی تازه بگیرد. ایران نیز از این هرج و مرج بهره خواهد برد و در تلاش برای دستیابی به سلاح هسته‌یی و تسلط بر منطقه جسارت پیدا می‌کند.

از سوی دیگر محمود احمدی‌نژاد در گفت‌وگو با تلویزیون‌های خارجی وقتی که به تحلیل گزارش پترائوس درباره اوضاع عراق می‌پرداخت ادعای آمریکا مبنی بر کمک به شورشیان عراقی را رد کرد.

احمدی‌نژاد با بیان اینکه مشکلات آمریکا در عراق با افزایش یا کاهش نیروها حل نمی‌شود، گفت: «به آنها می‌گوییم 10 برابر هم نیرو بیاورید، ملت عراق جلوی شما ایستاده است.»

به گزارش ایسنا، وی به علاوه اتهامات آمریکا علیه ایران دایر بر کمک‌رسانی به شورشیان را نشانه تلاش کاخ سفید برای سرپوش گذاشتن بر مشکلات آمریکا در عراق دانست و افرود: آنها در واقع نمی‌خواهند شکست خود در عراق را بپذیرند. آنها اشتباه می‌کنند. تنها راه نجات آنها خروج از عراق است. احمدی‌نژاد در ادامه نیز در پاسخ به اتهام تلاش ایران برای گسترش نفوذ خود در منطقه تاکید کرد: گفتند احمدی‌نژاد گفته است اگر اشغالگران بروند، ایران خلاء قدرت را پر می‌کند و آنها جوری القا می‌کنند که ایران می‌خواهد قدرت خود را گسترش دهد.

در عین حال لاریجانی دبیر شورای عالی امنیت ملی نیز روز چهارشنبه در کنفرانس مطبوعاتی اعلام کرده بود آمریکا هر چه بیشتر در عراق بماند به نفع ایران است.

وی به گزارش احتمال ساخت یک پایگاه نظامی آمریکا در نزدیکی  مرز ایران اشاره کرد و افزود: «من فکر نمی‌کنم که ملت و دولت عراق اجازه دهند آمریکایی‌ها در عراق بمانند و نزدیک شدن به ایران به ضرر خودشان است.»

او همچنین تلویحاً آمریکا را متهم به دخالت در انفجارهای اخیر در خط لوله گاز ایران و ترکیه کرد. انفجار دوشنبه در داخل خاک ترکیه در نزدیکی مرز ایران روی داد و باعث توقف موقتی صادرات گاز از ایران به ترکیه شد.

وی گفت: «انفجارها مربوط به خارج از مرزهای ما بود. این تحرکات بسیار کوچک است و بی‌خود تلاش می‌کنند، ما به همه چیز مسلط هستیم. برخی گروه‌ها باید بدانند که اشتباه می‌کنند و کسانی که آنها را هل می‌دهند دارند با آنها قمار می‌کنند.»

آلمان مخالف تحریم جدید نیست

مطرح شدن برنامه اتمی ایران موضوع دیگری که علاوه بر تکرار اتهاماتی، موجب آشکار شدن اختلاف نظر درباره نحوه برخورد با آن از سوی غرب شد. در حالی که در روزهای اخیر ادعاهای زیادی مبنی بر تدارک حمله از سوی کاخ سفید علیه ایران صورت گرفته است، برخی رسانه‌ها از مخالفت آلمان با تشدید تحریم‌ها و تصویب قطعنامه خبر دادند.

در پی توافقی که در ماه ژوئیه گذشته میان دبیر کل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و مقامات ایران به دست آمد، دو طرف توافق کردند که با تدوین یک جدول زمانی، در راستای ابهام‌زدایی از برنامه هسته‌یی ایران گام برداشته شود. در چارچوب این توافق، تاکنون چندین ملاقات میان مقامات آژانس و مسئولان جمهوری اسلامی انجام گرفته و بازرسان آژانس نیز از برخی تاسیسات اتمی ایران بازدید کرده‌اند. نتایج این دیدارها و بازرسی‌ها مضمون گزارش تازه‌یی بود که محمد البرادعی، دبیر کل آژانس اتمی، روز دوشنبه هفته گذشته به اجلاس شورای حکام آژانس ارائه کرد.

این گزارش با ناخشنودی آمریکا و کشورهای اروپا مواجه شده است. انتقاد آنها در وهله اول به توافق ماه ژوئیه البرادعی با ایران است که مضمون آن عمدتاً به روشن کردن ابهامات دوباره فعالیت‌های هسته‌یی گذشته جمهوری اسلامی برمی‌گردد و نه رویکردها و اقدامات جاری و آتی آن.

