پاکستان و حضور مجدد «بوتو » در صحنه سیاسی

«بی‌نظیر بوتو» نخست‌وزیر سابق و رهبر حزب مردم پاکستان پس از هشت سال تبعید ناخواسته، برای تقسیم قدرت یا تحت فشار قرار دادن ژنرال «پرویز مشرف» رئیس‌جمهور به کشورش بازگشت. بازگشت بوتو به پاکستان با واکنش‌های متفاوتی روبرو شده است و هوادارانش در فرودگاه کراچی بی‌صبرانه در انتظار ورود وی به پاکستان بودند. هواداران بوتو، وی را نقطه امید برای اعاده دمکراسی و شخصیتی می‌پندارند که می‌تواند در مقابل سیاست‌های مشرف ایستادگی کند، اما وی گذشته درخشانی ندارد و این مساله می‌تواند در میان‌مدت، مردم و هوادارانش را ناامید کند. به گزارش ایرنا خانم بوتو در سال 1999 میلادی به همراه همسرش «آصف علی زرداری» به دلیل فساد مالی تحت پیگرد قانونی قرار گرفتند که بلافاصله به لندن سفر کردند. شایعه بازگشت بوتو به پاکستان، زمانی بیشتر قوت گرفت که وی طی دو ماه گذشته در امارات عربی متحده، با ژنرال مشرف و هیات همراه وی دیدار کرد و پس از این دیدار بود که محافل سیاسی پاکستان از توافق محرمانه آنها برای تقسیم قدرت خبر دادند. صدور فرمان آشتی ملی از سوی رئیس‌جمهوری که بطور عمده بر محور عفو و منتفی شدن پیگیری پرونده مالی بی‌نظیر بوتو متمرکز بود، این شائبه را تقویت کرد که مشرف و بوتو برای آینده سیاسی پاکستان به توافق‌هایی دست یافته‌اند. در هر صورت حضور خانم بوتو در پاکستان برای حزب مردم طیف نظامیان، فرصتی جدید برای بازسازی ساختار سیاسی پاکستان به شمار می‌رود که هر دو طرف از آن بهره خواهند برد.

درباره بی‌نظیر بوتو

بی‌نظیر بوتو دختر «ذوالفقار علی بوتو» نخست‌وزیر اسبق پاکستان در تاریخ 21 ژوئن 1953 در کراچی متولد شد. مقطع ابتدایی و دبیرستان را در کراچی و راولپندی گذراند و از سال 1969 تا 1973 وارد دانشگاه معروف «هاروارد» آمریکا شد. از سال 1973 تا 1976 در دانشگاه «آکسفورد» انگلیس در رشته‌های قانون، فلسفه، سیاست و اقتصاد تحصیل کرد. یکسال پس از فارغ‌التحصیلی از دانشگاه آکسفورد به کشور بازگشت و به حزب مردم پاکستان (‌ppp) پیوست. از سال 1977 تا 1984 به دلیل فعالیت‌های سیاسی و مخالفت با حکومت نظامی ژنرال «ضیاءالحق» رئیس‌جمهور وقت، بازداشت و به حبس خانگی محکوم شد. در سال، 1984 ضیاءالحق وی را به مدت دو سال به انگلیس تبعید کرد که در نهایت در روز 10 آوریل 1986 به پاکستان بازگشت و مورد استقبال بی‌سابقه مردم لاهور قرار گرفت. بوتو در 18 دسامبر 1987 با «آصف علی زرداری» یکی از سرمایه‌داران بزرگ پاکستان ازدواج کرد که نتیجه آن یک پسر و دو دختر است. رهبر حزب مردم در 16 نوامبر همین سال با حضور در انتخابات عمومی مجلس ملی شرکت کرد و از حوزه انتخابیه «لاردکانا» از ایالت سند، به مجلس ملی راه یافت و در دوم دسامبر به‌عنوان اولین زن مسلمان، مسئولیت نخست‌وزیری پاکستان را بر عهده گرفت.

وی در سال 1989 احزاب مخالف حاضر در مجلس ملی، از جمله حزب مسلم لیگ (شاخه نواز) با استمرار نخست‌وزیری وی مخالفت کردند و در نهایت ششم اوت همین سال، دولت وی برکنار شد. فعالیت‌های سیاسی بی‌نظیر بوتو با وجود مشکلات متعدد، تا سال 1993 ادامه یافت و در این سال حزب مردم در انتخابات عمومی مجلس، بار دیگر اکثریت آرا را به خود اختصاص داد و در نتیجه خانم بوتو برای بار دوم، به‌عنوان نخست‌وزیر پاکستان انتخاب شد. نخست‌وزیری بوتو سه سال بیشتر دوام نداشت، چرا که با ایجاد اختلاف‌نظر با «فاروق احمدخان لغاری»، رئیس‌جمهوری وقت پاکستان، زمینه حذف وی از صحنه سیاسی پاکستان فراهم شد و در نهایت بوتو در سال 1996 از مقام نخست‌وزیری کنار گذاشته شد. بعد از برکناری بی‌نظیر بوتو، حزب مسلم لیگ (شاخه نواز) در انتخابات عمومی صاحب اکثریت آرا شد و در نتیجه «محمد میان نواز شریف» برای پست نخست‌وزیری انتخاب شد. از سال 1996 تا، 1999 بی‌نظیر بوتو با رهبری حزب مردم، به فعالیت سیاسی خود ادامه داد تا اینکه ژنرال پرویز مشرف، در کودتای نظامی، نواز شریف را برکنار و شرایط کشور را براساس قانون اساسی فوق‌العاده اعلام کرد.

با برکناری نواز شریف و پیگرد قانونی متخلفان اقتصادی از سوی ژنرال پرویز مشرف، خانم بوتو برای در امان ماندن از پیگردهای قانونی دولت نظامی مشرف، تصمیم به تبعید خودخواسته به لندن گرفت. بعد از برگزاری انتخابات عمومی سال 2002 پاکستان، خانم بوتو برای حضوری فعال‌تر در صحنه سیاسی کشورش، در فوریه 2005 اقدام به ائتلاف با رقیب حزبی خود یعنی حزب مسلم لیگ (نواز) کرد. نواز شریف که بعد از کودتای نظامی ژنرال مشرف به عربستان سعودی تبعید شد، در کنار خانم بوتو، در 13 می، 2005 در لندن میثاق موسوم به «ائتلاف اعاده دمکراسی» را به امضا رساند. امضای این میثاق، باعث چشم‌پوشی بی‌نظیر بوتو از جذابیت‌های قدرت نشد و بر همین اساس طی تلاشهای پنهانی و درک فضای سیاسی پاکستان در اواخر دوره اول ریاست جمهوری مشرف، به مذاکره پنهانی با ژنرال مشرف روی آورد. این مذاکرات در ابوظبی استمرار داشت تا اینکه برخی جزییات این مذاکرات در رسانه‌های پاکستان منعکس شد و علنی شدن آن، با واکنش برخی گروه‌ها و احزاب سیاسی داخلی روبرو شد. پس از افشای این مذاکرات، بی‌نظیر بوتو در 14 دسامبر 2007 تصمیم خود را برای بازگشت به کشور را اعلام کرد. اعلام فرمان آشتی ملی از سوی ژنرال پرویز مشرف در روز 5 اکتبر زمینه حضور دوباره حزب مردم در صحنه سیاسی پاکستان را فراهم کرد.