جام جهانی آلمان و رسانه‌ها

احسان موحدیان
در حالی که کمتر از چند هفته با آغاز رقابت‌های جام جهانی فاصله داریم، رسانه‌های گوناگون جهان اعم از شبکه‌های رادیویی و تلویزیونی، مطبوعات و نشریات مکتوب و فعالان دنیای آنلاین در تلاش هستند یا ارائه لحظه به لحظه جدیدترین اخبار و اطلاعات مربوط به جام جهانی گوی سبقت را از رقبا بربایند و با جلب مخاطب بیشتر بر درآمدهای تبلیغاتی خود بیفزایند و به تبع به منافع کلان اقتصادی دست یابند. در این میان، خریداری حق پخش مسابقات فوتبال از سوی شبکه‌های تلویزیونی سنتی و اینترنتی هم به اولویتی مهم بدل شده است. همچنین برخی سایتهای اینترنتی هم با فروش عکس و فیلمهای ویدئویی صحنه‌های حساس بازی تلاش می‌کنند از این خوان گسترده‌ای بهره‌ای هر چند اندک ببرند.
اگرچه خواننده این مطلب احتمالا با نحوه عملکرد و اطلاع رسانی رسانه‌های سنتی از جام جهانی فوتبال آشناست، اما طی یکی دو سال اخیر تحولات تازه‌تری هم در این عرصه به وقوع پیوسته که اطلاع از آن بدون شک خالی از لطف نیست.
در جام جهانی 2006 آلمان برای اولین بار از تلفن همراه به عنوان ابزاری برای مشاهده مسابقات جام جهانی و کسب آخرین اخبار و اطلاعات آن استفاده خواهد شد.
2 ماه پیش Mobile ـ T، مشهورترین اپراتور تلفن همراه آلمان حق پخش تمامی ‌64 مسابقه فوتبال جام جهانی 2006 روی گوشی‌های تلفن همراه را خریداری کرد و مشترکان تلفن همراه در 7 کشور اروپایی شامل آلمان، اتریش، کرواسی، جمهوری چک، مجارستان، اسلوواکی و انگلستان می‌توانند از این خدمات بهره‌مند شوند، البته به شرطی که مشترک خدمات نسل سوم تلفنهای همراه موسوم  3G  باشند.
همچنین برخی کشورهای دیگر جهان هم قصد دارند چنین خدماتی را به شهروندان کشور خود ارائه کنند. به عنوان مثال اپراتور Vodafone هم امکان‌پذیر شده است. همچنین تمامی ‌مسابقات هم به طور زنده پخش می‌شود.
شعبه این اپراتور در هلند اعلام کرده است که امکان مشاهده گلها، لحظه‌های حساس بازیها، آمار مسابقات و اخبار آن روی صحنه موبایل فراهم می‌آورد و در کنار این خدمات، بارگذاری موسیقی و زنگهای گوشی مرتبط با جام جهانی، عکس Wallpaper هم امکان‌پذیر شده است. همچنین تمامی‌مسابقات هم به طور زنده پخش می‌شود.
هزینه استفاده از این خدمات تنها 5 یورو خواهد بود و بد نیست بدانید ژاپنی‌ها، کره‌ای‌ها و حتی هندی‌ها هم قصد دارند خدمات مشابهی را به مشترکان تلفن همراه در کشورهای خود ارائه کنند.
با توجه به اینکه تلفن همراه وسیله ای است که مردم هیچ وقت آن را از خود جدا نمی‌کنند، پخش مسابقات جام جهانی روی تلفنهای همراه آغازگر تحولی اساسی در عرصه تعامل فوتبال و رسانه‌ها خواهد بود.
اما در میان سایتهای اینترنتی هم به عنوان نمونه به خدمات ویژه یاهو برای علاقه مندان به جام جهانی اشاره می‌کنیم. یاهو سایتی آمریکایی است و در حال حاضر پر ببینده‌ترین سیاست اینترنتی جهان محسوب می‌شود. یاهو برای پوشش وقایع جام جهانی پخش ویژه‌ای را با نشانی http:// fifa worldcup.Yahoo.com ایجاد کرده که اطلاعات آن به 9 زبان زنده دنیا در دسترس است. در این بخش شما می‌توانید به جدیدترین اخبار و اطلاعات، آرشیو عکس و فیلم، انواع بازیها و تفریحات مرتبط، اطلاعاتی درباره نحوه خرید بلیت جام جهانی و ذخیره اتاق در هتلهای مختلف شهر آلمان، ویژگی شهرهای برگزار کننده بازیها و انبوهی از دیگر اطلاعات دسترسی داشته باشید.
همچنین با انتخاب نام هر یک از تیمهای حاضر در بازیهای جام جهانی، جدیرترین اخبار، عکسها، سوابق بازی در جامهای جهانی پیش، فهرست بازکنان، برنامه بازیهای آن تیم در جام جهانی و اطلاعات متنوع دیگری هم در دسترس خواهد بود.
