روسیه قابل اتکا نیست

الهه کولایی
روسیه در شرایط تشدید رویارویی ایران و آمریکا نقطه‌ قابل اتکایی نیست و بر مبنای منافع خود رفتار خواهد کرد. روابط ایران و روسیه در سال‌های گذشته روند رو به رشدی را داشته است و این گسترش روابط ناشی از تغییرات مهمی بود که در سیاست‌های خارجی این کشور به وقوع پیوسته بود. روسیه از سال‌های 1375 اهداف دیگری را در روابط با کشورهای خاورمیانه و کشورهای آسیایی دنبال کرد و این امر باعث شد که ایران جایگاه پر اهمیت‌تری را در منطقه کسب کند. این کشور همچنین خوشبینی‌هایی را که در دوران پایانی اتحاد شوروی درباره آمریکا وجود داشت کنار گذاشت و روابط خود را با همسایگان کشورهای آسیا خاورمیانه به ویژه ایران گسترش داد.
در همکاری‌های هسته‌ای ایران  با روسیه، روس ها همواره بر صلح آمیز بودن برنامه هسته‌ای ایران تاکید کرده‌اند و در این خصوص برای مخالفت خود با برنامه‌های آمریکا در ایران به بازرسی‌های آژانس انرژی اتمی استناد نموده‌اند. آنها می‌کوشند غرب را متقاعد کنند که برنامه‌های هسته‌ای ایران برای مقاصد نظامی نیست و در این زمینه جهان نباید نگران باشد.
ازسوی دیگر روسیه مخالفان جدی اتمی ‌شدن ایران و دسترسی کشورمان به سلاح‌های هسته‌ای به شدت فعال هستند و روسیه همواره در چارچوب اهداف صلح‌آمیز حاضر به دفاع از برنامه ‌هسته‌ای ایران بوده است. منافعی که روسیه از روابط با ایران می‌برد بیش از آنکه به منافع اقتصادی محدود باشد منافع کلان سیاسی را نیز شامل می‌شود. شاید یک دهه پیش عقد قرارداد اتمام نیروگاه بوشهر برای روس‌ها بیشتر منافع اقتصادی به بار می‌آورد اما امروزه این روابط بیشتر جنبه سیاسی دارد.
چین و روسیه مشکلاتی با اروپا و آمریکا دارند که در پرتو طرح مسایل مربوط به ایران این مباحث را به طور جدی دنبال می‌کنند. جریان مذاکره ایران با غرب فرصتی است برای این دو کشور با مباحث گذشته و حال خود را با کشورهای غربی دنبال کنند و منافع خود را از خلال این مذاکرات پیگیری نمایند. تصور اینکه روسیه متعهد به منافع ماست تصور درست و مبتنی بر واقعیتی نیست.
در شرایط تشدید رویارویی به هیچ وجه نمی‌توان روی حمایت روسیه و چین حساب کرد و این تصور علاوه بر آنکه با مولفه‌های واقعی تطابق ندارد با تجربه‌های تاریخی نیز تضاد دارد. باید دانست که در شرایط تنش و رویارویی شدید ایران و آمریکا تنها نقطه قابل اتکا ظرفیت‌های داخلی است. روسیه در ماجرای رژیم حقوقی دریای خزر نشان داد که تا کجا حاضر به حمایت از موضع ایران است و این حمایت تا چه اندازه می‌تواند ادامه بیابد این تجربه‌ای است برای ما تا بدانیم که آنها تا زمانی با ما هستند که منافع‌شان مخدوش نشود.