مارتین فلچر
بزرگتر از قصد صدام، با داشتن یک سینما، ورزشگاه و استخر، سفارتخانه آمریکا، امنترین و هوشمندترین مکان برای زندگی در عراق است.
بغداد شهری است از مخروبهها، خانههای سوخته، مغازههای ویران و فروریخته بر اثر انفجار بمبهای انتحاری، طبقههای مخروب قصرهای عصر صدام حسین و ساختمان وزارتخانههایی که در جریان حمله ایالاتمتحده در سال 2003 ویران شدهاند. در برابر این ویرانگریها یک مورد فوقالعاده استثنایی وجود دارد. این مورد استثنایی احتمالاً تنها طرح ساختمانی جدید و عظیم در پایتخت عراق در 4 سال گذشته است.
این طرح ساخت سفارتخانه ایالاتمتحده در ساحل غربی رود دجله است که پیمانکاران امروز رسماً آن را به دولت ایالاتمتحده واگذار میکنند. یک دیوار بلند این سفارتخانه جدید و عظیم را تقریباً از سطح زمین به بالا غیرقابل رؤیت میکند.
به دلایل امنیتی، وزارت امور خارجه به تمام درخواستها از سوی رسانههای گروهی برای بازدید از سفارتخانهها پاسخ منفی داده است. در عوض، وزارت امور خارجه به خبرنگاران وعده ارائه عکسهای گرفته شده از داخل سفارتخانه را در آینده داده است. تنها راه نظاره سفارتخانه آمریکا از روی بام هتل بابل است که در آن سوی رودخانه قرار دارد.
آنچه که شما میتوانید از میان دود، گرما و آلودگی هوا ببینید مجتمعی متشکل از 24 بلوک جدید قهوهای رنگ متمایل به خاکستری و خاکستری هوشمند است که در محوطهای به وسعت 104 جریب (42 هکتار) زمین قرار گرفته و توسط دیوارهای نفوذناپذیر محصور است. سفارتخانه جدید آمریکا قلعهای در میان قلعهها در منطقه سبز است. این سفارتخانه به گونهای طراحی شده که بتواند هرگونه حمله فیزیکی را دفع کند و هنگامی که در چند هفته آینده، درهای خود را برای فعالیت باز میکند، توسط گروهی از تفنگداران نیروی دریایی آمریکا که پادگان مخصوص به خود را دارند، محافظت میشود.
اما همه اینها بدان معنا نیست که این سفارتخانه از انتقاد مصون است. این بزرگترین سفارتخانه ایالاتمتحده میباشد که تاکنون ساخته شده است. وسعت آن تقریباً به بزرگی شهر واتیکان و با هزینه 600 میلیون دلار (معادل 300 میلیون پوند) گرانترین سفارتخانه آمریکا است.
در زمانی که میلیونها نفر از ساکنان بغداد در خارج از منطقه سبز روزانه فقط چند ساعت بیشتر آب و برق ندارند، عراقیها با چشمان خود مشاهده میکنند که این طرح بموقع انجام میشود، مشکل بودجه ندارند و از نظر تأمین آب شرب گوارا، کارخانه تأمین برق، و تأسیسات فاضلاب شهری، انبارها و مغازههای مخصوص حفظ و نگهداری تأسیسات، کاملاً خودکفا است. یک مرد جوان عراقی میگوید: «مردم بسیار عصبانی هستند. این امکانات برای آمریکاییهاست نه برای عراقیها.» در این مجتمع 2 بلوک از تشکیلات و ساختمانهای اداری وجود دارد که 1000 نفر کارمند را در خود جای میدهد. علاوه بر این، 6 بلوک آپارتمان با 619 واحد یک خوابه، محل مسکونی بزرگ برای سفیر و معاون او، یک مدرسه، یک مرکز خرید و یک محوطه مخصوص برای خرید مواد غذایی، یک استخر شنا، محوطه ورزشی تنیس و بسکتبال، یک ورزشگاه، سینما، سالن آرایش و کلوپ اجتماعی در این مجتمع ساخته شده است.
