بازتعریف موازنه قدرت و دیپلماسی

تحولات سیاسی در صحنه دیپلماسی پس از توقف درگیری‌ها در جنگ اخیر، تصویری نو از موازنه قدرت در منطقه ترسیم کرده است؛ تصویری که در آن ایران در موقعیتی متفاوت و در جایگاهی برتر قرار گرفته است. روند‌های میدانی و تحولات سیاسی نشان می‌دهد دشمنانی که با هدف تسلیم، تغییر و تجزیه وارد میدان شدند، پس از ناکامی در تحقق اهداف خود، با میانجی فرستادن، به مسیر رایزنی‌های دیپلماتیک و گفت‌و‌گو مذاکره بازگشته‌اند.

پس از نبرد ۴۰ روزه، نشانه‌های متعددی از تلاش آمریکایی‌ها برای یافتن راهی جهت خروج از وضعیت فعلی دیده می‌شود. چرا که برای خروج از این معرکه نیاز به یک برگه برنده دارند. این تحرکات، بیش از هر چیز بیانگر آن است که ادامه تنش برای آنان نه‌تنها دستاوردی ندارد، بلکه هزینه‌های سیاسی و امنیتی‌شان را افزایش می‌دهد. در چنین فضایی، دیپلماسی برای آنان به ضرورتی اجتناب‌ناپذیر تبدیل شده است.

در مقابل، جمهوری اسلامی ایران با اتکا به توان بازدارندگی، انسجام داخلی و دستاورد‌های میدانی، اکنون در موقعیتی قرار دارد که می‌تواند شروط و چارچوب‌های خود را برای هرگونه توافق احتمالی تعیین کند. این واقعیت، نگاه بازیگران منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای را نسبت به نقش ایران دگرگون کرده است.

یکی از مؤلفه‌های مهم این دست برتر، سیادت دریایی ایران بر تنگه هرمز است؛ گذرگاهی که بخش قابل‌توجهی از انرژی و مواد غذایی جهان از آن عبور می‌کند. امنیت این آبراه حیاتی بدون همکاری ایران قابل تضمین نیست و همین موضوع، برگ مهمی در معادلات دیپلماتیک محسوب می‌شود. کشور‌های فرامنطقه‌ای به‌خوبی می‌دانند که هرگونه بی‌ثباتی در این منطقه، پیامد‌های اقتصادی و امنیتی گسترده‌ای برای آنان خواهد داشت. موقعیت کشورمان پس از جنگ، تفاوت بنیادینی با گذشته دارد. ایران اکنون به‌عنوان بازیگری که توانسته فشار‌های چندجانبه را مدیریت کند و از آزمون جنگ سربلند بیرون بیاید، در جایگاهی قرار دارد که می‌تواند قواعد جدیدی را بر میز مذاکره تحمیل کند. این موقعیت نه‌فقط حاصل توان بازدارنده نظامی، بلکه نتیجه ترکیب دیپلماسی فعال، مدیریت هوشمندانه بحران و ظرفیت‌سازی داخلی با حضور قریب به سه ماهه مردم در خیابان است.

در چنین شرایطی، هرگونه توافق تنها زمانی معنا خواهد داشت که منافع ملی ایران را تضمین کند. فضاسازی‌های رسانه‌ای و عملیات روانی هم نمی‌تواند در این واقعیت خللی ایجاد کند.

با ایستادگی و مقاومت جانانه نیرو‌های مسلح و انسجام مثال زدنی ملت بزرگ ایران، وارد مرحله‌ای جدیدی از نقش‌آفرینی منطقه‌ای شده‌ایم. از این رو آینده دیپلماسی در همین چارچوب رقم خواهد خورد؛ چارچوبی که در آن ایران بازیگری تعیین‌کننده است، نه بازیگری منفعل.