قطار حرکت کشور روی ریل همکاری مجلس و دولت

*یالثارات: ابتدا اجازه بدهید بحث را از جایگاه مجلس در ایران آغاز کنیم. با توجه به اینکه عده‌‌‌‌ای معتقدند که جایگاه اجرایی در کشور ما ممتاز است و از طرفی امام می‌فرماید مجلس در رأس همه امور است، به نظر شما اهمیت مجلس در جمهوری اسلامی به چه میزان است؟
**- ببینید ما یک جایگاه تعریف شده داریم و یک تعریف جایگاه داریم. جایگاه‌‌‌‌ها آن طوری که در قانون اساسی تعریف شده به این شکل است که هیچ قوه‌‌‌‌ای بر قوه دیگر برتری ندارد و از نظر درجه اهمیت همه در یک جایگاه هستند. جایگاه مجلس هر کشور براساس قانون اساسی آن کشور مشخص می‌‌‌‌شود، در کشور ما هم همینطور است اما این و جایگاه وقتی نمود عینی پیدا می‌‌‌‌کند و اجرا می‌‌‌‌شود شکل دیگری پیدا می‌‌‌‌کند. منظورم این است که هر قوه‌‌‌‌ای یا هر دستگاهی بر اساس مدیر و افراد آن تعریف می‌‌‌‌شود. یعنی به میزانی که آنها بتوانند این قوه را در عالم واقعیت تحقق بدهند آن می‌‌‌‌شود قوه تعریف شده و الا آن که در قانون اساسی تعریف شده یک موجود ذهنی است و وقتی محقق می‌‌‌‌شود که توسط مجریان و اعضای آن تشکیل و محقق شود. طبعاً توانمندی و شناخت این مجریان در تحقق وظایف یک قوه بسیار مهم است. بنابراین ما نمی‌‌‌‌توانیم این حرف را قبول کنیم که مثلاً فلان قوه از فلان قوه مهم‌تر است. توانایی هر قوه وابسته به اعضای آن است به همین دلیل هم هست که شما می‌‌‌‌بینید که در هر دوره از مجلس به واسطه توانایی رئیس و اعضای آن، توانایی مجلس هم تفاوت داشته است.
*یالثارات: «مجلس در رأس امور» یک رسالتی دارد. مجالس ایران چقدر توانسته‌‌‌‌اند این رسالت را انجام دهند؟
** -ابتدا یک توضیحی در مورد فرمایش حضرت امام که فرمودند‌ «مجلس در رأس امور است» عرض کنم. ببینید قوه مجریه در اجرا باید طبق قانون عمل کند و قانون را هم مجلس می‌‌‌‌گذارد؛ بنابراین در اجرا وقتی نگاه می‌‌‌‌کنیم قوه مجریه همیشه در ریلی حرکت می‌‌‌‌کند که مجلس برای آن می‌‌‌‌سازد. به این دلیل کار مجلس بسیار حساس است. قوه مجریه اگر از این ریل خارج شود سقوط می‌‌‌‌کند و اگر روی ریل حرکت کند و این ریل جهت اشتباهی داشته باشد باز قوه مجریه سقوط می‌‌‌‌کند. به همین جهت وقتی امام این مسأله را فرمودند منظورشان از دو جهت بود؛ یکی اینکه قوه مجریه پایش را خارج از ریل نگذارد و دوم اینکه مجلس ما متوجه باشند که چه می‌‌‌‌کنند چرا که ریل را آنها پهن می‌‌‌‌کنند. اگر از این ناحیه کوتاهی صورت بگیرد خسران اجرا به گردن مجلسی‌‌‌‌ها نوشته می‌‌‌‌شود. از این حیث اهمیت و مسوولیت مجلس مشخص می‌‌‌‌شود.
