نفت برای مردم قدرت برای چاوز
سایمون رومرو / خبرنگار روزنامه نیویورک تایمز در کاراکاس
ترجمه: کاوه شجاعی
کمتر از دو هفته دیگر، ونزوئلا تجربهای بیسابقه از سوسیالسیم متمرکز را به کمک درآمد حاصل از صادرات نفت آغاز خواهد کرد. بر اساس قانون اساسی جدید، روز کاری به 6 ساعت کاهش خواهد یافت و فروشندگان دوره گرد، زنان خانهدار و خدمتکاران از دولت مستمری خواهند گرفت. در این میان هوگو چاوز رئیسجمهوری این کشور قدرت خود را افزایش خواهد داد و میتواند تا آخر عمرش در انتخابات شرکت کند و رای بیاورد.
قانون اساسی جدید که انتظار میرود در رفراندوم دوم دسامبر تایید شود، از طرفی محبوبیت چاوز را میان مردم معمولی بالا برده، و از سوی دیگر مورد انتقاد شدید اقتصاددانانی قرار گرفته که آن را عوامفریبانه توصیف میکنند. آنها میگویند این یک کودتای عوامفریبانه است.
ژنرال رائول ایسائیاس بادوئلا وزیر بازنشسته دفاع و محرم اسرار چاوز که ماه گذشته از او جدا شد و به اپوزیسیون پیوست، میگوید: «قانون اساسی فعلی با رفراندوم دوم دسامبر نابود میشود. این اصلاحات نیست، من آن را در دسته کودتاها قرار میدهم.»
هواداران چاوز هم اکنون کنترل مجلس ملی، دیوان عالی کشور، تقریبا تمامی دولتهای ایالتی، بوروکراسی فدرال حاکم و شرکتهای تازه ملی شده در حوزههای تلفن، برق و نفت را در اختیار دارند. به زودی او میتواند چیزهای بیشتری را تحت کنترل خود درآورد و این تغییرات بزرگ با تایید مردم در انتخاباتی آزاد صورت میگیرد. با اینکه نمیتوان به نتایج نظرسنجیها در ونزوئلا اطمینان کرد، باید بپذیریم با اینکه این رفراندوم در میان رایگیریهای انجام شده از زمان به قدرت رسیدن چاوز - 1999 - پرریسکترین آزمون انتخاباتی او به شمار میآید، به احتمال زیاد در آن برنده میشود.
آلبرتو بارراتیسزکا یکی از نویسندگان کتابی پرفروش درباره زندگی چاوز میگوید: «ما شاهد قبضه و تغییر مسیر قدرت از طریق ابزار قانونی هستیم. این یک دیکتاتوری نیست، اما چیزی پیچیدهتر است؛ یک استبداد عوامپسندانه.»
یکی از 69 الحاقیه جدید قانون اساسی به چاوز این اجازه را میدهد که مناطق اجرایی جدید تاسیس کند و کسانی که از سوی او «معاون رئیسجمهوری» خوانده میشوند بر آن حکمرانی کنند. منتقدان میگویند اصلاحات باعث میشود که سرمایهها از ایالاتها و شهرها - که هنوز در آنجا شماری از مقامات انتخابی توسط مردم با چاوز مخالفت میکنند - به شوراها اشتراکی سرازیر شود که یک نهاد حاکمیت محلی است که حامیان سرسخت رئیسجمهوری اعضای آن را تشکیل میدهند.
گفتوگوهایی که هفته گذشته با مردم در کاراکاس و ماراکایبو - دومین شهر بزرگ کشور - انجام دادم از قدرت حامیان چاوز و چالشهای بزرگ مخالفانش خبر میداد. هواداران چاوز که بیشتر آنها از کارمندان بوروکراسی حاکم هستند که با به قدرت رسیدن چاوز عظیمتر شده، به مناطق فقیرنشین میروند تا آنها را متقاعد کنند که به رفراندوم رای مثبت بدهند.
اگا ویلچز 51 ساله یکی از فعالان حامی چاوز میگوید: «مردم باید بیشتر و بیشتر به چاوز رای بدهند چرا که او نیروی پشتیبان انقلاب ماست.» این زن چندین هفته است که در محلههای حومه شهر به نفع رفراندوم تبلیغ میکند. هواداران چاوز در محلههای مرفهتر شهرها اما به راحتی نمیتوانند کسی را متقاعد کنند، چرا که اکثر مخالفان چاوز در همین مناطق زندگی میکنند.
با وجود گسترش مخالفتهای جنبش تازه متولد شده دانشجویی در هفتههای اخیر، طبقه متوسط و مرفه در ونزوئلا تقریبا در مورد نتایج رفراندوم بیتوجهی نشان میدهند، چون این اصلاحات را تلاشی در جهت جلب حمایت فقرا توسط چاوز ارزیابی میکنند.
هوگو چاوز در سخنانی بعد از یک نشست با رهبران آمریکایی لاتین در شیلی، طرحش را با زبانی ساده بیان کرد: «ونزوئلای سرمایهدار را خاک میکنیم و ونزوئلای سوسیالیست را به دنیا میآوریم.»
در واقع نام سوسیالیسم به مسالهای فراگیر در زندگی مردم ونزوئلا تبدیل شده است. از لباسهای قرمزی که چاوز و هوادارانش بر تن میکنند تا سرود «سرزمین پدری، سوسیالیسم یا مرگ!» که در پایان سخنرانیهای عمومی او خوانده میشود همه و همه رنگ و بویی کاملا چپگرانه دارد، اما وقتی به یک مغازه خواربار فروشی قدم میگذارند با دیدگاهمان کمی تغییر میکند.
