ابهام در اجرای طرح سپر دفاع موشکی

سهیلا خلجی

آژانس موشکی وزارت دفاع آمریکا از سال گذشته درصدد اجرای طرحی است که به موجب آن ?10 پایگاه راداری این کشور در لهستان و یک پایگاه راداری نیز در چک مستقر خواهد شد. آمریکا ادعا می‌کند که هدف از اجرای این طرح حفاظت از منافع این کشور در برابر حملات احتمالی ایران و یا کره شمالی است در حالی که بسیاری از کارشناسان این طرح را بخشی از طرح دفاعی این کشور در زمان ریاست جمهوری رونالد ریگان توصیف می‌کنند و آن را منطبق با اهداف جنگ سرد می‌دانند. به همین دلیل در شرایط فعلی، هدف اصلی این طرح که حدود یکسال و نیم از پیگیری دوباره آن می‌گذرد، تسلط بر پایگاه‌های موشکهای بالستیک روسیه ارزیابی می‌شود.

در مدتی که از پیگیری این طرح گذشته است، دو متحد آمریکا در اروپای مرکزی سیاست مختلفی را در قبال این موضوع در پیش گرفته‌اند، در حالی که در جمهوری چک موضوع با سر و صدای تبلیغاتی مخالفان پیش می‌رود، در لهستان کمتر سخنی درباره این موضوع به میان آمده است.

دولت جمهوری چک در حالی اجرای این طرح و نشست‌های مشترک با کارشناسان وزارت دفاع آمریکا را در این مدت پیگیری کرده است که علاوه بر سازمان‌ها و تشکل‌های زیست محیطی و نیز احزاب مخالف دولت، شهرداران شهرهای همجوار محل استقرار این پایگاه نیز با تشکیل انجمنی مخالفت‌های خود را به اطلاع دولت رسانده‌اند.

نتایج آخرین نظرسنجی‌ها نیز در این کشور نشان می‌دهد که بخش عظیمی از مردم با استقرار این پایگاه مخالفند و آن را زمینه‌ای برای کاهش امنیت خود تلقی می‌کنند.

این در حالی است که براساس پیش‌بینی‌های قبلی وزارت دفاع آمریکا این طرح می‌بایست تا پایان سال جاری میلادی به مرحله اجرایی شدن برسد.

از سوی دیگر، به نظر می‌رسد که برتری حزب مخالف دولت لهستان در انتخابات پارلمانی این کشور نیز نمی‌تواند تحکیم‌کننده وضعیت پیمان موجود دو کشور در این زمینه باشد، چرا که یکی از شعارهای انتخاباتی "دونالد توسک" که حزبش برنده این انتخابات شد، این بود که هر چه سریعتر نیروهای نظامی این کشور تحت فرماندهی آمریکا را از عراق خارج کند. وی همچنین در اولین گفت‌وگوی مطبوعاتی خود تاکید کرد که بهبود روابط این کشور با روسیه و اتحادیه اروپا از اولویت‌های اصلی دولت آینده خواهد بود.

این اظهارنظر نقطه مقابل دیدگاه وزیر دفاع آمریکا است که گفته بود امیدوار است، تغییر دولت در لهستان، تغییری در استراتژی ورشو در قبال این طرح و نیز حضور نیروهایش در عراق و افغانستان نباشد.

در همین حال به نظر نمی‌رسد که در جمهوری چک نیز این طرح سرنوشت بهتری از وضعیت آن در لهستان را دنبال کند. معاون وزیر خارجه این کشور در این زمینه به خبرنگاران گفت که احتمالا گفت‌وگوهای دوجانبه در این زمینه بیش از مدتی که آمریکا برآورد کرده بود، به طور خواهد انجامید. همچنین اشاره وی به موانعی که بر سر راه تصویب این طرح در پارلمان این کشور وجود دارد نیز یادآور موقعیت شکننده دولت در برابر مجلس است. مجلس نمایندگان این کشور متشکل از ?200? نماینده است که یک صد نفر آنان از احزاب مخالف دولت هستند.

پیش از این احزاب سوسیال دموکرات و کمونیست اعلام کرده بودند که تنها زمانی حاضرند این طرح را در مجلس بررسی کنند که درباره آن یک همه‌پرسی انجام شود و علاوه بر آن اجرای آن به عنوان بخشی از برنامه‌های سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) باشد.

آنچه مسلم است، عامل "زمان" در جریان اجرای این طرح به نفع آمریکایی‌ها عمل نمی‌کند چرا که با گذشت یکسال و نیم از آغاز مذاکرات وزارت دفاع این کشور با همتایان چک و لهستانی خود، هنوز این طرح در مراحل مقدماتی و چانه‌زنی وجود دارد، علاوه بر آنکه بخشی از کنگره آمریکا نیز طی مدت زمان اخیر نسبت به این طرح دیدگاه‌های مخالفی را ابراز کرده‌اند.

الن تاشر، نماینده دموکرات کنگره آمریکا پیش از این نسبت به اینکه این طرح بدون تصویب کنگره و موافقت ناتو، به دولت آمریکا هشدار داده بود. از سوی دیگر، کنگره در تابستان گذشته ?139 میلیون دلار از اعتباری را که بوش براساس بودجه دفاعی سال آینده این کشور برای استقرار این طرح در اروپای مرکزی پیش‌بینی کرده بود، حذف کرد و به این ترتیب عملا مخالفت خود را از اطلاع‌رسانی ناکافی دولت بوش در این زمینه نشان داد.

به نظر می‌رسد دولت آمریکا، علاوه بر آنکه در صحنه اروپا و جهان مخالفان قدرتمندی همچون ناتو و روسیه را در برابر این طرح دارد، برای جلب حمایت‌های داخلی در درون کشورهای متحد خود و نیز در درون آمریکا نیز با وضعیت دشواری روبه‌رو است که باید در تنها فرصت باقی مانده تا پایان دوره ریاست جمهوری جورج بوش برای آن چاره‌اندیشی کند.