البته حقیقت مطلب این است که ما مسؤولیت را بیشتر آخرتی معنا کنیم. این دنیا مسؤولیتها را می‌‌‌‌شود دور زد. مسؤول یعنی کسی است که مورد سوال قرار می‌گیرد. می‌‌‌‌شود به گونه‌‌‌‌ای حرکت کرد که سوالها را توجیه کنیم و آنها را دور بزنیم به شکلی که به تله نیفتیم؛ چون قوانین بشری در دنیا راه فرار زیادی دارد، اما مسؤولیت آخرت به گونه‌‌‌‌ای است که نمی‌‌‌‌شود خدا را دور زد. جایگاه مجلس یک جایگاه بسیار سختی است. یعنی سختی کار مجلس دو برابر قوه مجریه است. مقام معظم رهبری خطاب به نمایندگان فرمودند که این چهار ساله که دوره مجلستان است از همه چیز جز وظایف مجلس خود را منفک کنید. یعنی درباره آینده زندگی خودتان اینجا فکر نکنید و همه را به خدا بسپارید. فقط و فقط به این فکر باشید که الان برای کشور من چه کنم. به اعتقاد من این حرف ایشن ناشی از این نکته است که خداوند در آخرت در این باره بازخواست می‌‌‌‌کند که شما در این مجلس چه کردید.
*یالثارات: اجازه بدهید بحث را عینی‌‌‌‌تر کنیم. گفته می‌‌‌‌شود مجلس هفتم مجلسی جدا از مجالس دیگر بود؛ به نظر شما آیا مجلس هفتم فقط به واسطه ترکیب آن با مجالس دیگر متفاوت بود یا اینکه دلایل دیگری هم در این باره وجود دارد؟
** -اگر بخواهیم یک مجلس منطبق بر واقعیات اجتماع خودمان داشته باشیم آن هم در اجتماعی که مسلمان است و بر سر اصول خود ایستاده، یک نماینده در مجلس این کشور چه وظیفه‌‌‌‌ای دارد؟ طبعاً ابتدا دیدگاه یک نماینده باید منطبق بر واقعیات جامعه باشد. یعنی ضرورتهای داخلی و خارجی را درست بشناسد و بر اساس این شناخت به تصویب قوانین و نظارت و استیضاح و... بپردازد.
در بررسی مجالس، ما باید ابتدا این را مشخص کنیم که مجالص ما چقدر به این ضرورتها احاطه داشتند؛ یعنی چقدر می‌‌‌‌دانستند که چه خبر است و نیاز ما چیست. ما می‌‌‌‌توانیم نمایندگان مجلس را به پزشک تشبیه کنیم؛ پزشکی که قرار است یک بیماری را مداوا کند و یا از یک بیماری پیشگیری کند. یک پزشک اگر بخواهد وظیفه خود را درست انجام بدهد اول باید بدن انسان را درست بشناسد و بر آن احاطه داشته باشد. نماینده مجلس اول باید ضرورتهای جامعه را بفهمد. معتقدم اگر مجالس کشور از ابتدا تا امروز را بخواهیم ارزیابی کنیم این ملاک خوبی است که بررسی کنیم که آنها این ضرورتها را چقدر می‌‌‌‌فهمیدند و بعد نوبت به نحوه عملکرد و نتیجه می‌‌‌‌رسد. در اینجا هم می‌‌‌‌شود همین کار را کرد. البته یک نکته را باید عرض کنم و آن اینکه اصلاً قصد ندارم مجلس هفتم را با مجلس ششم مقایسه کنم چرا که برخی افراد مجلس ششم خودشان نقش بیمار کننده سیستم را بازی می‌‌‌‌کردند. اینها نیامده بودند که بیماری را درمان کنند بلکه شبه مأمورانی بودند که بنا داشتند جایی را که بیمار نیست بیمار کنند و جایی را که بیمار است رو به مرگ ببرند.
یکی از ضرورت‌‌‌‌های اجتماع ما که وجه بیرونی هم داشت انرژی هسته‌‌‌‌ای بود. وقتی آن نماینده می‌‌‌‌آید پشت تریبون خطاب به نظام می‌‌‌‌گوید که شما آمدید دور 60 هکتار زمین را سیم کشیدید و بعد آمدید یک گوشه‌‌‌‌ای از آن را بنا درست کردید گمان می‌‌‌‌کنید که دشمن شما احمق است و نمی‌‌‌‌داند که شما در زیر زمین مشغول چه کاری هستید؟ این نماینده وقتی پشت تریبون مجلس چنین حرفی را می‌‌‌‌زند معلوم است که برای ضربه زدن به جمهوری اسلامی با خارج هماهنگ شده است. به هر حال مجلس ششم یک مجلس جدایی است و من اصلاً قصد ندارم آن را با مجلس هفتم مقایسه کنم.
