روزگار خونین مکزیک

 روز یکشنبه، عملیات نظامی مکزیک که با حمایت اطلاعاتی آمریکا انجام شد، به مرگ «نمسیو روبن اوسگرا سروانتس» ملقب به «ال منچو» یکی از قدرتمندترین رهبران کارتل‌های مواد مخدر جهان منجر شد. این عملیات توسط وزارت دفاع مکزیک هدایت می‌شد و ال منچو از طریق ردیابی معشوقه‌اش در خانه‌ای امن نزدیک شهر کوهستانی «پیکچرسک» واقع در حدود ۸۰ مایلی جنوب غربی «گوادالاخارا» مورد شناسایی قرار گرفت.

«ال منچو»، ۵۹ ساله، رهبر کارتل «نسل جدید جالیسکو» (CJNG) یکی از خطرناک‌ترین سازمان‌های جنایی سازمان‌یافته در مکزیک بود که مسئولیت قاچاق فنتانیل، متامفتامین و کوکائین را بر عهده داشت. مرگ او، که در جریان درگیری مسلحانه رخ داد، موجی از خشونت‌های تلافی‌جویانه را در غرب مکزیک به راه انداخت و مناطق وسیعی را به حالت تعطیلی درآورد. 

عملیات نظامی که به مرگ «ال منچو» انجامید، نمونه‌ای از همکاری بین‌المللی در مبارزه با قاچاق مواد مخدر بود. «ریکاردو ترویلا ترخو» وزیر دفاع مکزیک، در کنفرانس مطبوعاتی اعلام کرد که نیرو‌های نظامی با استفاده از اطلاعات واشنگتن، «ال منچو» را ردیابی کردند. آمریکا که برای اقدام قاطع‌تر علیه کارتل‌ها فشار زیادی بر مکزیک وارد می‌کرد، نقش کلیدی در ارائه اطلاعات داشت. 

«ال منچو»، که جایزه ۱۵ میلیون دلاری برای دستگیری‌اش تعیین شده بود، در کلبه‌ای جنگلی خارج از تاپالپا پناه گرفته بود. نیرو‌های نظامی کلبه را محاصره کردند، اما محافظان «ال منچو» به سوی آنها تیراندازی کردند.مردان «ال منچو» با سلاح دوش پرتاب بالگرد ارتش را ساقط کردند. «ال منچو» در حالی که از کابین به جنگل مجاور فرار می‌کرد، زخمی و دستگیر شد، اما در مسیر انتقال به شهر مکزیکو برای درمان  جان باخت.

در این عملیات، علاوه بر «ال منچو»، هفت نفر از نیروهایش کشته و دو سرباز زخمی شدند. نیرو‌های نظامی اسلحه‌ها و پرتاب‌کننده‌های نارنجک را ضبط کردند. این موفقیت امنیتی قابل توجه، بلافاصله با واکنش خشونت‌آمیز کارتل همراه بود. مردان مسلح کارتل، در پاسخ به مرگ رهبرشان، نزدیک به ۱۰۰ جاده اصلی را مسدود کردند، خودرو‌ها را به آتش کشیدند و به نیرو‌های امنیتی حمله‌ور شدند. 

این خشونت‌ها عمدتا در ایالت‌های «جالیسکو» و «میچوآکان» رخ داد. «عمر گارسیا هارفوچ» وزیر امنیت مکزیک گزارش داد که ۲۵ عضو گارد ملی کشته و ۱۴ نفر زخمی شدند، در حالی که ۳۴ مرد مسلح و یک رهگذر نیز جان باختند. همچنین ۷۰ نفر در سراسر کشور دستگیر شدند. «هوگو سزار ماسیاس اورنیا» ملقب به «ال تولی» کخ یکی از یاران نزدیک «ال منچو» به شمار می‌رفت و فرماندهی این خشونت‌ها را بر عهده داشت، در درگیری جداگانه‌ای کشته شد.

با وجود این تلفات، مقامات مکزیکی تا روز دوشنبه اعلام کردند که تمام راه‌های مسدود، باز شده و کشور در آرامش است. «کلاودیا شینبائوم» رئیس‌جمهور مکزیک، تأکید کرد: مکزیک در صلح و آرامش است و ما در تمام ایالت‌ها مشغول کار هستیم. با این حال، گزارش‌های پراکنده از سوزاندن خودرو‌ها در میچوآکان ادامه داشت و مدارس در بسیاری از ایالت‌ها به طور احتیاط بسته ماندند. 

شرکت‌های هواپیمایی هنوز خدمات عادی به شهر‌های «گوادالاخارا» و «پورتو والارتا» را از سر نگرفته‌اند. این شهر‌ها بیشترین آسیب را از خشم کارتل دیدند. «استفن وودمن» تحلیلگر امنیتی در «گوادالاخارا»، توضیح داد که خشونت تقریبا بلافاصله پس از انتشار خبر عملیات، آغاز شد. وی افزود: این گروه‌ها برنامه‌های از پیش تعیین‌شده‌ای برای هماهنگی سریع در صورت دستگیری عمده دارند تا حداکثر اختلال را ایجاد کنند. گزارش‌ها از همه جا می‌آمد و بسیار غافلگیرکننده بود.