این مقدار اطلاعات به این دلیل در دسترس است که مهندس آرشیتکت این سفارتخانه، آقای برگردوین، از شهر کانزاس، نقشههای این مجتمع را برای مدتی کوتاه روی سایت اینترنتی مجتمع قرار داد تا این که وزارت امور خارجه به او دستور برداشتن آنها را داد. سفارتخانه آمریکا با نیروی کار وارداتی ساخته شد.
امسال کمیتهای از کنگره آمریکا در جلسهای تهمتهایی را شنید مبنی بر این که شرکت ساختمانی فرست کویتی جنرال تردینگاند کانتر کتینگ به تمام کارگران ساختمانی فیلیپینی گفته بود که برای ساختن هتل به دوبی پرواز میکنند و تا زمانی که هواپیمای آنها به مقصد بغداد به پرواز درنیامده بود، کارگران فیلیپینی را نسبت به کار در سفارتخانه بیخبر نگاه داشته بودند، به عبارتی آنها را در برابر عمل انجام شده و مجبور به کار در بغداد کرد.
منتقدین محوطه جدید سفارت آمریکا را به عنوان نمادی از انزوا و اشغالگری آمریکا و نشانهای از کماعتمادی ایالاتمتحده به آینده عراق میدانند. خانم جینلوفلر، یکی از متخصصان در رشته مهندسی سفارتخانهها، در آخرین جلد مجله فون پالیسی مینویسد: «سفارتخانه آمریکا در بغداد، محصور در میان دیوارهای محکم بتون آرمه و بریده شده از بقیه بغداد، مانند قلعههای صلیبیون به نظر میرسد که زمانی در سراسر خاورمیانه وجود داشتند.»
وی در ادامه میگوید: طبق سنت دیرینه، سفارتخانهها برای تشویق و ترغیب تعامل با جوامع میزبانشان طراحی میشدند، اما در مورد سفارتخانه آمریکا این امر صدق نمیکند. طبق نظر او، «اگر چه دیپلماتهای ایالاتمتحده از نظر چارچوب قوانین روابط دیپلماسی «در عراق» هستند، اما چه فرقی میکند، تعاملی با شهروندان کشور میزبان وجود ندارد، درست مثل این است که آنها در واشنگتن مستقر میباشند. درست است که دولت ایالاتمتحده مرتب ادعا میکند که به آینده عراق دموکراتیک امیدوار است، اما در عینحال، سفارتخانهای را در بغداد طراحی نموده که هیچگونه قوت قلبی را به عراقیها نداده و امید چندانی برای آینده آنها باقی نمیگذارد. در عوض، ایالاتمتحده قلعهای ساخته که ظرفیت حفظ حضوری طولانی مدت و گسترده در برابر خشونت کماکان پایدار در عراق را دارد.»
ادوارد پک، سفیر سابق ایالاتمتحده در عراق، در همان مجله آورده است: «این سفارتخانه یک هزار نفر را در پشت کیسههای شنی خواهد داشت. من نمیدانم چگونه شما میخواهید در چنین شرایط و وضعیتی به رفق و فتق امور دیپلماسی بپردازید.»
دیپلماتهای ایالاتمتحده چشمان خود را در برابر چنین انتقادهای تند و تیزی فرومیبندند.
یکی از مقامهای ارشد آمریکایی تأیید میکند: «وسعت و گستردگی این سفارتخانه تا حدود زیادی انتظار ما از داشتن روابطی قوی و طولانی مدت با عراق را منعکس میکند.
البته که این سفارتخانه یک قلعه است. این روزها کدام سفارتخانهای قلعه نیست. این مسأله یک تراژدی است. در دنیای امروز این مسأله بیان غمآلودی از واقعیت است.» روشن است که انتقادهای بیوقفه اعصاب آدمی را خرد میکند. وی در ادامه میگوید: «ما این سفارتخانه را (nec) مینامیم. (nec) حروف اختصاری برای new embass compund، (محوطه سفارتخانه جدید) است و این سفارتخانه برای ما دردسر ساز بوده و موی دماغ ماست.»