شکاف در دیوار بیاعتمادی
گروه سیاسی، مریم جمشیدی: روز گذشته منطقه سبز بغداد کانون توجه محافل خبری بود و این نه به خاطر آنکه این منطقه امکان استقرار ادارات دولتی، سفارت آمریکا و انگلستان و همیشه مورد توجه بوده است، بلکه به آن علت که دفتر نخستوزیر این کشور، صبح دیروز میزبان اتفاقی مهم در عالم سیاست شد و در واقع منطقه «خضرا» رویارویی رسمی نمایندگان دو دولتی را شاهد بود که بیستوهفت سال در قهر سیاسی به سر میبردند و برگزاری دیدار و گفتوگو بین آنها، به تابویی بزرگ تبدیل شده بود که شکستنش به زعم برخیها، به رویا میماند. با این حال، دیروز حسین کاظمیقمی و رایان کروکر به عنوان نمایندگان رسمی ایران و ایالات متحده آمریکا روبهروی یکدیگر پشت میز مذاکره نشستند تا موید آن باشند که بنابر اصل حفظ منافع میتوان خصومتها را نادیده گرفت، حتی اگر به ظاهر، منافع دولت ثالثی ارجحیت داشته باشد. مذاکره ایران و آمریکا همانطور که از قبل گفته شده بود با تمایل ایران و آمریکا و صرفاً درباره امنیت عراق صورت گرفت. هر چند که پیشبینی میشد طرفین ایرانی و آمریکایی در خلال گفتوگویشان یکسری گلایهها را نیز مطرح کنند. در این دیدار که پشت درهای بسته و تحت تدابیر شدید امنیتی برگزار شد، کاظمیقمی که سفیر ایران در عراق است ریاست هیات ایرانی را برعهده داشت و امیری مدیرکل شورای عالی امنیت ملی، عبداللهیان رئیس ستاد عراق در وزارت خارجه کشورمان وی را همراهی میکردند. از آنسو، رایان کروکر به عنوان سفیر جدید آمریکا در عراق هدایتکننده تیم کشورش بود، همچنین نوری مالکی نخستوزیر عراق در آغاز نشست مذکور حضور داشت تا همانطور که قبل از ورودش به جلسه تاکید کرده بود، تنها میزبان مذاکرات نباشد بلکه در موفقیت آن هم نقش تعیینکننده داشته باشد. مذاکرات مذکور آنگونه که محمدعلی حسینی سخنگوی وزارت خارجه کشورمان اعلام کرد، براساس چارچوب تفاهمات رئیس هیات مذاکرهکننده ایران با نخستوزیر عراق بنا شد در دو مقطع برگزار شود. به گزارش ایلنا، وی در این باره چنین توضیح داد: «در بخش اول، نخستوزیر عراق و رئیسان دو هیات ایرانی و آمریکایی سخنان خود را در جلسه افتتاحیه که اعضای دو هیات ایرانی و آمریکایی، «محمود المشهدانی» رئیس پارلمان عراق، «طارق الهاشمی» و «عادل عبدالمهدی» معاونان رئیسجمهوری و «هوشیار زیباری» وزیر امور خارجه عراق در آن حضور دارند، ایراد خواهند کرد.» سپس در بخش دوم این گفتوگوها، دو هیات ایرانی و آمریکایی با حضور نماینده خاص نخستوزیر عراق در مورد امنیت و مسائل مربوط به آن، تحقق حاکمیت واقعی و استقلال عراق بحث و تبادلنظر خواهند کرد. دور اول مذاکرات ساعت 30/10 به وقت محلی آغاز شد و چهار ساعت به طول انجامید. در ابتدای شروع نشست، مالکی پس از آنه هر دو سفیر با یکدیگر دست دادند، با آنان سلام و احوالپرسی کرد و بعد از آنکه بیانات کوتاهی داشت، اتاق را ترک کرد و موفق الربیعی مشاور امنیت ملی عراق