البته یاهو کسب درآمد از این طریق را هم فراموش نکرده و در فروشگاه اینترنتی خود اقلام متنوعی اعم DVD‌  های تصویر گذشته جام جهانی و پوشاک متنوعی را با تصاویر بازیکنان مختلف به فروش می‌رساند.
سروش رسانه
خوشبختانه صدا و سیمای جمهوری اسلامی ‌هم در این زمینه فعال بوده و موسسه سروش رسانه با هدف تقویت همگرایی ملی و ایجاد یک سامانه مطلوب برای مشارکت فکری و عملی دوستداران ورزش و فوتبال در زمینه مطالعه تیمهای شرکت‌کننده در جام جهانی و پیش‌بینی کارکرد آنها به اقدام برگزاری پیش بینی نتایج جام جهانی 2006 کرده است.
این طرح برای اولین بار با این وسعت اجرا می‌شود و کمک به توسعه تعامل مخاطب و رسانه ملی از طریق استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات از جمله اهداف آن اعلام شده است.
ظاهرا پیش بینی مسابقات از طریق کد شناسه ای است که به همراه 3 CD طلایی، نقره و برنز جام طلایی در اختیار علاقه مندان قرار می‌گیرد و هر فرد با کد شناسه منحصر به فرد می‌تواند با پیش بینی نتیجه و بازی، نتایج تیم ملی کشورمان تیمهای سوم و چهارم، نایب قهرمان و قهرمان از طریق تلفن ثابت، همراه SMS و اینترنت در مسابقات جام طلایی شرکت کند و با پیش بینی صحیح خود، علاوه بر حضور در یک حرکت ورزش ملی جوایز ارزشمند برخوردار شود.
قرار است مراسم اهدای جوایز برندگان این مسابقه پس از پایان مسابقات از شبکه شوم سیما پخش شود.
فوتبال، سیاست و رسانه‌ها
اما فوتبال غیر از این به بازیگر عرصه سیاست هم شده است. امری که شاید برای ما ایرانیان نمود زیادی داشته باشد.
همزمان با تلاش ایران برای استفاده صلح آمیز از انرژی هسته‌ای، که مخالفت قدرت‌های جهانی را به دنبال داشته، از اهرمههای متنوعی برای مقابله با کشورمان استفاده می‌شود که یکی از آنها فوتبال است.
طی چند ماه اخیر تلاش‌های محدود و موذیانه‌ای برای کنار گذاشتن تیم ملی فوتبال جمهوری اسلامی ‌ایران از جام جهانی آغاز شده که مهمترین جلوه آن در روزهای اخیر درخواست 5 تن از اعضای پارلمان اروپا از سپ بلاتر، رئیس فیفا برای محروم کردن تیم ملی ایران از جام جهانی آلمان بوده است. این نمایندگان خواستار جاگزینی بحرین به جای ایران شده‌اند و بحرینی‌ها هم که سالهاست چنین رویایی را در سر می‌پرورانند، ذوق زده شده و برای حضور در جام جهانی اعلام آمادگی کرده‌اند.
فیفا پیش از این درخواست‌های سیاستمداران اروپایی و آمریکا را برای حذف ایران از جام جهانی، به دلیل اظهارات محمود احمدی‌نژاد، رئیس‌جمهوری ایران درباره افسانه خواندن هولوکاست، رد کرده بود.
در نامه ای که توسط 5 تن از اعضای شورای 732 عضو اروپا امضا شده، ادعا شده است: به نظر می‌رسد احمدی‌نژاد خواستار شرکت کشورش برای مقاصد سیاسی خود است.
در ادامه این نامه اشاره شده: احمدی‌نژاد نمی‌تواند از جهان انتظار داشته باشد هنگامی‌ که وی از هر فرصتی از جمله جام جهانی برای تحریک و آسیب رساندن استفاده می‌کند، بی‌تفاوت باشد.
البته لازم به ذکر است که پارلمان اروپا هیچ قدرت قانونی برای اعمال تصمیمش بر فیفا یا مقامات آلمانی که میزبان جام جهانی امسال هستند، ندارد.
خوشبختانه فیفا بارها اعلام کرده است با اقدام علیه ایران، تداخلی در سیاست با ورزش ایجاد نمی‌کند. گفتنی است نمایندگان مجلس شورای اسلامی ‌بشدن نسبت به این موضوع اعتراض کردند.
البته سناتورهای آمریکایی هم برای آن که از قافله عقب نمانند با نگارش نامه ای خطاب به صدراعظم آلمان خواستار جلوگیری از حضور رئیس‌جمهور کشورمان در جام جهانی شده‌اند و این در حالی است که آقای احمدی‌نژاد بارها اعلام کرده قصد سفر به آلمان برای تماشای مسابقه‌های جام جهانی را ندارد.
