سرنوشت جمهوری در دست نظامیان

کریم جعفری

با پایان یافتن دوره ریاست‌ جمهوری امیل لحود، بحران لبنان با توجه به چند دستگی شدید سیاسی وارد مرحله جدیدی شده است، مرحله‌ای که به اعتقاد بسیاری از کارشناسان بسیار خطرناک بوده و حتی ممکن است به جنگ داخلی منجر شود.

لحود در حالی شامگاه جمعه کاخ بعبدا را در حالی ترک کرد که پس از الیاس حراوی به مدت 9 سال ساکن آن بود. لحود متعاقب چند دستگی سیاسی در این کشور پس از ترور رفیق حریری، به اردوگاه مخالفان دولت رفت و به شدت از دولت سنیوره انتقاد کرد. او در واپسین ساعات حضور خود در سمت ریاست ‌جمهوری لبنان هم دست به اقدام مهمی زد که پیش از آن وعده‌اش را داده بود. در حالی که براساس قانون اساسی لبنان در صورت عدم انتخاب رئیس‌جمهور، وی می‌بایست کنترل امور را به دست دولت سپرد اما از آنجا که در لبنان شرایط یکسانی حاکم نیست و جوی پر از بدبینی وجود دارد؛ لحود تصمیم گرفت تا با اعلام وضعیت اضطراری، کنترل امور را به دست ارتش بسپارد؛ امری که در همان ساعات اولیه با مخالفت شدید جریان 14 مارس به خصوص فواد سنیوره روبه‌رو شد.

در این میان عده‌ای بر این باورند که این اقدام لحود ممکن است به رویارویی ارتش با دولت سنیوره و جریان 14 مارس که از آن حمایت می‌کند، منجر شود؛ چرا که از یک سو ارتش موظف به اجرای دستور رئیس‌جمهوری به عنوان فرمانده کل است و از سوی دیگر دولت سنیوره این دستور را غیرقانونی قلمداد می‌کند. محتمل‌ترین سناریو این است که لبنان در آینده شاهد دو حکومت متضاد باشد و این درگیری و بن‌بست تا زمان نامعلومی ادامه یابد.

لحود هنگامی که در نیمه‌ شب جمعه با احترام نظامی و نواختن سرود ملی این کشور کاخ بعبدا را ترک می‌کرد، ارتش را مکلف نمود تا امنیت را در این کشور حفظ کند. وی پیش از ترک کاخ در جمع خبرنگاران حضور یافت و گفت: پس از من باید رئیس‌جمهوری با قدرت، به معنای واقعی کلمه روی کار آید و در صورت عدم تحقق این امر در نزدیک‌ترین زمان ممکن لبنان تاوان سنگینی پرداخت خواهد کرد.

وی باز هم به دولت سنیوره حمله کرد و این دولت را که مورد حمایت برخی از کشورهای عربی و غربی است، فاقد مشروعیت دانست و اضافه کرد: به دلیل عدم انتخاب رئیس‌جمهور جدید لبنان در مهلت قانونی و عدم مشروعیت دولت لبنان از 11 نوامبر سال 2006 تاکنون، این دولت نمی‌تواند به صورت قانونی به فعالیتش ادامه دهد. به گفته لحود، وی با استفاده از اختیارات قانونی از 24 نوامبر وضعیت اضطراری اعلام نموده و ارتش را مکلف به اجرای امنیت در سراسر کشور کرده است.

واکنش دولت

پیش از آنکه شخص فواد سنیوره به عنوان نخست‌وزیر لبنان در مورد این تصمیم لحود سخنی بر زبان براند، احمد فتفت از افراد تاثیرگذار جریان 14 مارس و وزیر جوانان و ورزش سنیوره، تصمیم لحود را غیرقانونی و بی‌ارزش خواند. وی که بیانیه صادره توسط کابینه سنیوره را در برابر خبرنگاران قرائت می‌کرد با بیان اینکه دولت لبنان یک دولت قانونی و مشروع است، تاکید کرد: دولت لبنان با اختیارات کامل به وظایفش ادامه خواهد داد.

در این میان سنیوره پس از دیدار با نصرالله صفیر اسقف اعظم مارونی‌های لبنان در جمع خبرنگاران گفت: ما تمام تلاشمان را برای انتخاب رئیس‌جمهوری در موعد تعیین شده به کار بستیم اما متاسفانه چنین اتفاقی روی نداد ولی با وجود آن همچنان به تلاش‌هایمان ادامه می‌دهیم. وی با زیر سوال بردن اقدام لحود در اعلام وضعیت اضطراری گفت: این وضعیت در لبنان حاکم نیست و دولت کنونی به صورت مشروع به فعالیت‌هایش ادامه می‌دهد.

سنیوره حضور ارتش در سطح شهر بیروت و دیگر مناطق لبنان را در ادامه ماموریت گذشته آنها برشمرد و آن را اقدامی جدید توصیف نکرد.

نقش مخرب حریری

در این میان برخی از رسانه‌های عربی از ماموریت ویژه سعد حریری برای ایجاد آشوب و فتنه در لبنان خبر می‌دهند. به نوشته روزنامه فلسطینی المنار، حریری ماموریت یافته است تا در اقدامی هماهنگ با ایالات متحده آمریکا، فرانسه و برخی از طرف‌های بین‌المللی و منطقه‌ای، با به آشوب کشاندن لبنان زمینه را برای فعالیت شبه ‌نظامیان آموزش دیده توسط اسرائیل مهیا کند.

براساس این گزارش، هر چند وی روز پنجشنبه ماموریت یافت تا پس از برگزاری کنفرانس آناپولیس دست به اقدام تازه‌ای نزند، اما در ماموریت قبلی آمده بود وی باید با پافشاری بر انتخاب رئیس‌جمهور از جریان 14 مارس، عملا مذاکرات را به بن‌بست بکشاند تا در این میان با ایجاد جنگ داخلی، زمینه را برای دخالت ارتش لبنان که به صورت آماده‌باش در مرزهای جنوبی حاضر شده فراهم کند.

کشورهای درگیر به حریری قول داده‌اند در صورتی که وی موفق شود لبنان را به آشوب بکشاند و زمینه را برای حمله مجدد اسرائیل به لبنان جهت نابودی حزب‌الله فراهم کند، آنان نیز به حمایت از وی نیروهای نظامی خود را راهی لبنان خواهند کرد تا از میراث خانواده وی و دیگر اعضای جریان 14 مارس حمایت کنند. از جانب دیگر برخی گزارش‌ها حاکی از آن است حزب‌الله لبنان با حمایت از اقدام لحود در برقراری وضعیت اضطراری آن را اقدامی از روی وجدان برشمرد. علی المقداد نماینده فراکسیون حزب‌الله در پارلمان لبنان با بیان این مطلب در گفت‌وگو با شبکه خبری‌ العالم، واکنش برخی وزیرنماها در دولت سنیوره را به تصمیم لحود فاقد ارزش خواند.

رفیق شلالا سخنگوی امیل لحود و مشاور اطلاع‌رسانی وی نیز در سخنانی گفت، تصمیم لحود پس از پایان دوره ریاست‌جمهوری وی در راستای حفظ امنیت، ثبات، وحدت و یکپارچگی و نیفتادن در دام تقسیم کشور بود. وی در ادامه گفت: با وجود اینکه امیل لحود کاخ بعیدا را ترک کرده است اما مقر ریاست‌ جمهوری کارها و فعالیت‌های خود را ادامه خواهد داد.