را جانشین خود در مذاکره کرد. مالکی در سخنان کوتاه خود در آغاز نشست نزدیکی دیدگاههای ایران و آمریکا را به نفع عراق دانسته و از آن استقبال کرد. نخستوزیر عراق افزود: بغداد میزبان نشست میان آمریکا و ایران است و من امیدوارم این نشست فصل خوب و گام مهمی برای منطقه باشد. من امیدوارم این نشست درک مشترکی را به وجود آورد و در نشستهای آتی برای حل مسائل موجود دنبال شود. مالکی گفت: ما بسیار مشتاقیم که مساله عراق موضوع این نشست است. ما احساس میکنیم دو طرف صادقند. وی افزود: ما میخواهیم عراق آزاد از نیروهای بینالمللی باشد و به پایگاهی برای سازمانهای تروریستی که به کشورهای همسایه صدمه میزنند تبدیل نشود. در عوض ما به دنبال موضع مشابهی از سوی کشورهای دیگر به ویژه همسایگانمان هستیم. حضور نیروهای چندملیتی در عراق به تکمیل تشکیل نیروی چندملیتی عراق و نیازهای امنیت این کشور مرتبط است. حسین کاظمیقمی رئیس گروه ایرانی نیز در سخنانی، مواضع تهران را درباره حل مشکلات عراق تشریح کرد و گفت: ایران برای هر گونه کمک به عراق آمادگی دارد. وی افزود: جمهوری اسلامی ایران به رغم متحمل شدن خسارات فراوان مادی و معنوی در اثر تجاوز رژیم صدام، همواره در کنار مردم و معارضین بوده و از هیچگونه همکاری در راستای احقاق حقوق مردم عراق دریغ نورزیده است. ضمن اینکه به دلیل سیاستهای غیرانسانی رژیم صدام، بیش از سه دهه میزبان دو میلیون پناهجوی عراقی بود. علاوه بر خدمات انسانی، به دنبال تجاوزات رژیم صدام، جمهوری اسلامی ایران در پی درخواست مبارزان عراقی از مبارزات حقطلبانه ملت عراق علیه رژیم فاشیست ضدبشری صدام حمایت کرد. بدون تردید حمایت گسترده و بیدریغ جمهوری اسلامی ایران از احزاب و گروههای مبارز کرد، سنی و شیعه عراقی موجب ادامه حیات سیاسی و استمرار مبارزه آنان علیه رژیم صدام شد. ضمن اینکه رژیم صدام همواره تلاش میکرد تا ضمن سرکوب مبارزین عراقی از گروهک تروریستی شناخته شده منافقین علیه مردم عراق و جمهوری اسلامی ایران بهرهبرداری کند. کاظمی همچنین در ادامه صحبتهایش عملکرد نادرست و طولانی مدت آمریکا در تداوم اشغال عراق و عدم اختیارات کافی دولت در به کارگیری قوای مسلح عراقی را از دلایل عمده ناامنی در عراق برشمرد و ابراز امیدواری کرد نشست ایران و آمریکا به سیادت هرچه سریعتر ملت عراق و پایان دادن به ناامنیها و سرعت یافتن روند بازسازی این کشور منجر شود.
اما پس از اتمام نشست سهجانبه چهار ساعته، سخنگوی دولت عراق با تاکید بر اینکه مذاکره فقط بر سر مسائل عراق متمرکز بود، گفت که میان آمریکا و ایران حسننیت، تفاهم و تعهد وجود دارد.
همچنین سفیر آمریکا در عراق در پایان گفتوگوهای خود با سفیر ایران در بغداد طی کنفرانس خبری اعلام کرد: ما در این گفتوگو نیامده بودیم که دلایل اثبات کنندهیی برای فعالیت ایرانیها در عراق ارائه بدهیم، بلکه ما خود میدانیم که ایرانیها در عراق هستند و فعالیت میکنند.
