ترکیه بر سر دو راهی؛ جنگ سرد یا گزینه نظامی

«شمال عراق در حال حاضر با تهدیدهای مکرر ترکیه مبنی بر حمله نظامی گسترده علیه مواضع حزب کارگران کردستان (پ.ک.ک) دست و پنجه نرم می‌کند و این تهدیدها به ویژه پس از حملات اخیر عناصر حزب پ.ک.ک. علیه ارتش ترکیه افزایش یافته است و با توجه به تأکیدهای مداوم دولت ترکیه احتمال تحقق آن در هر لحظه ممکن است.» به گزارش ایسنا روزنامه البیان ـ چاپ امارات متحده عربی ـ در تحلیلی تحت عنوان «ترکیه بر سر دو راهی جنگ سرد یا گرم» به ارزیابی علت اصلی ایجاد این بحران و اهداف آن پرداخته است. در این تحلیل آمده است:‌ «تهدید به حمله گسترده علیه شمال عراق موضوعی است که هر لحظه احتمال وقوع آن وجود دارد و در حال حاضر این حمله به شمشیری مسلم علیه رهبران کرد در شمال عراق تبدیل شده و همین امر موجب شده که از آمریکا بخواهند برای رویارویی‌ با هرگونه حمله احتمالی ترکیه آنها را یاری دهد و این انتظارات با توجه به صراحت لهجه رجب طیب اردوغان، نخست‌وزیر ترکیه که می‌گوید ارتش آماده رویارویی با هر گونه انتقاد بین‌المللی در صورت حمله علیه شمال عراق است افزایش یافته است.»

البیان می‌افزاید: «اما طبیعتا می‌توان این افشاگری در خصوص اطلاعات مربوط به عملیات نظامی توسط دولت ترکیه را نوعی جنگ سرد دانست که رهبران آنکارا جهت اعمال فشار علیه رهبران کرد در شمال عراق و یا هدف کاهش حمایت‌های آنها از رهبران حزب پ.ک.ک و یا دست کم وادار نمودن آنها نسبت به اعمال فشار علیه شورشیان کرد جهت توقف حملات نظامی این گروه علیه ترکیه از خاک عراق، آن را به راه انداخته‌اند. اما به رغم معادله جنگ سرد دلایلی دال بر جدیت ترکیه در انجام حملات نظامی علیه ترکیه نیز وجود دارد که براساس آن ممکن است حزب عدالت و توسعه (حزب حاکم این کشور) ضمن عقب‌نشینی از اصول و ارزش‌هایش مبنی بر نوع روابط با کشورهای همجوار و همچنین نحوه تعامل با مسأله کردها این تصمیم را عملی سازد. در حالی که حزب عدالت و توسعه از ابتدای به قدرت رسیدن سیاستش را بر اصل حسن همجواری بنا نهاده است اما توافقنامه امنیتی امضا شده بین ترکیه و عراق این اجازه را به این حزب می‌دهد که جهت تحت پیگرد قرار دادن عناصر پ.ک.ک وارد خاک عراق شود.»

البیان می‌افزاید: «علاوه بر این، سیاست حزب عدالت و توسعه در قبال مسأله کردها براساس معیارهای اتحادیه اروپا شکل گرفته که این معیارها بر ضرورت حفظ حقوق سیاسی و فرهنگی اقلیت‌ها تاکید دارد اما با این وجود دو موضوع مهم مطرح است که یکی افزایش اعمال فشارهای ارتش، احزاب مخالف و مردم ترکیه علیه حزب عدالت و توسعه جهت وادار نمودن این حزب نسبت به انجام حملات نظامی علیه حزب کارگران کرد ترکیه در شمال عراق است که پس از حمله اخیر عناصر کرد علیه مقرهای ارتش ترکیه در مرز عراق شدت بیشتری یافته است و اما مساله دیگر اعتقاد اکثر کارشناسان امور عراق و یا ترکیه نسبت به این مساله است که هرگونه عملیات نظامی در شمال عراق به ایجاد تنش در منطقه‌ای منجر می‌شود که می‌توان آن را تنها منطقه شکوفا و با ثبات در عراق دانست.» این تحلیل همچنین آورده است:‌ «این حمله نظامی همچنین ضربه بزرگی را به آمریکا به عنوان مهمترین همپیمان استراتژیک ترکیه وارد می‌کند و شکست این عملیات نظامی نیز نیروهای ترکیه را بیش از پیش در معرض خطر حملات حزب پ.ک.ک و یا خطر اتحاد نیروهای کرد در برابر نیروهای ترکیه قرار می‌دهد. اما با این وجود باید در این محاسبات این موضوع مهم را نیز در نظر گرفت که بحران حاکم در روابط ترکیه و آمریکا در خصوص قطعنامه سنا نسبت به مساله کشتار ارامنه که براساس آن ترکیه به نسل‌کشی ارامنه در دوره امپراطوری عثمانی متهم شده در این پرونده بی‌تأثیر نیست زیرا طبیعتا ترکیه بدون حل و فصل مسالمت‌آمیز این موضوع توجهی به منافع آمریکا در عراق نخواهد داشت.

اظهارات اخیر رئیس ستاد مشترک ارتش ترکیه مبنی بر تعویق حمله نظامی علیه شمال عراق تا پس از انجام سفر رجب‌طیب اردوغان نخست‌وزیر ترکیه به واشنگتن و دیدار با جورج بوش رئیس‌جمهور آمریکا نیز بر این مساله صحه می‌گذارد که تهدیدهای ترکیه مبنی بر حمله علیه شمال عراق به مثابه اعمال فشار علیه دولت آمریکا برای تحت فشار قرار دادن مجلس نمایندگان این کشور نسبت به عدم تصویب قطعنامه سنا در خصوص پرونده ارامنه و ترکیه است اما نباید این موضوع را نادیده گرفت که حزب عدالت و توسعه تحت اعمال فشارهای افکار عمومی و ارتش از یک سو سعی دارد اتهامات وارده را نسبت به نادیده گرفتن منافع عالی ترکیه رد کند و از سوی دیگر با تأخیر در انجام حمله نظامی زمینه را برای راهکار سیاسی حل بحران فراهم کند.» در پایان این تحلیل آمده است: «چنانچه حتی تمامی این احتمالات مطرح شده براساس مانورهای سیاسی شکل گرفته باشد در هر حال هرگونه بازگشت بحران به منطقه دلیل آشکاری بر شکست سیاست‌های آمریکا است و نشان می‌دهد که این کشور برای تحقق اهدافش همچنان به دنبال گزینه تنش‌زایی است.»