به هر حال از مجلس اول تاکنون به نظر می‌‌‌‌رسد روند فهم نمایندگان ما از جنبه ضرورت‌‌‌‌های داخلی و خارجی روبه رشد بوده است. حالا انتظار ما از مجلس هشتم همین است که این مجلس دو زمینه اهل اطلاع باشد تا بتواند وظیفه خود را درست انجام دهد. به اعتقاد من مجلس هفتم در مقایسه با مجالس دیگر واقع‌‌‌‌گراتر بود.
*یالثارات: آسیب‌‌‌‌های مجلس هفتم را شما در چه مسایلی می‌‌‌‌دیدید؟
** -آسیب‌‌‌‌شناسی آن دقیقاً در همین است که میزان درکشان از واقعیات در برخی موارد کم بود و یا در صورت درک راه حل آن را درست تشخیص نمی‌‌‌‌دادند. مثلاً شما ببینید وقتی بودجه را آقای احمدی‌‌‌‌نژاد تقدیم مجلس کرد عده‌‌‌‌ای گفتند که این بودجه تورم‌‌‌‌زاست که واقعیت هم همین بود. اینجا مجلس بهتر می‌‌‌‌توانست عمل کند. یعنی نه آن افق بالای نظر آقای احمدی‌‌‌‌نژاد را می‌‌‌‌گرفتند و نه پایین را می‌‌‌‌دیدند و با محاسباتی می‌‌‌‌توانستند براساس واقعیات حد وسطی را تعیین کنند؛ نه اینکه الان ما شاهد چنین تورمی باشیم که تازه همه به فکر بیفتند که چگونه آن را حل کنند یا در مورد برخی مسایل خارجی شاید اینها محکم‌‌‌‌تر می‌‌‌‌توانستند وارد میدان شوند.
*یالثارات: ترکیب اینچنینی مجلس به واسطه نیروهای اصولگرا همیشه آرزوی ما بود. ما نیروهای موثر مجلس و خط فکری آنها را می‌‌‌‌شناختیم و خط فکری دولت را هم می‌‌‌‌شناختیم و اما این دو خط فکری که تقریباً یکی هم بودند در مواقعی دچار برخورد می‌‌‌‌شدند؛ برخوردی که همه جا هم به واسطه اختلاف سلیقه نبود. به نظر شما دلیل این وضعیت چه بود؟
** -با کمال تاسف باید عرض کنم که گاهی قضاوت‌‌‌‌های دو طرف از مرز تقوا عبور می‌‌‌‌کرد. نمی‌‌‌‌خواهم بگویم این مساله عامدانه بود، ولی گاهی غفلت آدمها را فرا می‌‌‌‌گرفت؛ مثلا اگر یک شخصی که یک حرف انتقادی می‌‌‌‌زد که طرف قبول نداشت او زود تصور می‌‌‌‌کرد که قصد طرف خراب کردن من است، نه اینکه نظرش این باشد. فکر می‌‌‌‌کنم در این بین شیاطینی هم بودند که کار می‌‌‌‌کردند و این مساله را دامن می‌‌‌‌زدند. من در جلسه‌‌‌‌ای بودم و بحث بر سر یکی از نمایندگان مجلس بود. در آنجا یکی از افراد گفت که فلانی یعنی آن نماینده مجلس دین درست و حسابی ندارد! در صورتی که من آن فرد را کامل می‌‌‌‌شناختم و می‌‌‌‌دانستم که کاملا متدین است. آنجا به ایشان گفتم که اگر شخص یک نظر مخالف نظر ما می‌‌‌‌دهد که دلیل بر بی‌‌‌‌دینی او نمی‌‌‌‌شود. ما بعضاً تقوا را رعایت نمی‌‌‌‌کردیم. شرط تقوا این است که ما آنچه را می‌‌‌‌دانیم بگوییم نه آنچه را که شنیده‌‌‌‌ایم. اگر شخص یک حرفی را می‌‌‌‌داند بزند و اگر نمی‌‌‌‌داند توقف کند، این به نظر نزدیک‌تر است. به نظرم ما دچار این قضیه شدیم. به قول قرآن اگر شیطان در میان آید، دشمنی‌‌‌‌ها را دامن می‌‌‌‌زند. به نظر می‌‌‌‌رسد رسوب شیاطین و دوری از اطلاعات باعث شد که این قضایا پیش بیاید و امیدواریم که در مجلس هشتم با توجه به تجربه مجلس گذشته و پند از آن جلوی این قضایا گرفته شود البته به هر حال ماها معصوم که نیستیم و طبعاً این مسائل به شکل مطلق تمام نمی‌‌‌‌شود منتها باید آن را به حداقل برسانیم.
