زرادخانه هستهای پاکستان در دست کیست؟
مترجم: چنگیز محمودزاده
مقدمه:
هر وقت درباره زرادخانه اتمی پاکستان سوالی مطرح میشود، دولتمردان آمریکایی میگویند این سلاحها در دستان افراد مطمئنی قرار دارد. این اطمینان- همانطور که درباره روسیه نیز وجود دارد- از ارتباطات مستقیم و حتی فردی فرماندهان ارشد نظامی دو کشور ناشی میشود. مقامهای آمریکایی هنوز میتوانند در رابطه با پاکستان از این اطمینان برخوردار باشند. چون دو نفر از ارشدترین فرماندهان ارتش این کشور با آمریکا و انگلستان در ارتباط مستقیم هستند. ژنرال پرویز مشرف در انگلستان آموزش دیده و جانشین او، ژنرال کیانی نیز در ایالات متحده تحت تعلیم نظامی قرار گرفته است. با این حال به نظر نمیرسد این اطمینان بتواند مدت زمان زیادی دوام داشته باشد. چرا که نسل جدید درجهداران ارتش پاکستان با آمریکا بیگانه هستند.
کنگره آمریکا به مدت 10 سال تمام روابط نظامی بین این کشور و پاکستان را در قالب تحریمهایی محدود کرد که یکی از دلایل اصلی آن تلاش برای دستیابی به سلاح اتمی بود.
نتیجه طعنهآمیز این تصمیم کنگره حالا خودش را نشان میدهد چون همان افسرانی که در آن 10 سال رشد کردند هماکنون در حال رسیدن به مقامهای ارشد ارتش پاکستان هستند. این درجهداران به زودی در مقام تصمیمگیری برای بسیاری از مسائل ارتش این کشور قرار میگیرند که یکی از مهمترین آنها، بمبهای هستهای موجود در زرادخانه پاکستان است.
گرایشهای محلی و منطقهای این افراد موجب نگرانی آمریکاییها شده است چون عامل اصلی نزدیکی نسل جدید درجهداران ارتش پاکستان با نیروهای القاعده و طالبان بهشمار میرود.
ارتشیهای فرنگ رفته
آنتونی زینی ژنرال بازنشسته آمریکا در فرماندهی مرکزی ارتش این کشور حضور داشت در زمانی که پرویز مشرف در سال 1998 به فرماندهی ارتش پاکستان رسید به آنجا سفر کرد. او به خاطر میآورد: اصلیترین نگرانی مشرف این بود که بیش از نیمی از درجهداران ارتش او در خارج از این کشور به سر نبرده بودند.
با این حال زینی که دو ماه پیش برای آخرین بار با مشرف دیدار کرد، هنوز معتقد است زرادخانه هستهای پاکستان در دستان افراد مطمئنی است: به نظر من افراد ارتش هنوز کنترل این موضوع را در اختیار دارند. اما خود او هم به این موضوع اشاره میکند که فاصله 10 ساله آمریکا و پاکستان در دهه 1990 موجب گرایش درجهداران به ستوسویی دیگر شده است:
چندین نسل از افسران ارشد پاکستان در ایالات متحده و انگلستان تعلیم میدیدند و به همین دلیل براساس گرایشهای این دو کشور در مسائل بینالمللی رشد میکردند.
اما این تبادل با آغاز تحریمهای کنگره علیه پاکستان در سال 1990 قطع شد.
زینی در گفتوگو با تایم گفته است: یکی از نگرانیهای مشرف از این موضوع ناشی میشود که بسیاری از درجهداران رده پایین پاکستان از این ارتباط برخوردار نیستند و به همین دلیل ممکن است بهجای گرایشهای بینالمللی، گرایشهای داخلی پیدا کنند.
تعداد افسران ارتش پاکستان که ریش دارند در حال افزایش است که نشان میدهد در دوران تحریم 10 ساله درجهداران مذهبی رشد بسیاری در ارتش پیدا کردند.
به گفته حسین حقانی، یکی از دیپلماتهای ارشد و سیاستمداران پیشین پاکستان که هماکنون در دانشگاه بوستون تدریس میکند، اخیرا در ارتش پاکستان برای مبارزه با اسلامگراهای تندرو در بخش وزیرستان این کشور مقاومتهایی به وجود آمده است.
او میگوید: این نیروها که تعداد آنها کم هم نیست پیش از آنکه نبردی با خود و اعتقادهایشان انجام ندهند، نمیتوانند با شورشیان وزیرستان وارد نبرد شوند. این درگیری از نگرشی اعتقادی ناشی میشود که بر اساس آن جهادیها نماینده نیروهای مسلح بودند. حالا وقتی به نیروهای ارتش دستور داده میشود با آنها بجنگند نمیتوانند به سادگی با این تضاد کنار بیایند؛ به آن سادگی که ژنرال مشرف پس از حوادث 11 سپتامبر با یک تماس تلفنی از واشنگتن تغییر رویه داد.
همکاری آمریکا و پاکستان
همکاری نظامی آمریکا و پاکستان پس از 11 سپتامبر از سر گرفته شد. چون ایالات متحده به همراهی این کشور برای خلع سلاح اسامه بنلادن در افغانستان احتیاج داشت. اما از آنرو که پاکستانیها تغییر رفتارهای آمریکا را به خاطر داشتند، ارتباط بین دو کشور همچنان ضعیف باقی ماند.
زینی میگوید: عدم اعتماد متقابل شدیدی در این بین وجود دارد که ریشههای آن به جنگ اول افغانستان (جنگ با نیروهای اتحاد جماهیر شوروی) بازمیگردد. ما در آن زمان پاکستانیها را با بیش از 500 هزار نفر آواره افغانی تنها رها کردیم. پس از آن وقتی حملات 11 سپتامبر انجام شد با میل و اشتیاق فراوان به سوی آنها شتافتیم.
مقامات پنتاگون میگویند که نمیتوان دقیقا پیشبینی کرد تصمیم مشرف برای اعلام حالت فوقالعاده میتواند موجب مقابله با جریان اسلامگراهای تندرو شود یا خیر. یکی از درجهداران ارتش میگوید: مطمئنا این اقدام در کوتاه مدت نتایجی خواهد داشت. اما اگر کشور در همین شرایط شکننده به سر ببرد، نتایج این اقدام نیز از بین خواهد رفت.
به گفته مقامات پنتاگون، ایالات متحده در حال بررسی طرحهایی برای فروش 300 میلیون دلار تسلیحات، 32 میلیون دلار برای اجرای قانون اساسی و مبارزه با مواد مخدر و 2 میلیون دلار برای آموزشهای نظامی در پاکستان است. آنتونی زینی یکی از افرادی است که با اقدامات تنبیهی در قبال ارتش پاکستان مخالفت میکند. او معتقد است تحریمهای دهه 90 میلادی نتایج زیانباری داشت. او میگوید: "تنبیه ارتش یک کشور به دلیل اتخاذ تصمیمهای سیاسی از سوی آنها کار سادهای است. من برای سالها هر وقت در کشوری مشکلاتی درباره حقوق بشر و مسائل دیگر پیش میآمد به عنوان یک فرمانده نظامی، ماموریتی برای تنبیه ارتش آن کشور دریافت میکردم. وقتی ما چنین اقدامهایی انجام میدهیم، مانند این است که به خودمان شلیک کنیم.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