افزایش درآمد فقیرترین اقشار در ونزوئلا و مساله کنترل قیمتها که موجب کاهش تولید دامداریها و مزارع شده، باعث شده مغازهها از تخممرغ یا شیر خالی شوند. در این میان کنترل مبادلات خارجی راه را برای واردکنندگان دشوار کرده است.
ونزوئلا مانند بیشتر کشورهای نفتخیز، از درآمد نفت استفاده میکند و به جای تولید مایحتاج ضروری، آنها را از بیرون وارد میکند. اما ونزوئلای سوسیالیست چاوز با دیگران تفاوتهایی هم دارد. مثلا گاهی اوقات موسساتی که از سوی دولت حمایت میشوند، کاپیتالیسم بدون محدودیت را تجربه میکنند و همین روند باعث شده که امسال دست کم 500 هزار اتومبیل وارداتی در کشور به فروش برسد.
بر بالای بزرگترین مرکز خرید کاراکاس، سنترو سان ایگناسیو، تصویر بسیاری بزرگی از چاوز دیده میشود که کودکی را بغل کرده و زیر آن نوشته شده «موتورهای انقلاب». در یک تصویر دیگر او پیرزنی را میبوسد، یا در یک بیلبورد به فارغالتحصیلات مدرسه نظامی مدال میدهد و در آخری همراه متحد نزدیکش محمود احمدینژاد رئیسجمهوری ایران رو به دوربین میخندد و دست تکان میدهد و اگر نگاهمان را از این تصاویر بگیریم و به پایین نگاه کنیم، متوجه هرج و مرج در مقیاس خیابانی میشویم. اینجا کشوری است که در آن دولت به خاطر نفت قدرتمند میشود اما نمیتواند با مسائل سیستماتیک نظیر بزهکاریهای خشن مقابله کند. ونزوئلا در 9 ماهه اول امسال شاهد 9 هزار و 568 قتل بوده که در مقایسه با سال گذشته 9 درصد افزایش نشان میدهد.
در این میان شرکتهای خصوصی هم با مساله غامضی روبهرو هستند. آنها از این اقتصاد رو به رشد سود میبرند اما آیندهای مبهم را انتظار میکشند. از ماه آگوست که چاوز اعلام کرد قانون اساسی را اصلاح میکند ارزش بولیوار، واحد پول این کشور در برابر دلار به شدت افت کرده است.
معلوم نیست چاوز دقیقا چگونه میخواهد ساعات کار را کاهش دهد یا به زنان خانهدار مستمری پرداخت کند و به همین خاطر فدکاماراس، بزرگترین شرکت چندمنظوره تجاری ونزوئلا از مردم خواسته علیه قانون اساسی رای بدهند.
ماریزابل رودریگوئز همسر سابق چاوز و بانوی اول پیشین ونزوئلا هم هفته گذشته به صف مخالفان اصلاحات پیوست و این روند را «تمرکز مطلق قدرت» توصیف کرد. شماری از فرمانداران سابقاً هوادار چاوز مانند رامون مارتینز از استان سوکره هم که حس کردهاند طبق قانون جدید از قدرتشان کاسته خواهد شد به مخالفت با آن پرداختهاند.
طبق قانون جدید میزان حداقل امضای لازم در پای یک درخواست برای برگزاری رفراندوم با هدف به چالش کشیدن رئیسجمهوری بالا رفته و اینگونه چاوز از چالشهای پیش روی حکومتش میکاهد. طبق قانون جدید فقط رئیسجمهوری محدودیتی برای زمان حکمرانی ندارد و اوضاع فرمانداران و شهرداران مانند گذشته است.
بقیه بخشهای قانون اساسی جدید اما مورد توجه مخالفان و موافقان چاوز قرار گرفته و همه آنها را پیشروانه میخوانند. مثلا قرار است در این کشور جوان سن رای دادن از 18 سال به 16 سال برسد. تبعیض جنسیتی در تمامی موارد ممنوع خواهد شد. البته موارد مبهمی هم وجود دارد: مثلا در قانون جدید به رئیسجمهوری این قدرت اعطا شده که «شهرهای اشتراکی» تاسیس کند.
ادگاردو لندر جامعهشناسی از دانشگاه مرکزی ونزولا - دانشگاهی که عموما حامی رئیسجمهوری به شمار میآید - میگوید: «این اصلاحات جنبههای مثبتی هم دارد، اما دولت تلاش میکند مردم را بدون توضیح کافی به پای صندوقها بکشاند و این اشتباهی سیاسی است. به همین خاطر اگر چاوز با اختلاف اندکی پیروز شود، مخالفان میتوانند اصلاحات را غیرقانونی اعلام کنند.»
چاوز که چندی پیش تلویحا گفت تا سال 2031 قدرت را در دست خواهد داشت، در قانون اساسی جدید برای مقابله با مخالفتهای احتمالی مردم - در صورتی که نتواند به بلندپروازیهایش جامه عمل بپوشاند - آماده شده است.
یکی از بندهای جدید قانون اساسی به او این اجازه را میدهد که شخصا حالت فوقالعاده اعلام کند و تمامی روزنامهها و تلویزیونهای را تعطیل کند. آیا ممکن است ونزوئلا چنین روزی را ببیند؟
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
