ژاپن؛ سقوط هم‌پیمانان واشنگتن

سیدیاسر جبرائیلی

برخلاف آنچه که رسانه‌های غربی سعی دارند به افکار عمومی جهان تزریق کنند، استعفای «شینزوآبه» نخست‌وزیر ژاپن تنها به دلیل «رسوایی مالی اعضای کابینه و ناراحتی روانی» نیست، بلکه حمایت توکیو از ماموریت کذایی آمریکا به نام «مبارزه با تروریسم» عامل اصلی استعفای آبه است.

هم‌اکنون، حزب حاکم ژاپن به دلیل حمایت از سیاست‌های واشنگتن زمین خورده و آبه قربانی شده است تا شاید حزبش بتواند با روی کار آوردن چهره‌های موجه و سیاستمداران قدیمی، محبوبیت از دست رفته خود را در میان مردم ژاپن بازیابد.

اکتبر سال 2001 پس از حملات 11 سپتامبر و در آستانه حمله نظامی آمریکا به افغانستان، در حالی که مردم ژاپن هنوز داغ بمباران اتمی شهرهای هیروشیما و ناکازاکی را به دست خونخواران واشنگتن به دل دارند و همه ساله برای عزیزان از دست رفته‌شان اشک ماتم می‌ریزند، دولت و مجلس ژاپن تصمیم به «همراهی» با آمریکا گرفت و قانونی را به نام «ضدتروریسم» به تصویب رساند که به موجب آن «نیروی دریایی دفاع از خود» (MSDF) وظیفه سوخت‌رسانی به کشتی‌های جنگی آمریکا و دیگر اشغالگران در اقیانوس هند را به عهده گرفت. این تصمیم حکومت نه تنها باعث شروع موجی از تظاهرات مردم داغدیده ژاپن شد، بلکه محبوبیت حزب حاکم لیبرال دموکرات (LDP) این کشور که از سال 1334 یکه‌تاز عرصه‌های سیاسی ژاپن بوده، به شدت کاهش یافت. شاید اگر سیاستمداران حزب لیبرال دموکرات می‌دانستند که حمایت از آمریکا به قیمت از دست دادن حکومت 52 ساله‌شان تمام خواهد شد، هیچگاه وارد این وادی نمی‌شدند.

اعتراضات مردمی اگرچه تا 8 اردیبهشت سال جاری در شعار و تظاهرات خلاصه شده بود، اما در این روز در آرای مردم تجلی یافت و بزرگترین ضربه را در طول چند دهه اخیر به پیکر حزب حاکم لیبرال دموکرات وارد ساخت. مردم به پای صندوق‌های رأی رفتند و 109 کرسی از 242 کرسی مجلس مشاوران ژاپن (یکی از دو شاخه مجلس شورا یا Diet) را تقدیم حزب دموکراتیک ژاپن (DPJ) کردند، حزبی که از ابتدای آغاز «مبارزه با تروریسم» موضع مخالف با آن گرفته بود. حزب دموکراتیک ژاپن رسماً اعلام کرد که «جنگ با تروریسم به رهبری آمریکا بدون جلب نظر جامعه بین‌الملل و مجوز شورای امنیت سازمان ملل شکل گرفته و بر این اساس، ژاپن نباید و نمی‌تواند در این نوع جنگ‌ها شرکت داشته باشد.»

از هشتم اردیبهشت‌ماه به بعد، اوضاع سیاسی ژاپن که بعد از جنگ جهانی دوم تقریبا شکل آرامی داشته است، متشنج شد. درخواست‌ها برای استعفای شینزوآبه بالا گرفت؛ حزب دموکراتیک اعلام کرد که در انتخابات مجلس مشاوران مردم پیام روشنی دادند و به خاطر احترام به خواسته‌های مردم، مجلس نمایندگان نیز باید منحل شده و انتخابات زودهنگام برگزار شود؛ احزاب کمونیست، سوسیال دموکرات، و حتی حزب نوین مردم (NKP) که همواره در کنار حزب لیبرال دموکرات بوده، از مواضع حزب دموکراتیک حمایت کردند.

به دنبال این قضایا، مجلس نمایندگان کنگره آمریکا که در دست دموکرات‌های «به ظاهر مخالف جنگ» است، بیانیه‌ای صادر کرده و از ژاپن به عنوان «یکی از حیاتی‌ترین هم‌پیمانان آمریکا» نام برد و از توکیو به دلیل «حضور موثر در جنگ با تروریسم» قدردانی کرد تا بلکه بتواند هم‌پیمانان آمریکا در ژاپن را از سقوط نجات دهد. آبه سعی کرد که موافقت احزاب مخالف را در مورد ماموریت نیروی دریایی ژاپن در اقیانوس هند جلب کند، اما نتوانست و مجبور به استعفا شد. هم‌اکنون حزب لیبرال دموکرات سعی دارد در انتخابات درون‌حزبی خود که اول مهرماه برگزار می‌شود، «یاسو فوکودا» پیشکسوت این حزب و یا «تاروآسو» وزیر خارجه سابق ژاپن را به پست نخست‌وزیری برگزیند تا بلکه بتواند از محبوبیت شخصیت آنها در میان مردم ژاپن برای بازیافتن قدرت خود بهره گیرد. اما با توجه به اوضاع کنونی و فعالیت‌های احزاب اپوزیسیون، توفیق حزب لیبرال دموکرات بعید به نظر می‌رسد.

دهم آبان‌ماه (اول نوامبر) قانون ضدتروریسم ژاپن منقضی می‌شود و مجلس شورای ژاپن اواخر ماه جاری میلادی باید تصمیم در مورد تمدید آن را به رأی بگذارد.

مجلس مشاوران ژاپن این توانایی را دارد که با مخالفت با مصوبات مجلس نمایندگان آن را 60 روز به تاخیر بیندازد. بعد از 60 روز در صورتی که مجلس نمایندگان بتواند با دو سوم آرا، مصوبه مورد بحث را به تصویب برساند، رأی مخالف مجلس مشاوران وتو می‌شود. هم‌اکنون مجلس نمایندگان در دست حزب حاکم است و دو سوم کرسی‌ها را در دست دارد. اما مخالفت مجلس مشاوران با لایحه «تمدید قانون ضدتروریسم» باعث خواهد شد که نیروی دریایی ژاپن از اقیانوس هند لااقل به مدت 60 روز عقب‌نشینی کند و این ضربه کمی به ماموریت کذایی آمریکا در افغانستان نیست.

در حال حاضر بحث از این که آیا احزاب مخالف جنگ خواهند توانست مجلس نمایندگان را به انحلال بکشانند یا نه، نیازمند بررسی تحولات روزهای آتی است. اما بی‌شک در انتخابات آتی این مجلس، حزب طرفدار واشنگتن جایی در میان مردم نخواهد داشت.