جنگ روانی ناشی از این خشونت‌ها با انتشار اطلاعات غلط در رسانه‌های اجتماعی تشدید شد. عکس‌ها و ویدیو‌های تولیدشده توسط هوش مصنوعی سردرگمی عمومی را رقم زد. در «گوادالاخارا»، «پابلو لموس ناوارو» فرماندار «جالیسکو» به هشت میلیون شهروند ایالت توصیه کرد در خانه بمانند. گارد ملی با حضور وانت‌ها و هلیکوپترهایش تقویت شد و در نهایت تیراندازی فروکش کرد، اما صدای آژیر آمبولانس‌ها، سکوت را شکست.

خشونت یکشنبه، ظرفیت کارتل برای ایجاد ترس و اضطراب در دومین شهر بزرگ مکزیک را عیان کرد؛ شهری که قرار است یکی از میزبانان جام جهانی ۲۰۲۶ باشد. در ویدیو‌های دیگری که منتشر شد، گردشگران در حالی که ابر‌های عظیمی از دود بر فراز «پورتو والارتا» شهر تفریحی مشهور ساحل غربی مکزیک در کناره اقیانوس آرام، سر برآورده بود، در ساحل دیده می‌شدند. بیشتر پرواز‌ها به شهر تعلیق شد و خطوط هوایی بین‌المللی ده‌ها سفر را لغو کردند. 

«سوزانا کارنو»، خبرنگار محلی، تمام روز را به مستندسازی از آسیب‌های وارد شده به شهر‌ها گذراند و اذعان داشت که بیش از ۲۰۰ خودرو توسط مردان جوان موتورسوارسیاه‌پوش و صورت‌پوشیده، به آتش کشیده شدند. کارنو گفت: چنین چیزی قبلاً در پورتو والارتا رخ نداده بود. شاید برخی گردشگران با این ایده بروند که این یک رویداد نادر و محدودی بود، اما وقتی چنین چیز‌هایی را می‌بینی، فکر نمی‌کنم تمایلی به بازگشت داشته باشی. 

کارتل «نسل جدید جالیسکو»، از نظر بین‌المللی شهرت کمتری نسبت به کارتل «سینالوآ» به رهبری «خواکین ال چاپو گوزمن» که اکنون زندانی است، دارد. این کارتل که حدود ۱۶ سال پیش تأسیس شد، به دلیل نمایش‌های خشونت‌بار و زرادخانه عظیم سلاح‌هایش مشهور است و حتی در رژه‌های نظامی‌وار سلاح‌های خود را نشان داده است. 

کارتل «نسل جدید جالیسکو» متهم به تلاش برای ترور مقامات دولتی مکزیک است، از جمله «گارسیا هارفوچ» که در سال ۲۰۲۰ در محله‌ای لاکچری شهر مکزیکو مورد حمله قرار گرفت و صد‌ها گلوله به ماشینش شلیک شد که به زخمی شدن او و کشته شدن دو محافظ و یک رهگذر انجامید.

آمریکا که کارتل «جالیسکو» را به عنوان سازمان تروریستی خارجی تعیین کرده، از مرگ «ال منچو» استقبال کرد. «کریستوفر لانداو»، معاون وزیر امور خارجه آمریکا، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: او یکی از خونین‌ترین و بی‌رحم‌ترین رهبران کارتل مواد مخدر بود. این رویدای عالی برای مکزیک، آمریکا، آمریکای لاتین و جهان است. 

دولت ترامپ فشار زیادی بر مکزیک وارد کرده بود تا علیه کارتل‌ها اقدام کند و حتی با ادعای اینکه کارتل‌ها، مکزیک را اداره می‌کنند، تهدید به اقدام نظامی مستقیم کرده بود. مرگ «ال منچو» ممکن است فشار بر «شینبائوم» را کاهش دهد، اما خلا قدرت ایجادشده می‌تواند خطرناک باشد. «شینبائوم» پیشتر از استراتژی جنگ علیه مواد مخدر را که اغلب منجر به خشونت بیشتر و ظهور رهبران جدید می‌شود، انتقاد کرده بود.

«کریس دالبی»، کارشناس جرایم سازمان‌یافته و نویسنده کتابی درباره کارتل «جالیسکو»، گفت یکی از بزرگ‌ترین سؤالات کنونی این است که چه کسی جای «ل منچو» را پر می‌کند. وی هشدار داد: «اگر کارتل تجریه شود، چهار یا پنج کارتل جدید با استفاده از نیروی انسانی و زرادخانه سلاح ال مانچو برای تصرف قلمرو‌های جدید بوجود خواهد آمد و این می‌تواند مکزیک را منفجر کند».

برخی منابع «خوان کارلوس» پسرخوانده «ال منچو»، را به عنوان جانشین احتمالی معرفی کرده‌اند که ممکن است بتواند کارتل را متحد نگه دارد. «دالبی» گفت: اگر او بتواند کارتل «نسل جدید جالیسکو» را متحد کند، ممکن است از آن جنگ داخلی اجتناب کنیم، هرچند تضمینی برای این امر وجود ندارد.

در نهایت، مرگ «ال منچو» ضربه‌ای سنگین به کارتل «نسل جدید جالیسکو» وارد کرد، اما عواقب آن نشان‌دهنده چالش‌های عمیق مکزیک در مبارزه با کارتل‌هاست. خشونت‌های تلافی‌جویانه نه تنها زندگی روزمره را مختل کرد، بلکه بر اقتصاد گردشگری و امنیت عمومی تأثیر گذاشته است.