این سخنان با اعتراض البرادعی مواجه شد. با این حال وی روز چهارشنبه در حاشیه اجلاس شورای حکام آژانس، در مصاحبه با خبرنگاران بار دیگر از ایران خواست که برای نشان دادن حسن نیت خود غنی سازی را به حال تعلیق درآورد.

البرادعی همچنین کشورهای غربی را به عدم صدور تحریم‌های جدید علیه ایران تا پایان مذاکرات فراخواند. با این حال آمریکا قصد دارد تحریم‌های گسترده‌تری را در شورای امنیت دوباره به جریان بیندازد.

در همین راستا، نیکلاس برنز مدیر کل وزارت خارجه ایالات متحده، همتایان خود از گروه 1+5 را به برگزاری نشستی تا یک هفته دیگر فراخواند.

اما در این میان خبرگزاری رویترز، به نقل از دیپلمات‌های اروپایی گزارش داد که آلمان قصد دارد تا نوامبر آینده، یعنی تا زمانی گزارش بعدی البرادعی از رویکرد هسته‌یی ایران، منتظر بماند و تا آن زمان با اعمال تحریم‌های بیشتر علیه ایران موافقت نکند. پیوستن آلمان به تحریم‌های علیه ایران، ظرف ماه‌های گذشته موضوع برخی بحث‌ها و مخالفت‌ها در محافل اقتصادی و سیاسی این کشور بوده است.

در همین حال، روزنامه واشنگتن پست نیز در شماره پنجشنبه خود نوشته است که آمریکا تاکنون با مقاومت چین، روسیه و آلمان برای دست زدن به تحریم‌های جدید علیه ایران روبه‌رو شده است. از همین رو انتظار می‌رود اگر قطعنامه‌یی هم در شورای امنیت به تصویب برسد تنها کمی شدیدتر از قطعنامه‌های قبلی باشد.

شک و تردید در مورد صدور قطعنامه جدید و محتوای آن در حالی صورت می‌گیرد که تلویزیون «فاکس نیوز»، که بیان‌کننده نظرات نومحافظه‌کاران آمریکا به شمار می‌رود، در گزارشی با اشاره به مخالفت احتمالی چین و تردید آلمان در اعمال تحریم‌های بیشتر علیه ایران از اعلام «مرگ سیاست تحریم» توسط دولت آمریکا و جدی‌تر شدن این دولت برای تهیه طرح‌هایی برای حمله به ایران خبر داده است.

بنا به همین گزارش، نیکلاس برنز معاون وزیر خارجه آمریکا به مقام ارشد خود خانم رایس اطلاع داده است که بازداشتن ایران از ادامه برنامه هسته‌یی‌اش از راه دیپلماتیک ناممکن شده و لذا از یک اقدام نظامی علیه ایران گریزی نیست. هدف این اقدام نظامی که به گفته فاکس نیوز دست کم دو هفته طول خواهد کشید، نابودی تاسیسات هسته‌یی ایران و به عقب انداختن هر چه بیشتر برنامه اتمی این کشور است.

در همین راستا سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا با تکذیب مخالفت آلمان با تشدید تحریم‌ها علیه ایران به سبب فعالیت‌های صلح‌آمیز آن اعلام کرد که واشنگتن به راه‌های دیپلماتیک که یکی از آنها تصویب قطعنامه جدید است، ادامه می‌دهد.

به گزارش مهر به نقل از رویترز، شان مک کورمک با رد ادعاهایی مربوط به اینکه هفته گذشته آلمان از هرگونه تحریم آتی علیه ایران صرف نظر کرده و آمریکا به دنبال جنگ است، گفت: «من اخبار جدیدی درباره آلمان شنیدم و از کسانی که با دولت آلمان ارتباط دارند این مساله را جویا شدم. همه آنها به وضوح اعلام کردند که در همایش اخیر گروه «1+5» که در سطح کارشناسان برگزار شد آلمان دوباره تاکید کرد که کاملاً از قطعنامه جدید علیه ایران حمایت می‌کند.»

مک‌ کورمک همچنین اعلام کرد واشنگتن از برنامه حل موضوع هسته‌یی ایران از راه مذاکرات و دیپلماسی امتناع نکرده و همراه با دیگر اعضای دائم شورای امنیت سازمان ملل متحد و آلمان در آنها شرکت می‌کند.

سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا با رد اینکه در واشنگتن معتقدند که تلاش‌های سیاسی برای حل مساله ایران به شکست انجامیده، گفت: «ما مانند گذشته به راه‌های دیپلماسی که چند جبهه دارد و یکی از آنها کار از طریق شورای امنیت سازمان ملل متحد و تدارک قطعنامه‌یی با تحریم‌های جدید علیه ایران است، پایبندیم.»