هویتهای متکثر و اتحاد ملی
ایسنا: نشست «جنبشهای قومی و سال اتحاد ملی و انسجام اسلامی» صبح روز گذشته با حضور محمدرضا تاجیک در دانشگاه تربیت مدرس برگزار شد. رئیس سابق مرکز بررسیهای استراتژیک ریاست جمهوری در این نشست با بیان اینکه مساله قومیتها مساله حال و آینده ماست، گفت: «در آینده جلوههایی از ظهور و بروز قومیتها را شاهد خواهیم بود و به خصوص آنکه جامعه ما در حال حرکت به سوی تکثر اجتماعی و سیاسی است و امکان آنکه یک نظام تمامیتخواه همچون گذشته در جامعه ما حاکم شود، منتفی است.»
وی ادامه داد: «نه تنها در سطح قومیت بلکه در سطح همه افراد جامعه یک نوع خود تاکید محوری و خود بیانگری بدان معنا که هم خود را رهبر و هم خود را پیرو ببینند شاهدیم که اینگونه تکثر اجتماعی در جامعه امروز و فردای ما به شکل گستردهای در حال تکثیر است.» این استاد دانشگاه با بیان اینکه بافت اجتماعی و سیاسی ما به سوی یک نوع فضای موزاییکی تکثرگرایی پیش میرود، تصریح کرد: «آیا اینکه همه قومیتها در یک دیگ جوشانده شوند تا هویت واحدی را بدست آورند وجود دارد یا اینکه همه هویتها را میتوان در کنار یک ظرف قرار دهند و یک هویت با نظام و ثبات را ایجاد کنند که در این نوع هویت نوعی پذیرش یکدیگر وجود دارد.»
وی در ادامه با بیان اینکه جامعهای که تنها یک هویت و یک صدا داشته باشد جامعه نیست، خاطرنشان کرد: «میتوان با به رسمیت شناختن هویتهای متکثر نظم و انسجام را ایجاد کرده و از این رو میتوان گفت که میتوانیم تمام دانههای تسبیح را شناخته و خود نقش نخ آن را ایفا کنیم و اینگونه که دانههای تسبیح را همه به یک دانه تبدیل کنیم، رفتار نشود.» تاجیک معتقد است: «میتوان جامعهای ایجاد کرد که تقاطع هویتها در آن نبوده و توازن هویت در آن ایجاد شود و جامعهای ایجاد شود که هر هویت چیستی خود را در طرد هویت دیگر تعریف نکند و آن را در ربط هویت خود با هویتهای دیگر تعریف کند.» این استاد دانشگاه عصر کنونی را عصر هویتهای متکثر دانست و اضافه کرد: «عصر ما عصر پساایدئولوژیک است و نمیتوان هویتهای اجتماعی را همچون چهرههای چینیها هم شکل یکدیگر دید و نمیتوان جامعهای را تصور کرد که هر کس بسته هویتی را بخرد و از آن استفاده کند، چرا که درون یک نحله فکری و ذیل یک گفتمان واحد باید انسانهای متفاوتی وجود داشته باشند و به نوعی از رهگذر تفکرات آنها جامعه ایجاد میشود.» وی هویتهای عصر کنونی را ربطی و پیوندی خواند و گفت: «در حال حاضر هویتی وجود ندارد که بتواند مدعی باشد که صددرصد خالص بوده است. چرا که به نوعی هر هویت از هویت دیگری تاثیرپذیر است، بنابراین یک هویت شفاف که در آن خللی ایجاد نشده و از هویت دیگری تاثیر نپذیرفته باشد، وجود ندارد و از سویی دیگر نیز در دوران ما نمیتوان فکر کرد که فرازبان فرهنگ و نژادی را حاکم کنیم و آن را به عنوان یک اصل استفاده کنیم چرا که اکنون آنها به یک خرده زبان و نژاد در حال تبدیل شدن هستند.»
تاجیک عصر کنونی را عصری که تقاضای مطالبات به صورت یک نوع فناوری قدرت و سیاست جدید در حال جلوهگری است عنوان و خاطرنشان کرد: «هر انسانی میتواند از رهگذر مطالبات و تقاضای خود نوعی قدرت و سیاست را اعمال کند و میتوان گفت امر سیاست از سیطره دولت خارج شده و در کنار فرد نشسته است و هر مطالبهای میتواند نوعی اعمال قدرت و حرکت سیاسی را در بر داشته باشد. بنابراین این فضا به صورت توفندهای در حال عمل است و به راحتی نمیتوان با سختافزاری نظامی و قدرت ریز نرمافزار برخورد کرد. از این رو باید این فضا به خوبی درک شود.» رئیس سابق مرکز بررسیهای استراتژیک ریاست جمهوری ادامه داد: «عصر ما با یک نوع شورش هویتهای تحت انقیاد مواجه است و حاشیهنشینها به فغان آمدهاند و به اصطلاح عصر روشنفکران آوانگارد به سر آمده است. بدان معنا که دیگر حرکتهای جامعه به آوانگارد و نماینده احتیاجی ندارد و ما در حال دور شدن از آن هستیم و مردم دیگر نمیخواهند حاشیهنشین باشند و دوست دارند وارد متن شوند و در این فضا مرکزها نیز مرکززدایی شده و به نوعی در جامعهای مثل جامعه ما یک نوع شیفت گروههای مرجع و نخبه و هم یک نوع تکثر گروههای مرجع ایجاد شده است که این گروهها بر گروههای مرجع ارجحیت پیدا کردند.» این استاد دانشگاه در ادامه اظهار داشت: «ایرانیان در طول تاریخ همواره سعی کردهاند کیستی و چیستی خود را در مقابل یکدیگر تعریف کنند که عبور از این مرحله سنگین است.
البته جامعه کنونی ما در آستانه دگرسازی خیلی بالایی قرار دارد و میتوان گفت که در فضای دگرسازی چیزی باقی نخواهد ماند و همواره با هراس و تردید به فضا نگریسته میشود.» وی با تاکید بر اینکه باید این موضوع را که در جامعه ما تفکرات متکثر هستند پذیرفت، ابراز عقیده کرد: «مطالبات و تقاضای قومی فضا را سنگین کرده و به سرعت فضای اجتماعی را به فضای سیاسی تبدیل میکنند. بدان معنا که برخورداری از این پتانسیل باعث میشود که حتی از در و دیوار و آسمان نیز بلا ببارد و حتی نوع لباس پوشیدن، آرایش، موزیک، روابط اجتماعی و راه رفتن نیز پیام سیاسی تلقی شود.»
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