به گزارش ایسنا، به نقل از شبکه تلویزیونی الجزیره رایان کروکر در پاسخ به سوال خبرنگاری مبنی بر آن که آیا در این دیدار پیامی نسبت به تمایل یا خواست آمریکا برای برقراری و عادیسازی روابط با ایران ارائه شد و همچنین از ایران به آمریکا، گفت: همانطور که میدانید از مهمترین نقاط توافق دوجانبه برای برگزاری این گفتوگو آن بود که محور اصلی این گفتوگو بر مسائل داخلی عراق متمرکز باشد. بنابراین هیچگونه گفتوگویی در این زمینه که بتواند گویای ارائه یک پیام باشد انجام نگرفت.
کروکر همچنین در پاسخ به سوال دیگری مبنی بر آن که شما پیش از این گفتوگو اعلام کرده بودید که درباره فعالیتهای ایرانیها در عراق و ورود اسلحه از ایران به عراق گفتوگو خواهید کرد، گفت: هدف اصلی ما آن بود که در این زمینه تلاش بیشتری داشته باشیم و در این ارتباط سخن بگوییم اما طرف ایرانی آمادگی این موضوع را نداشت همچنین ما آمده بودیم که بگوییم اینگونه فعالیتها در عراق از سوی ایران نهتنها برای عراق بلکه برای تمامی منطقه خطرناک است.
سفیر آمریکا در بغداد همچنین گفت: به هر حال ما نیامده بودیم که در این گفتوگو مدارک و اسنادی جهت اثبات فعالیت ایرانیها در عراق ارائه بدهیم زیرا ما میدانیم ایرانیها در عراق هستند و فعال میباشند.
کروکر که از وی به عنوان «آدم روزهای سخت» یاد میکند، در ادامه تاکید کرد: همانطوری که همه میدانند این شایسته نیست که دیپلماتها بخواهند درباره موضوعی به صورت عمیق و گسترده توضیح بدهند و من نیز مبادرت به چنین کاری نمیکنم.
وی همچنین عنوان کرد: این دیدار چهار ساعته دیدار کاری بوده و توافق گستردهیی بر سر سیاستگذاری در عراق صورت گرفت. ایران باید رفتارش را تغییر داده و کمک به شبهنظامیان، آموزش و تامین بودجه آنها را متوقف کند.
در عین حال خبرگزاری آسوشیتدپرس با اشاره به برگزاری مذاکره بغداد گزارش داد: آمریکا اعلام کرد در طول نشستی که رایان کروکر سفیر آمریکا در عراق آن را جدی و متمرکز بر عراق توصیف کرد، ایران پیشنهاد برقراری یک مکانیسم امنیتی سهجانبه را داده است که شامل آمریکا، ایران و عراق باشد. این خبرگزاری به نقل از کروکر افزود: این پیشنهاد به بررسی و تحقیق در واشنگتن نیاز دارد.
سفیر آمریکا مدعی شد که ایرانیها گفتهاند نشست دومی را پیشنهاد میدهند.
کروکر گفت: وقتی آن را دریافت کنیم، بررسی خواهیم کرد. وی همچنین افزود: هدف این نشست ترتیب دادن نشستهای دیگر نبود.
سفیر آمریکا در ادامه نیز گفت حسن کاظمیقمی، سفیر ایران در عراق مساله ایرانیهایی را که اکنون در بازداشت آمریکا در عراق به سر میبرند، مطرح نکرده است. کروکر گفت: تمرکز مذاکرات ما عراق و فقط عراق بود.
آینده مذاکرات
اولین دور مذاکرات تهران و واشنگتن در بغداد در حالی پایان یافت که به تحلیل اغلب رسانهها منجر به آب شدن یخ روابط ایران و آمریکا خواهد شد. هرچند که در ابتدای راه، تنها موضوع مورد بحث عراق و تامین امنیت این کشور باشد.
