اختلافات هستهای احزاب هند
دکتر شهیدی مؤدب
مدیر کل آژانس بینالمللی انرژی اتمی که برای یک دیدار فنی پنج روزه وارد هند شده است قرار است پس از سخنرانی در یک کنفرانس با موضوع انرژی از یک مرکز تحقیقات هستهای در بمبئی دیدن کند.
البرادعی روز دوشنبه ضمن تمجید از جایگاه بینالمللی کشور هندوستان گفته است که هند نمونه یک کشور موفق جهان سوم در زمینههای علمی است و اضافه کرده است که از زمان جواهر لعل نهرو آژانس همواره از همکاریهای هند برخوردار بوده است. وی ضمن تأکید بر فنی بودن سفرش گفته است پس از اینکه دولت هند رسماً از آژانس در وین دعوت کند که این سازمان بینالمللی به نظارت مراکز تحقیقات هستهای غیرنظامی اقدام کند کارشناسان آژانس راهی هند خواهند شد.
علیرغم تأکید آقای البرادعی که او برای توافق با دولت هند در زمینه نظارت بر تأسیسات هستهای هند به این کشور نیامده حزب کمونیست هند دولت آقای «مُن موهان سینگ» را از همکاری با آژانس برحذر داشته است.
نگارنده در تاریخ 15/5/86 در همین ستون ضمن پرداختن به موافقتنامه همکاری هستهای آمریکا و هند نگاشت که قرار شده است دولت هند مراکز هستهای غیرنظامی خود را به زیر نظارت آژانس ببرد و این امریست که حزب کمونیست هند با آن مخالفت میورزد و معتقد است که هندوستان با پذیرش چنین نظارتی از یک طرف و با امضای موافقتنامه با ایالات متحده نه تنها به استقلال خود خدشه وارد میکند بلکه بیش از اندازه به آمریکا وابسته خواهد شد.
دولت هند برای راضی کردن مخالفان امضای موافقتنامه با آمریکا تاکنون به چهار دور گفتگو با احزاب مخالف تن داده است. در آخرین دور این گفتگوها که عصر دوشنبه بمدت دو ساعت به طول انجامید، به گفته روزنامه Times of India مخالفان مُجاب نشدهاند و قرار شده است که مذاکرات دیگری روز سهشنبه (دیروز) صورت گیرد.
خانم سونیا گاندی، که قدرتمندترین رهبر حزب حاکم است روز گذشته گفته است که دولت علاقهمند است گفتگو با آژانس را آغاز کند لیکن آقای «باردهان» دبیر کل حزب کمونیست بلافاصله اظهار داشته که تا زمانی که ما، در گفتگوهایمان به نتیجه نرسیم مذاکره با آژانس انجام نخواهد شد.
نگرانی از وخامت اوضاع به گونهایست که روز گذشته نیویورکتایمز با انتخاب تیتر «بحران هستهای در هند عمیقتر میشود» به تفصیل به عواقب عدم توافق حزب حاکم با حزب کمونیست پرداخته و نوشته است که اگر اَمر به همین منوال ادامه یابد طرفین ناخواسته مقدمات انتخابات زودرس را فراهم خواهند کرد و اضافه کرده است که هرگونه انتخاباتی که پیش از موعد مقرر، یعنی سال 2009، صورت گیرد هم مشکل کمبود بودجه دولت را پیچیدهتر میکند و هم بازارهای مالی هند را پرابهام خواهد نمود.
خوانندگان محترم میدانند که هندوستان به عنوان پنجمین قدرت هستهای جهان معاهده عدم گسترش سلاحهای هستهای را امضاء نکرده و عضو NPT نمیباشد با این حال نه تنها با آزادی عمل کامل به کار پژوهشهای هستهای ادامه میدهد بلکه قرار است از کمکهای فنآوریهای جدید در این زمینه که در انحصار آمریکا میباشد بهرهمند گردد. این سیاست یک بام و دو هوای آمریکا تا بدانجا شگفتیآفرین شده که حتی شماری از نمایندگان کنگره آمریکا نیز به دولت بوش ایراد گرفتهاند که چگونه میتوان به هند دارای سلاح هستهای که عضو NPT نیز نمیباشد کمک فنی کرد و جمهوری اسلامی ایران را بخاطر پرداختن به تحقیقات هستهای نکوهش کرد.
دولت هند که علیرغم توسعه شبکه برقرسانی در هندوستان بزرگ هنوز با کمبود شدید برق مواجه است خود را در دوراهی انتخاب بین نفت و گازی که هر روز گرانتر میشود از یکسو و انرژی هستهای که در درازمدت از نفت و گاز ارزانتر خواهد بود از دیگر سو میبیند.
آنچه احزاب مخالف بخصوص حزب کمونیست نگران آنند به خطر افتادن سیاست عدم تعهد هند به عنوان یکی از بنیانگذاران جنبش غیرمتعهدها میباشد لیکن آنچه دولت هند را نگران کرده ضرورت گسترش برقرسانی به کشور پهناور هند در زمانی است که رقیب بزرگ هند یعنی چین بشدت به سوی توسعه بهرهگیری از انرژی هستهایست.
نکته قابل توجه اینکه دولت هند با یک دیپلماسی حساب شده درازمدت توانسته است فعالیتهای هستهای نظامی را حفظ و از هرگونه نظارتی مصون دارد لیکن حزب کمونیست معتقد است اگر درهای مراکز تحقیقات هستهای غیرنظامی نظیر نیروگاههای اتمی و مراکز تحقیقاتی هند به روی بازرسان آژانس گشوده شود تضمینی وجود ندارد که در درازمدت کار نظارت به تأسیسات هستهای نظامی گسترش داده نشود.
با توجه به سیاست فوق و محاسبات دقیق اقتصادی که هند در گزینش و گسترش نیروگاههای هستهای بدان متمایل شده است بهتر میتوان فهمید که چرا هندیها پروژه خط لوله صلح را سالها بلاتکلیف گذاشته و به تطویل مذاکرات پرداختهاند.
نکته جالب توجه در بهرهمندی از انرژی هستهای این است که گزینش سیستمهای راکتورها با سوختهای گوناگون خود تخصص و نیروهای متخصص، بخصوص در اداره نیروگاهها را میطلبد. هندیها نوعاً به سوی راکتورهای با سوخت اورانیوم طبیعی روی آوردهاند و در بکارگیری راکتورهای آب سبک از نوع راکتورهای بوشهر تبحر چندانی ندارند.
اگر توافقنامه همکاری هستهای بین آمریکا و هند جرج بوش و من ماهان سینگ آن را امضا کردهاند از کوره اختلافنظر دولت و حزب کمونیست هند سالم بدر آید و به تصویب نهایی کنگره آمریکا برسد هندیها موفق خواهند شد از راکتورهای هسته پرقدرت برخوردار گردند که هر کدام 900 مگاوات انرژی الکتریکی تولید خواهند کرد.
با اینکه خانم سونیا گاندی مخالفان توافقنامه هستهای با آمریکا را دشمنان پیشرفت خوانده و حزب کمونیست هند نیز موضع سرسختانهای اتخاذ کرده و سفر آقای البرادعی نیز پرده از روی اختلافات را بیشتر برداشته است ماهیت دموکراسی بالغ هند به گونهایست که از دل اختلافنظرهای داخلی تصمیمی بیرون خواهد آمد که به بهرهمندی بهتر و بیشتر هند از کمکها و امکانات فنی جهانی منجر خواهد شد.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
