نیاز آمریکا به تعامل بیشتر با ایران

در صورتی که نیروهای آمریکایی نتوانند جای خالی نیروهای انگلیسی را پر کنند (مساله‌ای که با توجه به وضعیت نیروهای آمریکایی در عراق غیر ممکن به نظر می‌رسد) ایران برنده عقب‌نشینی نیروهای انگلیسی خواهد بود و این به این مفهوم است که آمریکا باید بیش از گذشته با ایران تعامل داشته باشد تا این کشور بتواند نقش سازنده‌ای در عراق بر عهده بگیرد.

برخی از مسائل مهم در این بین به خلأ امنیتی مربوط می‌شود که به واسطه درگیری‌های قدرت داخلی شیعه در بصره و در واقع کل بخش جنوبی عراق که شیعه بوده و داخل قلمروی سیاست‌های منطقه‌ای ایران قرار دارد، شکل گرفته است.

ایران به راحتی می‌تواند «خلأ» نیروهای آمریکایی را پر کند، موقعیت موجود در بصره ممکن است به این مفهوم باشد که تهران مجبور خواهد شد زودتر از آنچه انتظار داشت این نقش را بر عهده بگیرد. این امر بستگی به توسعه یا کاهش وضعیت اضطراری کنونی در بصره دارد. خروج نیروهای انگلیس از بصره مساله بغرنجی را برای ایران به ارمغان خواهد داشت. تهران از یک طرف این امر را یک پیروزی استراژیک می‌داند که موضع آمریکا در قبال ایران را ضعیف‌تر خواهد کرد اما از طرف دیگر احتمال سقوط امنیت در بصره مشکلات ناخواسته جدیدی را برای ایران به همراه خواهد داشت که همواره خواستار خروج «منظم و مناسب» نیروهای خارجی از عراق بوده است، نه یک خروج عجولانه و بی‌برنامه. این (خروج عجولانه و بی‌برنامه) دقیقاً چیزی است که در بصره اتفاق افتاده است و سقوط امنیت در آنجا به راحتی می‌تواند هجوم پناهندگان به ایران را به ارمغان داشته باشد.

نفوذ بسیار بالای ایران در جنوب عراق احتمالا در آینده‌ای نزدیک مستحکم‌تر نیز خواهد شد، هر چند این امر تا حدودی به پیشرفت‌های سیاسی در بغداد بستگی دارد. برای مثال شکست دولت مرکزی در حفظ اتحاد ملی می‌تواند گرایشاتی را که جنوب بغداد را به منطقه تحت نفوذ ایران تبدیل کرده است،‌ افزایش دهد.

در حال حاضر سناریوهای مختلفی در بصره و جنوب عراق وجود دارد که همگی با رقابت ایران و آمریکا پیوند خورده و مسلم است در صورتی که نیروهای آمریکایی نتوانند جنوب بغداد را اشغال کرده و جای خالی نیروهای انگلیسی را پر کنند (مساله‌ای که با توجه به وضعیت کنونی نیروهای آمریکایی در عراق غیر ممکن به نظر می‌رسد) ایران برنده عقب‌نشینی نیروهای انگلیسی خواهد بود و این به این مفهوم است که آمریکا باید بیش از گذشته با ایران تعامل داشته باشد تا این کشور بتواند نقش سازنده‌ای در عراق بر عهده بگیرد. رایان کروکر، نماینده آمریکا در عراق از تمایل آمریکا برای دور دیگری از مذاکرات با ایران درباره امنیت عراق صحبت کرده است. این شاید نشان‌دهنده این باشد که آمریکا نفوذ روزافزون ایران و مسئولیت این کشور را در عراق درک کرده است.

با وجود گفته‌های تحلیلگران غربی ایران علاقه‌ای به اینکه عراق را به کشورهای تابعه خود تبدیل کرده و از مزایای یک بخش جدا شده مستقل بهره‌مند شود، ندارد. حقیقت این است که ایران هنوز امیدوار است که یک دولت ملی طرفدار این کشور در بغداد بر مشکلاتی که با آن روبه‌روست پیروز شده و هر 2 کشور همسایه در پایان بتوانند آنالیز امنیت منطقه را از نو تنظیم کنند. این انتظار شاید به واسطه مشکلات بسیاری که دولت نوری‌ المالکی با آْن روبه‌روست دچار اختلال شده باشد،‌ اما این هنوز نور درخشانی است که سیاست ایران در قبال عراق را هدایت می‌کند. اکنون با توجه به خلا قدرتی که به واسطه خروج نیروهای انگلیسی از بصره ایجاد شده است احتمال اینکه آمریکا از گزینه نظامی علیه ایران استفاده کند بسیار کاهش یافته است. چرا که اگر لازم شد تهران می‌تواند از این خلا برای مختل کردن ثبات حضور آمریکا در بخش‌های دیگر عراق استفاده کند.