با این حال اظهارنظر درباره میزان موفقیت مذاکرات و مثبت بودن نتایج حاصله بعد از اتمام اولین دیدار اقدامی زودهنگام است. اگر چه برخی با احتیاط با آن برخورد کردند.
پیشتر هوشیاری زیباری وزیر خارجه عراق ضمن ابراز خوشبینی به نتیجه مذاکرات ایران و آمریکا هشدار داده بود که نباید از این نشست انتظار معجزه داشت.
وی که در آستانه برگزاری این جلسه با بیبیسی گفتوگو کرده بود، گفت: «من شخصاً از این ملاقات انتظار معجزه ندارم اما آن را گامی مهم در ایجاد گفتوگو بین ایالات متحده و ایران، به عنوان یک قدرت منطقهیی، میدانم.»
وی در توضیح دیدگاه خود گفت که «ما همواره گفتهایم که ایالات متحده یک نقشپرداز اصلی در عراق است، دولت عراق صاحب تمامی ماجراست چه بخواهیم، چه نخواهیم، ایران نیز یکی از بازیگران است و در نتیجه این توافق وجود دارد که باید بنشینیم و گفتوگو کنیم.»
وزیر خارجه عراق در خاتمه مذاکرات بغداد را گام نخست برای مذاکره پیرامون مسوولیت تمامی همسایگان عراق در قبال امنیت این کشور توصیف کرد.
همچنین علیالدباغ سخنگوی دولت عراق به تاثیر گفت که مشاجرات میان ایران و آمریکا برای عراقیها بد بوده است.
وی افزود: ما در عراق برای چنین روابطی غیرعادی هزینه بالایی میپردازیم توافق دو کشور برای گفتوگو درباره مسائل پایه در عراق بسیار به نفع ماست.
الدباغ گفت که مقامات ارشد وزارت امور خارجه عراق در نشستهای متعاقب درخصوص عراق میان ایران و آمریکا حاضر خواهند بود.
به گزارش ایسنا وی همچنین اظهار کرد که این گفتوگوها میتواند به روابطی جدید میان ایران و آمریکا منجر شود و آنها را به پرداختن به دیگر موضوعات که برای کل منطقه خوب است قادر سازد.
سخنگوی دولت عراق دامه داد: ما احساس میکنیم که موفقیت در این مساله راه خروجی برای هر دو کشور است و اعتمادسازی میکند و هر دو را به گفتوگو ترغیب میکند.
خبرگزاری بیبیسی نیز در این باره نوشت این احتمال وجود دارد که نشست عراق که منحصراً به امنیت این کشور معطوف میشود به یک نشست تبلیغاتی تبدیل شود و هر دو طرف در آن دیگری را به خاطر وضعیت نامطلوب عراق سرزنش کنند.
این شبکه خبری همچنین دیدار بین سفرای ایران و آمریکا در بغداد را بخشی از تغییر چشمگیر سیاست آمریکا در جهت پیروی از پیشنهادات گروه مطالعاتی عراق در دسامبر سال گذشته دانست و افزود: آمریکا از شرطی که برای چنین دیداری گذاشته بود چشم پوشیده است؛ هنگامی که گروه مطالعاتی عراق پیشنهاد برقراری تعامل با ایران درباره عراق را داد.
قبل از آن جرجبوش رئیسجمهوری آمریکا گفت: این امر اتفاق نخواهد افتاد مگر این که ایران در حمایت از اصول درست گام بردارد.
وی با متهم کردن ایران به حمایت از تروریسم گفت: شما باید از دولت عراق که با حمایتهای مردمی انتخاب شده است حمایت کنید، از فرقهگرایان حمایت نکنید و از تروریستها حمایت نکرده و برای آنها سلاح یا کمک مالی تامین نکنید!
بیبیسی افزود: اما اکنون به شروط مربوط به عراق اشارهیی نمیشود؛ آمریکا در حالی که از مذاکره با ایران موافقت میکند این کشور را به ادامه دادن فعالیتهایی متهم میکند که قرار بود قبل از هرگونه مذاکرهیی پایان گیرد.
