تازه‌ترین قربانی جرج بوش

آبه، با قول آغازی تازه دوره نخست‌وزیری خود را شروع کرده بود. او یک ملی‌گرای جوان و قدرتمند بود و نخستین نخست‌وزیر ژاپن به شمار می‌رفت که پس از جنگ جهانی دوم به دنیا آمده بود، ولی در نهایت او هفته گذشته در حالی که با چشمانی اشکبار سخنرانی تودیع خود را انجام داد از قدرت کناره‌گیری کرد و پس از آن برای استراحت و رفع خستگی راهی بیمارستان شد.

به گزارش ایرنا، هفته‌نامه آمریکایی نیوزویک نوشت؛ هر چند کابینه وی به خاطر زنجیره‌ای از رسوایی‌های اعضای دولت و اشتباهات سیاسی تحت فشار بود، ولی مسئله‌ای که باعث کناره‌گیری او از قدرت شد حمایت او از جنگ جهانی جدیدی به نام مبارزه با تروریسم بود.

البته نکته جالب توجه این است که آبه، شهرت سیاسی و حمایت‌های خود را به خاطر همین سیاست‌های افراطی و آمریکایی به دست آورده بود. هم‌اکنون او نیز به صف سایر همتایان جهانی خود از جمله خوزه‌ماریا ازنار از اسپانیا، سیلویو برلوسکونی از ایتالیا و تونی بلر از انگلیس پیوسته است که همگی به خاطر حمایت از جنگ‌های آمریکا حمایت مردم خود را از دست دادند و در نهایت از قدرت کنار گذاشته شدند.

این در حالی است که برخی دیگر از رهبران جهانی همچون پرویز مشرف در پاکستان و جان هاوارد در استرالیا همچنان در قدرت هستند ولی مخالفت‌های عمومی با آنها نیز به خاطر ارتباط با بوش رو به افزایش است.

اکثر مردم ژاپن با وجود نارضایتی از حضور نیروهای نظامی آمریکا در خاک ژاپن، در نظرسنجی‌ها از ائتلاف نیم قرنی خود با آمریکا حمایت می‌کنند، ولی طی ماه‌های اخیر مردم عادی ژاپن به شدت مخالف انگیزه‌های آبه برای احیای مجدد قدرت ژاپن (به عنوان مثال لغو محدودیت‌های موجود در قانون اساسی برای اعزام نیروهای نظامی ژاپن به خارج از این کشور) هستند.

در این میان واشنگتن که علاقه‌مند به حمایت ژاپنی‌ها در مناطقی همچون عراق است از اصلاح قانون اساسی ژاپن کاملا حمایت کرده بود.

رای‌دهندگان ژاپنی در حقیقت می‌خواستند آبه بیشتر به مشکلات داخلی آنها اعم از حقوق‌های بازنشستگی که در معرض خطر قرار گرفته، گسترش نابرابری اجتماعی و بیمه خدمات درمانی نه چندان مناسب آنها رسیدگی کند.

در نهایت آبه بیش از اندازه به دیدگاه جهانی بوش که در آن مبارزه با تروریسم اولویت شماره یک بود نزدیک شده بود.

آبه پس از دیدار با بوش در نشست سازمان اپک در سیدنی، به صورت علنی اعلام کرد باقی ماندن در قدرت را در گرو به تصویب رساندن یک قانون جنجالی خواهد گذاشت که به نیروهای ژاپنی این امکان را خواهد داد به آمریکا و متحدانش در جنگ افغانستان پشتیبانی لجستیکی دهد.

نخست‌وزیر مستعفی ژاپن به قدری به خواسته‌های افکار عمومی بی‌توجه شده بود که حتی حمایت جزئی ژاپن از جنگ او را به هدف برای افکار عمومی تبدیل کرده بود.

این قانون جنجالی در مورد این بود که آیا کشتی‌های ژاپنی که در اقیانوس هند مستقر هستند خواهند توانست به کشتی‌های آمریکایی و متحدان آن که در جنگ افغانستان شرکت دارند سوخت‌رسانی کنند یا خیر.

