نفت 100 دلاری، نگرانی فراگیر اروپا و آمریکا

سرویس ترجمه: با افزایش قیمت نفت به بیش از یکصد دلار در هر بشکه، نگرانی فراگیری در اروپا و آمریکا به وجود آمده است.

بون پیکنز، رئیس مؤسسه سرمایه‌گذاری بریتیش پترولیوم پیش‌بینی کرد که قیمت جهانی نفت طی سه ماه پایانی امسال و نیز تا مارس و آوریل 2008 حتی به بیش از 100 دلار افزایش یابد.

وی به نشریه «بیزنس ویک» ضمن بیان این اظهارات گفت: رشد تقاضا، کاهش ارزش دلار در برابر یورو، کمبود تولید و گسترش تنشهای سیاسی بین‌المللی موجب رشد فزاینده قیمت نفت خواهد شد. هیچ ‌شکی وجود ندارد که تقاضای جهانی نفت هم‌اکنون از تولید 85 میلیون بشکه در روز، پیشی گرفته است.

وی افزود: قیمت نفت پیش از آن‌که مجدداً به 90 دلار در هر بشکه برسد به بیش از 100 دلار افزایش خواهد یافت.

پیکنز گفت: تولید کنونی توانایی تأمین تقاضا را ندارد و مازاد تقاضا با رشد قیمتها جبران خواهد شد.

مقامهای سازمان کشورهای صادرکننده نفت «اوپک» با ابزار نگرانی از عبور قیمت نفت از 100 دلار طی چند روز آینده، آن را ناشی از بی‌ثباتی در اقتصاد جهانی عنوان کردند. مقامهای این سازمان اغتشاش و ناآرامی در بازار پولی و اعتباری جهان که از جمله عوامل زیرساختی بی‌ثباتی در اقتصاد هستند را اصلی‌ترین فاکتور تأثیرگذار در صعود ناگهانی قیمت نفت در بازار جهانی طی روزهای اخیر دانستند.

آنها نیز تنشهای سیاسی بین‌المللی و کاهش ارزش دلار و در مقایسه با دیگر واحدهای پولی جهان را از جمله عوامل تأثیرگذار دیگر در افزایش قیمت نفت عنوان کرده و اظهار داشتند؛ تأثیرات منفی این افزایش بها بیش از هر چیز متوجه اقتصاد شکننده ایالات متحده آمریکا خواهد بود.

تونی فراتو، سخنگوی کاخ سفید با ابراز نگرانی از نفت 100 دلاری و روند صعودی آن در آوریل 2008 گفت: با وجود این افزایش بها و شدت یافتن نگرانیها از ناتوانی این کشور در رویارویی با بازار تقاضای داخلی مصرف، مقامهای ایالات متحده همچنان بر انتقال نفت به ذخایر استراتژیک اصرار می‌ورزند. «سم بودمان»، معاون وزیر انرژی آمریکا گفت: قیمت نفت بسیار بالاست، اما هیچ تغییری در استراتژی دولت مبتنی‌ بر افزایش سطح ذخایر استراتژیک صورت نخواهد گرفت.

در این میان کریستین لاگارد، وزیر اقتصاد فرانسه در کنفرانسی مطبوعاتی که پس از نشست هفت کشور صنعتی در واشنگتن برگزار شد، گفت: ما پیشنهاد آژانس بین‌المللی انرژی را در خصوص افزایش تولید اوپک به میزان روزانه یک میلیون و 800 هزار بشکه تکرار می‌کنیم.

اما اوپک در گزارشی با اشاره به افزایش بهای نفت در جهان، پیش‌بینی کرد که میزان تقاضای سالانه نفت طی 25 سال آینده به 140 میلیون بشکه برسد و قیمت آن به بیش از 100 دلار برسد به‌ویژه که قیمت نفت از سال 2002 تاکنون بیش از چهار برابر شده و بهای آن هم‌اکنون 40 درصد بیشتر از آغاز سال است. کشورهای مصرف‌کننده غربی از این نگرانند که تقاضای جهانی برای نفت چنان شدید است که میزان عرضه ممکن است توان برآورده کردن نیازها را نداشته باشد.

این سازمان می‌گوید: نیاز بازار به نفت خام به خوبی تأمین شده است و در آینده نیز چنین خواهد بود، اما با این حال، اوپک گمانه‌زنی مبادله‌کنندگان که می‌توانند با شرط‌بندی روی مسیر آینده آن، پول درآورند را عامل ادامه افزایش قیمت دانسته است.

اما مخالفان و منتقدان اوپک می‌گویند: این سازمان باید برای کاهش بها با جدیت بیشتری اقدام کند، اما به راستی برندگان و بازندگان قیمت بالای نفت همان مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان هستند یا جنگ‌طلبان نومحافظه‌کار جمهوریخواهان بازنده اصلی این قیمت بالای نفت هستند؟ که در صورت احتساب نرخ تورم، قیمت نفت هنوز کمتر از اوج سال 1980 است. زمانی که نفت با قیمت بشکه‌ای 95 دلار معامله می‌شد.