ظاهراً در حالی که آمریکا در تلاش است به وضعیت عراق سامان بخشد این دیدار از چنان اهمیتی برخوردار است که باید شرط و شروط را کنار گذاشت. دیگر نمیتوان ایران را نادیده گرفت.
همچنین روزنامه لسآنجلس تایمز در مطلبی با اشاره به دیدار سفرای ایران و آمریکا نوشت: در این دیدار هر دو طرف چیزهای بسیاری برای خواستن و چیزهای بسیاری برای ارائه کردن دارند اما انتظارات آنها از پیشرفت سریع محدود خواهد بود.
به گزارش ایسنا روزنامه لسآنجلس تایمز در ادامه این مطلب نوشت: این مذاکرات مستقیم و نادر میتواند آغازگر گفتوگویی بین این دو دشمن باشد که هر یک دخالتهای دیگری را در مسائل عراق ناخوشایند میداند. در این دیدار ایران خواستار آزادی 5 ایرانی خواهد شد که در ماه فوریه توسط نیروهای آمریکایی دستگیر شدند. علاوه بر آن خواستار ضمانت قابل قبولی خواهد شد مبنی بر این که آمریکا از عراق به عنوان پایگاه حمله نظامی به ایران استفاده نخواهد کرد. هیات نمایندگی آمریکا نیز از ایران خواهد خواست به آنچه که حمایت ایران از شبهنظامیان شیعه و سنی که در ایجاد خشونت و ناآرامی در عراق دخالت دارند، خوانده میشود، پایان دهند. علاوه بر آن خواستار پایان اتهام دیگر آمریکا به ایران یعنی قاچاق بمبهای نفوذگر به عراق نیز خواهد شد.
در ادامه این مطلب آمده است: یک مقام عالیرتبه شیعه عراقی که خواست نامش فاش نشود پیشبینی کرد که عراق در این نشست نقش میانجیگر منصف را برعهده داشت اما هشدار داد که نباید منتظر پیشرفت سریع بود.
این مقام عراقی گفت: روابط بین ایران و آمریکا پیچیده است حل آنها آسان نیست و نمیتواند در طول یک یا دو نشست انجام گیرد ولی باید از جایی شروع کرد.
یک مقام عراقی دیگر نیز با اشاره به این که هرگونه موفقیت نیازمند حضور کشورهای عرب در گفتوگویی یکسان است، گفت: تصور این که تنها ایران و آمریکا میتوانند به ثبات عراق کمک کنند، اشتباه است. کشورهای عرب، ایران و آمریکا باید بخشی از یک تلاش کلی برای حمایت از ثبات و رفاه عراق و پشتیبانی از پیمان سیاسی داخلی عراق باشد.
از سوی دیگر خبرگزاری رویترز در گزارشی تحلیلی نوشت که انتظار میرود مقامهای آمریکایی در مذاکرات نادر دیپلماتهای ایرانی و آمریکایی در بغداد، درباره نحوه ممانعت از خشونتهای فرقهیی در عراق، توقف تامین تسلیحات و کمکهای مالی ایران به مبارزان شیعه را خواستار شوند.
براساس این گزارش، به دلیل برگزاری این مذاکرات همزمان با مانور کشتیهای جنگی در خلیجفارس و اطلاعیه تهران مبنی بر کشف شبکههای جاسوسی در مرزهای ایران که توسط آمریکا و متحدانش راهاندازی شده است، مقامهای آمریکایی انتظار پیشرفت چندانی در مذاکرات ندارند.
در این گزارش آمده است: «مذاکرات میان «رایان کروکر» سفیر آمریکا در عراق و «حسین کاظمیقمی» سفیر ایران در عراق نشانه عقبنشینی واشنگتن است که پیوند خود با تهران را از سال 1980 قطع کرده و در سالهای اخیر به دنبال منزوی کردن جمهوری اسلامی بوده است.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