این قانون پیش از آبه توسط کویزومی نخست‌وزیر پر طرفدار سابق ژاپن در سال 2001 در پارلمان این کشور به تصویب رسیده بود تا در حقیقت حمایت ژاپن از آمریکا پس از 11 سپتامبر را نشان دهد بنابرین تا ماه‌های اخیر که محبوبیت آبه کاسته شده بود هیچ‌کس این قانون را مورد سئوال قرار نداده بود.

ولی در انتخابات ماه ژوئن، حزب دمکرات ژاپن که حزب مخالف دولت است اکثریت آراء در مجلس اعلای پارلمان را کسب کرد و ایچیرو اوزاوا رهبر آن هشدار داد که مانع از گسترش یافتن این قانون خواهد شد بنابراین ناگهان تعداد زیادی از مردم استقرار نیروهای نظامی ژاپن در خارج از این کشور را مورد سئوال قرار دادند.

البته اکثر مردم ژاپن همچنان از ائتلاف با آمریکا حمایت می‌کنند ولی براساس نتایج نظرسنجی‌های انجام شده توسط روزنامه آساهی شیمبون، 53 درصد از مردم این کشور مخالف سوخت‌رسانی کشتی‌های ژاپن در اقیانوس هند به کشتی‌های آمریکایی و متحدان آن هستند.

همچنین 69 درصد از مردم ژاپن مخالف ادامه حضور تعداد اندکی از نیروهای هوایی ژاپن در عراق هستند. کنجی ادا، از اعضای مستقل پارلمان ژاپن که او نیز برای جلوگیری از صدور مجوز برای استقرار نیروها در اقیانوس هند تلاش می‌کند اظهار داشت نسبت به تشدید حمایت‌ها از موضع خود متعجب شده است. علت تعجب آن نیز این است که مردم ژاپن همچنان از ائتلاف با آمریکا حمایت می‌کنند.

در دوران حکومت کویزومی، بحث در مورد مشارکت ژاپن در مبارزه جهانی علیه تروریسم هیچگاه به نقطه حیاتی نرسیده بود ولی هم‌اکنون افزایش مخالفت‌ها می‌تواند به یک نتیجه معکوس منجر شود.

اشتیاق افکار عمومی برای طرح‌های آبه جهت کاهش محدودیت‌های قانونی بر ارتش به میزان قابل ملاحظه‌ای کاهش یافته و همچون اروپا، مردم ژاپن می‌خواهند رهبرشان اول به مسائل داخلی آنها رسیدگی کند.

اینکه این مسئله تا چه اندازه بر روابط گسترده‌تر آمریکا و ژاپن خسارت وارد خواهد کرد هنوز مشخص نیست ولی هر کسی که جانشین آبه شود قطعا تحت فشار تقاضاها برای برگزاری انتخابات زودهنگام قرار خواهد گرفت؛ انتخاباتی که در آن اوزاوا قطعا بسیار فعالانه عمل خواهد کرد.

جرالد کورتیس از کارشناسان مسائل ژاپن در دانشگاه کلمبیا می‌گوید: شرایط به چگونگی عملکرد جانشین آبه و آمریکایی‌ها بستگی دارد. اگر به نظر برسد که آمریکایی‌ها تلاش می‌کنند تا ژاپنی‌ها را تحت فشار قرار دهند و به آنها بگویند چه کسی باید سیاست خارجی آنها را اداره کند، آنگاه شرایط به نفع اوزاوا خواهد بود.

کیونی میاکه دیپلمات سابق و رئیس مؤسسه سیاست خارجی در توکیو نیز با اشاره به اینکه 2 حزب سیاسی ژاپن از نقطه برگشت‌ناپذیر عبور کرده‌اند اعلام کرد احتمالا این 2 حزب با یکدیگر درگیر خواهند شد.

هر چند این امید وجود دارد که رابطه دوستانه ژاپن با آمریکا دست‌نخورده باقی بماند ولی احتمالا نخست‌وزیران آینده، همچون همتایان خود در سراسر جهان، سعی خواهند کرد بیش از اندازه در مصاحبت با بوش قرار نگیرند و به او نزدیک نشوند.