*یالثارات: اگرچه این مسائل وجود دارد ولی عده‌‌‌‌ای معتقدند که نگاه دولت به مجلس یک نگاه ابزاری است و دولت می‌‌‌‌گوید طبق آنچه من می‌‌‌‌خواهم انجام دهم که البته خیر هم هست و جهت منافع کشور است باید مجلسی‌‌‌‌ها در این راه قرار بگیرند تا من بتوانم این کار را راحت‌‌‌‌تر و بهتر انجام دهم. نظر شما در این باره چیست؟
**- این مساله را باید تفکیک کنیم. ببینید ورود مجلس به جزئیات که آقای احمدی‌‌‌‌نژاد هم گفتند کار پسندیده‌‌‌‌ای نیست. شأن مجلس این نیست که وارد جزئیات شود. مثلا مجلس آمد سن رای را از شانزده سال به 18 سال تغییر داد. ما این همه کار داریم و این همه مشکل داریم حالا واقعاً این کار زمین مانده است؟ مجلس هفتمی که با این شکل با زحمت فراوان تشکیل شده کارش این است؟ یا بیاییم ساعت را عقب بکشیم یا جلو ببریم، این قدر مهم است؟ اگر یادتان باشد در مورد قیمت‌‌‌‌گذاری برخی فرآورده‌های نفتی مجلس قیمت گازوئیل را گران کرد. دو ماه بعد از این مساله را پس گرفتند چرا که این کار اشتباه بود. این چه کار کردنی است که دو ماهه یک قانون پس گرفته می‌‌‌‌شود. این نشان می‌‌‌‌دهد که دخالت در جزئیات آن هم بدون احاطه کامل این مشکلات را درست می‌‌‌‌کند. از این نظر حق با دولت است اما باید نظارت هم وجود داشته باشد چرا که دولت و بدنه کارشناسی دولت که مطلق نیست که همه کارش درست باشد. به نظر من اگر مجلس در جایگاه خودش قرار بگیرد خیلی مسائل حل می‌‌‌‌شود. مجلس ریل‌‌‌‌گذار است و بایستی جهت را مشخص کند نه اینکه بیاید در مورد جنس ریل و چوب آهن آن نظر بدهد. جهت که مشخص است و همه دنبال عدالت هستند. مجلس باید کارشناسی کند که چه قانونی به درد این مساله می‌خورد که آن را تصویب کند و در اختیار دولت قرار دهد. مقام معظم رهبری فرمودند که نمایندگانی را انتخاب کنید که دولت را در رسیدن به اهدافش یاری کند. حضرت آقا که منظورشان درست کردن کشور با یک قوه نیست بلکه نظرشان این است که اگر جهت عدالت است و قوه مجریه هم نظرش این است، مجلس باید در این سمت به تصویب قوانین بپردازد؛ مثلا جهت‌‌‌‌گیری عدالت‌‌‌‌طلبانه فلان طرح دیده نمی‌‌‌‌شود و تنها به واسطه نگاه اقتصادی صرف در مجلس رد می‌‌‌‌شود. این داستان از بیست سال پیش مورد دعوا بود. دلسوزان انقلاب خطاب به تکنوکرات‌‌‌‌ها می‌‌‌‌گفتند که مستضعفین دارند زیر چرخهای توسعه شما له می‌‌‌‌شوند آن وقت شما می‌‌‌‌گویید اقتصاد مهم است. داستان این است که دولت نباید مجلس را حلقه به گوش خود بداند که به اعتقاد من چنین چیزی نیست. مجلس باید در جهت عدالت به وظیفه خود عمل کند و به دولت نیز در این راستا و در این جهت نگاه کند و تمام مصوبات، استیضاح، سوال، تذکر و...باید در این جهت باشد. مجلس هشتم هم باید چنین باشد که تمام این کارها بر محور عدالت باشد.