در آن زمان گرانی نفت باعث رکود در آمریکا شد و اکنون نگرانیهای مشابه در حال ظاهر شدن بر اقتصاد آمریکاست. دولت آمریکا اعلام کرد به شدت نگران سطح فعلی قیمتهاست، آن هم در زمانی که انتظار می‌رود سرعت رشد اقتصاد این کشور در سال آینده به میزان قابل توجهی افت کند. بهای بالای انرژی زندگی را برای مصرف‌کنندگان و معامله‌گران افزایش داده و بر مصرف آنها در سایر بخشها تأثیرات منفی می‌گذارد.

آلیستر دارلینگ، وزیر نفت انگلستان، ضمن تقاضای افزایش تولید اوپک، ادعا کرد عوامل زیادی موجب افزایش قیمت نفت شده که از جمله آنها، کمبود عرضه است.

وی گفت: اوپک در نشست اخیر خود با افزایش 500 هزار بشکه‌ای تولید از ابتدای نوامبر موافقت کرد، ولی این رقم برای تأمین تقاضا کافی نیست و تولید اوپک باید بیش از این افزایش یابد.

شکیب خلیل، وزیر نفت الجزایر و نایب‌رئیس سازمان کشورهای صادرکننده نفت اوپک اظهار داشت: بهای نفت تا سه ماهه دوم سال 2008 همچنان بالا خواهد ماند.

در این میان اعضای شورای مدیریت بانک مرکزی اروپا تأکید کردند که در برابر افزایش شدید قیمت نفت واکنشی نشان نمی‌دهیم مگر اینکه روند صعودی قیمت نفت دایمی باشد. «اکسل وبر»، رئیس شورای مدیریت بانک مرکزی اروپا نیز گفت: به نظرم شرایط عادی هرگز به بازار نفت باز نخواهد گشت و افزایش شدید و بی‌رویه قیمت نفت موجب کاهش شدید رشد اقتصادی اروپا خواهد شد و ما تا می‌توانیم باید برای مقابله با زمستان سرد و یخبندانی که در پیش‌رو داریم، بر اوپک فشار وارد کنیم که تولید خود را افزایش دهد.

اما تحلیلگران و کارشناسان سیاسی بر این اعتقادند که تحولات سیاسی در افزایش روند سریع و شتابان قیمت نفت را نباید از نظر دور داشت. «استیون مافسون»، یک تحلیلگر سیاسی ‌ـ نفتی در این‌باره می‌گوید: ظرفیت کم تولید نفت اضافی نیز در صورت بروز درگیری نظامی میان ایران و آمریکا که به آشفتگی در بازارهای نفتی می‌انجامد، موجب می‌شود ایران به آسانی برضد تأسیسات نفتی جنوب منطقه و یا جنوب تنگه هرمز دست به تلافی بزند که در آن صورت باید شاهد قیمت نفت 400 دلاری برای هر بشکه بود.

بحران اخیر میان ترکیه و کردها در شمال عراق و بحثهای جدید اوپک برای سطح تولید باعث شده تا قیمت نفت به حدود 100 دلار برسد. این در حالی است که اگرچه بوش به صورت آشکارا از حمله به ایران سخن نمی‌گوید ولی به تازگی در‌باره لزوم پیشگیری از جنگ جهانی سوم حرف زده و دیک چنی معاون وی نیز گفته است، اگر ایران برنامه اتمی خود را ادامه دهد آمریکا منفعل نمی‌ایستد و اجازه نمی‌دهد که ایران به سلاحهای اتمی دست یابد.

دلالان نفتی می‌گویند، اگرچه احتمال درگیری نظامی با ایران بسیار اندک است ولی این امر خود قیمتها را در بازار نفت تا مرز 120 دلار در حالت فعلی افزایش خواهد داد. عبدالصمن العوادی، یکی از دلالان نفتی و مشاور شرکت نفت کویت می‌گوید: هرج و مرج واقعی در صورت بروز جنگ رخ خواهد داد که تصور آن حتی برای ما ممکن نیست. با حضور 30 ساله در بازارهای نفتی چنین سناریویی برای من متصور نیست که شرکتهای نفتی بتوانند اقدامی پیشگیرانه در قبال این مسأله انجام دهند، زیرا اصلاً چنین اقدامی وجود ندارد.

«لئود ولاس»، معاون مرکز مطالعات انرژی در لندن می‌گوید: اگر آمریکا حتی حمله‌ای موضعی علیه ایران صورت دهد، واکنش ایران به قدری شدید خواهد بود که قیمت نفت به میزان نامشخصی افزایش می‌یابد.

به گفته وی، عربستان سعودی که انتظار می‌رود با تولید روزانه 7/8 میلیون بشکه در روز، جبران خسارتهای ایران را بکند، از انجام آن عاجز است، زیرا ایران تمام پالایشگاههای منطقه را هدف ثابت خود قرار داده است و حتی اگر تمام شیرهای نفتی منطقه را باز کنند، باز هم نخواهند توانست از بحران انرژی ناشی از جنگ علیه ایران جلوگیری نمایند.