اسرائیل؛ جامعه در حال فروپاشی

مترجم: منیر آقاجانی

نمره‌ای که روی پرونده درور میزراچی درج شده 97 است. بر اساس معیارهای ارتش اسرائیل این نمره بدان معنا است که او بسان همه جوانان اسرائیلی وقتی سال آینده به سن 18 سالگی می‌رسد از لحاظ جسمی و روحی در وضعیت مناسبی برای اعزام به خدمت قرار دارد.

با این حال میزراچی خواستار برخورداری از معافیت از رزم و انجام خدمات عمومی به جای خدمت نظامی شده است. می‌گوید: به پزشکان ارتش گفتم من آمادگی بدست گرفتن سلاح را ندارم. می‌افزاید: اصلا بگذارید راستش را بگویم که مخالف خشونت هستم.

در گذشته‌ای نه چندان دور طرح چنین درخواستی به منزله طرد از اجتماع بود چرا که ارتش به مثابه حافظ جامعه اسرائیل عمل می‌کرد و خدمت در ارتش نه تنها نقطه‌ای درخشان در کارنامه هر فرد بود که به لحاظ اجتماعی هم برای جوانان ارزش و افتخار به همراه می‌آورد.

با این حال با افزایش تعداد کسانی که درخواست معافیت از خدمت نظام می‌دهند و تداوم انتقادها از عملکرد ضعیف ارتش در جنگ سال گذشته لبنان به نظر می‌رسد ارتش اعتبار خود را نزد افکار عمومی ساکنان سرزمین‌های اشغالی از دست داده است.

یوسی کلین هالوی، از محققان مرکز شالم در بیت‌المقدس می‌گوید: ارتش تحت فشارهای شدید قرار دارد. علاوه بر مشکلات متعارف ارتش در حوزه‌های آموزش و فرماندهی، نظامی‌ها اکنون با فشار رسانه‌ها و افکار عمومی هم روبه‌رو هستند. می‌افزاید: به نظر می‌رسد بخشی از جامعه اسرائیل تاب تحمل خود را از دست داده است.

در حالی که اساسنامه ارتش، همه شهروندان اسرائیل را ملزم به مشارکت در صیانت از این رژیم در برابر مخاطرات خارجی می‌داند براساس آماری که ماه گذشته از سوی وزارت جنگ رژیم صهیونیستی منتشر شد از هر چهار جوانی که به سن 18 سالگی می‌رسد یکی به بهانه‌های مختلف از رفتن به خدمت وظیفه عمومی اجباری که دوره‌ای 3 ساله است، سر باز می‌زند.

برای دختران که دوره خدمت اجباری 2 ساله است میزان معافیت‌ها به 43 درصد رسیده است. علاوه بر آن نزدیک به 20 درصد سربازان قبل از به پایان رساندن دوره نظام وظیفه به بهانه‌های مختلف ارتش را ترک می‌گویند.

پایان اهمیت نمادین ارتش؟

به گفته ران کوهن، از اعضای کمیته سیاست خارجی و دفاع پارلمان اسرائیل (کنست) یک دهه پیش تنها 10 درصد از جوانانی که به سن مشمولیت می‌رسیدند برای اخذ معافیت از خدمت نظام و انجام خدمات عمومی به جای آن اقدام می‌کردند.

کوهن که قانونگذاری از حزب چپگرای مرتص است، می‌گوید: این روند نگران‌کننده است. می‌افزاید: خدمت در ارتش از نمادهای اتحاد و انسجام جامعه اسرائیل بود و این که مردم دیگر توجهی به این مساله نشان نمی‌دهند را باید نشانی از ضعف جامعه دانست.

در نقطه مقابل کم نیستند کسانی که می‌گویند ارتش هیچ‌گاه نماینده واقعی جامعه نبوده چرا که خدمت نظام برای عرب ـ اسرائیلی‌ها که 20 درصد جمعیت اسرائیل را تشکیل می‌دهند، اجباری نیست. علاوه بر آن تقریبا نیمی از معافیت‌ها برای داوطلبان تحصیل در مدارس مذهبی صادر می‌شود که تعدادشان طی سالهای اخیر رشدی رو به تزاید داشته است.

ایهود باراک، وزیر دفاع رژیم صهیونیستی که اخیرا به اسرائیلی‌ها توصیه کرده بود فراری‌ها از خدمت نظام را طرد کنند، می‌گوید: ارتش اسرائیل می‌رود تا به نماینده تنها نیمی از مردم اسرائیل تبدیل شود. یکی از مسائلی که مردم عادی کوچه و بازار را آزار می‌دهد این که جوانان طبقه ثروتمند با هر ترفندی و بویژه از طریق معافیت‌های پزشکی از خدمت نظام طفره می‌روند.

در حالی که دهها وب سایت مملو از توصیه‌هایی است که به جوانان راه و چاه فرار از خدمت سربازی را به بهانه‌هایی چون عدم سلامت جسمانی و ناراحتی‌های روحی یاد می‌دهند کم نیستند موسساتی که امکان انجام خدمت اجتماعی به جای خدمت نظامی را با اخذ وجه فراهم می‌آورند.

ضعف پس از جنگ

با گذشت یک سال پس از جنگ 33 روزه در برابر حزب‌الله، ارتش کماکان با انتقادهایی بی‌سابقه مواجه است که در آن فرماندهان نظامی به سوق دادن ارتش به سوی جنگی متهم می‌شوند که هیچ‌کس آماده رویارویی با آن نبود.

ترسیم چنین تصویری از ارتش به اشتیاق جوانان اسرائیلی به انجام خدمات اجتماعی به جای خدمت نظام وظیفه دامن زده است. مایان نیز، مدیر یک مرکز مشاوره جوانان با اشاره به این که پس از جنگ سال گذشته لبنان دیدگاه عمومی نسبت به خدمت نظام وظیفه عمومی دچار تحولی عمیق شده است، تایید می‌کند با ادامه روند جاری دیری نخواهد پایید که ارتش برای تامین نیرو با مشکل مواجه می‌شود.

میزراچی که از خانواده‌ای متوسط از حومه تل‌آویو است و از فعالان حزب مرتص تلقی می‌شود، می‌گوید دولت باید قانونی برای نهادینه شدن انجام خدمات اجتماعی به جای رفتن به سربازی تصویب کند. در عین حال اذعان دارد والدین‌اش از شنیدن این که او قصد دارد به خدمت سربازی نرود شگفت‌زده شده بودند.

باراک تاکید دارد حتی زمانی که ریاست ستاد مشترک ارتش را برعهده داشته نیز ارتش با کمبود نیرو مواجه بوده است. با وجود آن جامعه اسرائیل هنوز با مساله بی‌رغبتی به انجام خدمت نظام وظیفه عمومی کنار نیامده، کم نیستند کسانی که می‌گویند ارتش به جای اتکا به نیروی انسانی با تمرکز بر فناوری‌های نو باید قدرت آتش خود را افزایش داده و به دنبال تبدیل کردن سربازی به شغلی تمام وقت باشد.