تامل در روابط تهران ‌– مسکو

یک کارشناس مسایل اوراسیا معتقد است که دیدگاه نگاه به شرق در سیاست خارجی کشور مغایر منافع ملی ایران در تعامل با روسیه است؛ چرا که پیگیری این دیدگاه با توجه به نزدیکی روسیه به اروپا موجب دوری اروپا از روسیه می‌شود و به دنبال آن روسیه از ایران عقب‌نشینی می‌کند.
مهدی سنایی، مدیر موسسه ایراس و استاد دانشگاه در میزگرد "فرصت‌ها و محدودیت‌های روابط ایران و روسیه" که روز شنبه در محل مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست جمهوری برگزار شد. با بیان این دیدگاه‌ها در ایران نسبت به روسیه و تعاملش با ایران بسیار متفاوت است، گفت: برخی معتقدند روسیه از برگ ایران برای منافعش بیشتر استفاده می‌کند تا اینکه ایران را متحدی استراتژیک بداند و برخی دیگر معتقدند روابط با روسیه می‌تواند روابط با اروپا قرار گیرد.
وی با بیان این که اگر روسیه ابر قدرت نیست، اما یک قدرت بزرگ است، گفت: ایران و روسیه دیدگاه‌های مشترک فراوانی در عرصه بین‌الملل، منطقه و دوجانبه دارند.
سنایی گفت: متحد استراتژیک بودن روسیه برای ایران را تنها می‌توان در سطح بین‌الملل بررسی کرد نه در سطوحی دیگر. این در حالی است که از دیدگاه روسیه ایران متحد استراتژیک نیست، بلکه برای او تنها سطح روابط دوجانبه مهم است. این استاد دانشگاه خاطر نشان کرد‌: مهمترین اتفاق نظر بین دو کشور روسیه و ایران مقابله با یکجانبه‌گرایی آمریکا در سطح بین‌الملل است.
رایزن فرهنگی سابق ایران در روسیه و قزاقستان با اشاره به روی کار آمدن پوتین در سال‌‌های گذشته گفت: پوتین صفحه شطرنج سیاست در روسیه را تغییر داد و توانست استحکام سیاسی- اجتماعی نسبی خوبی را ایجاد کند. بنابراین روسیه فعلی به لحاظ هویت سیاسی بسیار متفاوت شده است و از هویت سوسیالیستی سابق جدا شده است.
سنایی با بیان این که روابط ایران و روسیه در مسایل منطقه‌ای دوستانه‌ است گفت: روسیه سعی دارد در سال‌های گذشته سیاست‌های مستقل بیشتری از خود نشان دهد، لذا شاهد فعالیت‌هایش در تقویت روابطش با جهان اسلام، همکاری در سازمان شانگهای، استقبال از انتخابات حماس، شناسایی حزب‌الله لبنان به عنوان گروه غیر تروریست هستیم.
سنایی با اشاره به حمایت‌های روسیه از ایران در پرونده هسته‌ای گفت: نباید توقع داشته باشیم روسیه در شورای امنیت به نفع ما وتو کند‌، دفاع روسیه از ایران به خاطر بالا رفتن مقاومتش در برابر آمریکا است، چرا که روسیه نمی‌داند گام بعدی آمریکا پس از فشار به ایران چیست؛ شاید خود روسیه باشد.
به گزارش ایسنا، همچنین داود کیانی، از کارشناسان مسایل اوراسیا با اشاره به پیامد روابط روسیه و اتحادیه اروپا بر روابط ایران و روسیه تصریح کرد: روسیه و اتحادیه اروپا با یکدیگر رقیب نیستند، بلکه در مسائل مختلف به یکدیگر هم نیاز دارند. وابستگی روسیه به اروپا بیشتر اقتصادی است و به سرمایه‌گذرای اروپایی‌ها به شدت نیازمند است و به ویژه در بخش نفت و گاز و خصوصی‌سازی.
این کارشناس مسایل اوراسیا با بیان این که روسیه چهارمین شریک تجاری اتحادیه اروپاست، گفت: اتحادیه اروپا بعد از هلند، آلمان و قبرس بزرگترین سرمایه‌گذار خارجی د‌ر روسیه است. آلمان 5/2 برابر آمریکا در اقتصاد روسیه سرمایه گذاری کرده است. از سوی اروپایی‌ها در حوزه امنیتی به روس‌ها احتیاج دارند وامنیت نرم‌افزاری در اروپا منهای روسیه امکان‌پذیر نیست.
کیانی گفت: در بین کشورهای اروپایی آلمان متحد استراتژیک روسیه است و یک سوم بدهی‌های خارجی روسیه به آلمان است و40 درصد انرژی آلمانی‌ها از طریق روسیه انجام می‌گیرد، بنابراین برای آلمان هیچ کشوری در سطح روسیه قابل جایگزین شدن نیست.
این کارشناس مسایل اوراسیا با بیان این که روسیه چراغ سبز آلمان برای وارد شدن به شورای امنیت است، گفت: آلمان تنها کشوری است که از سیاست‌های پوتین انتقاد نکرده است و همگرایی آلمان و روسیه در مساله عراق که با ابتکار شرودر و پوتین بود از این جمله است، همچنین در مساله هسته‌ی این ابتکار آلمانی‌ها بود که روسیه در کنار سه کشور اروپایی در مذاکرات قرار دهد. وی ادامه داد: دوری ایران از اروپا ظرفیت مقاومت روسیه در برابر آمریکا را کاهش می‌دهد. این در حالی است که روسیه از بن‌بست‌هایی که ایران را به سمت آمریکا بکشاند نگران است. بنابراین نزدیکی ایران به اروپا منهای آمریکا بر استحکام روابط ایران و روسیه می‌انجامد.
کیانی گفت: محور برلین- مسکو – تهران بهترین محور در شرایط مطلوب منطقه‌ای و بین‌الملل است.