*یالثارات: به نظر شما گیر اصلی این مشکل کجاست؟
** -خدا لعنت کند شیطان را. حضرت امیر(ع) در دعای کمیل فرمود که خدایا حجت تو بر من تمام است. خط روشن است و کسی نمی‌‌‌‌تواند بگوید که فلان چیز برای من روشن نبوده است. اگر یک اصولگرا اصول را نشناسد نباید وارد شود اگر چه بنده معتقدم که ما در اصول کمبود معرفتی نداریم. داستان نفس است. اگر مسوولان توکل به خدا کنند مشکل حل می‌‌‌‌شود. اگر مجلس مجاهد فی‌‌‌‌سبیل‌‌‌‌الله شد و دولت هم مجاهد فی‌‌‌‌سبیل‌‌‌‌الله شد و خدا هم که هادی است، آیا اختلاف پیش می‌‌‌‌آید؟
*یالثارات: وجه مثبت مجلس هشتم را نسبت به مجلس هفتم در چه می‌‌‌‌دانید؟ 
**-شاید قضاوت الان زود باشد اما به هر تقدیر جوان‌‌‌‌تر شدن هیات رئیسه را به فال نیک می‌‌‌‌گیرم. به علاوه اینکه مجلس هشتم، تجربه مجلس هفتم را هم دارد و این خیلی ارزشمند است. مجلس نقّاد، پرمطالعه و در مسیر عدالت یک مجلس ایده‌‌‌‌آل است که ما باید به آن سمت برویم.
*یالثارات: شما عوض شدن رئیس مجلس را چقدر در کارایی مجلس موثر می‌‌‌‌دانید؟
**- شاید این حرف بنده مزاح تلقی شود ولی در جمهوری اسلامی رئیس ساکت هم خیلی مناسب نیست. ما یک کشور انقلابی هستیم حالا در این کشور انقلابی خیلی ساکت بودن و سنگین بودن و... خیلی جالب نیست. البته وزانت باید باشد ولی گاهی باید کمی پرجنب و جوش‌‌‌‌تر باشیم. البته بنده با هیچ کدام از این دوستان از نزدیک کار نکرده‌‌‌‌ام و قضاوتم در مورد عملکردهاست. به هر حال ادبیات رئیس جدید شاید کمی تندتر و به قول گفتنی آتشین‌‌‌‌تر است. به هر حال در جامعه بین‌‌‌‌الملل امروز رک حرف زدن بهتر است.
نمود آن هم آقای احمدی نژاد است که خیلی از مردم در دنیا آن را می‌‌‌‌پسندند و از یک کشور انقلابی مثل ایران چنین انتظار دارند.
*یالثارات: و یک نصیحت برادرانه به مجلس هشتمی‌‌‌‌ها...
**- بدانید که در آن طرف شما را نگه خواهند داشت و از ثانیه، ثانیه آن سوال می‌کنند. شما مهمترین نقطه را در دست دارید. اگر همه کارتان برای خدا باشد تا ابد نامتان باقی خواهد ماند. به این حرف مقام معظم رهبری گوش دهید که در این چهار سال از آینده خودتان غافل شوید و فقط به کار مردم و مجلس برسید. در این صورت در دو دنیا موفق خواهید بود.