ایوان بای، نماینده سنای آمریکا و عضو کمیته اطلاعات و نیروهای مسلح سنای این کشور، در این نامه که به امضای 23 نماینده دیگر این مجلس از هر دو حزب جمهوری خواه و دموکرات نیز رسیده، گفته است: «ما این نامه را به دلیل نگرانی عمیق خود از تصمیم احتمالی محمود احمدی‌نژاد، رئیس‌جمهور ایران، برای سفر به آلمان نوشته‌ایم.»
ایوان بای با اشاره به تنوع و تعداد افراد که برای تماشای بازیهای جام جهانی به آلمان سفر می‌کنند و همچنین تهدیدات مرگبار ایران علیه صلح و امنیت در خاورمیانه با گستاخی افزوده: ما باید در برابر چنین تماشاگرانی روشن سازیم که جامعه بین‌المللی، این تهدیدات را تحمل نخواهد کرد.
در کنار تحرکات لفظی مقامات مختلف آمریکایی و اروپایی رسانه‌های این کشورها هم بیکار ننشسته‌اند و هر روز به نحوی برای تضعیف تیم ملی و به تبع آن خرد کردن روحیه ایرانیان دست به کار می‌شوند.
به عنوان مثال، روزنامه آلمانی تاگ اشپیگل کاریکاتوری را که در آن ارتش آلمان در کنار افرادی که روی لباس‌های آنان نام ایران نقش بسته و به خود مواد منفجره بسته اند و در ورزشگاه میزبان جام جهانی به خط شده‌اند را به تصویر می‌کشد و چندی بعد وقتی اعتراض ایرانیان بالا می‌گیرد، مساله این طور توجیه می‌شود که هدف تروریست جلوه دادن ایرانی‌ها نبوده! تنها می‌خواستیم نشان بدهیم حضور ارتش آلمان در این رقابت‌ها بی‌معنا است و دولت بی‌جهت بر دخالت نظامی ‌در بزرگترین رویداد فوتبال جهان پافشاری می‌کند. «البته این نکته هم از سوی مسوولان این نشریه تصریح می‌شود که سیاست‌های ایران در قبال اسرائیل سبب شد تا کاریکاتوریست، تیم ملی ایران را در کنار ارتش آلمان قرار دهد.»
از سوی دیگر سی. ان.ان آمریکایی هم یک نظرسنجی را سایت خود قرار می‌دهد که در آن از کاربران سوال می‌شود آیا با حذف ایران از جم جهانی فوتبال موافق هستید یا خیر؟ خوشبختانه با مطلع شدن ایرانیان از این موضوع و هجوم آنان به سایت سی ان.ان این شیطنت رسانه‌ای هم ناکام ماند.
مساله دو زنه بودن یکی از بازیکنان تیم ملی که متاسفانه نشریات ورزشی کشورمان هم به آن دامن زدند و تنظیم گزارش‌هایی تخریبی از تیم ملی ایران ـ مانند گزارش هفته‌نامه آلمانی «فوکوس» از اردوی تیم ملی در سوئیس که در آن آمده: بازیکنان تیم ملی ایران، بدون نظارت پزشکی و حتی رعایت قوانین مذهبی، غذا و نوشیدنی مصرف می‌کنند ـ از جمله دیگر فعالیت‌های رسانه‌ای جهان ضرب ضد ایران است که به طور قطع با نزدیک شدن به زمان آغاز مسابقه‌های جام جهانی بیشتر هم خواهد شد.
به هر حال شکی نیست سیاستمدارانی که در عرصه تقابل سیاسی و رایزنی‌های پشت پرده و مذاکره با ایران به نتیجه نرسیده‌اند، حال به راه‌حل‌های جدیدی مانند فوتبال متوسل می‌شوند.
فوتبال در جهان امروز، بیش از هر زمان دیگر رنگ و بوی سیاسی به خود گرفته است. در این میدان سیاست، ملی‌پوشان فوتبال کشور با حضور قدرتمند خود در جام جهانی می‌توانند به جهانیان نشان دهند که ایران کشوری با صلابت در تمامی‌ زمینه‌هاست و ورزش نیز جزیی از این بزرگی و صلابت است.
در این عرصه، حمایت یکپارچه از تیم ملی فوتبال ایران اعم از بازکنان و کادر فنی، تشویق آنان و دوری جستن از تلاش عوامل بیگانه برای خدشه دار کردن روحیه بازیکنان کشورمان خستین گام در حرکت رسانه‌های کشور است.
ملت سلحشور ایران باید با دقت و فارغ از مسائل حاشیه‌ای به صورت یکپارچه به حمایت از تمامی‌ ملی پوشان کشورمان پبردازند و رسانه‌های همگانی نیز با تدبیر و به دور از هرگونه جوسازی، بیگانگان را از این اقدامات ناامید کنند.
درخشش تیم ملی فوتبال ایران ایران در مسابقه‌های جام جهانی آلمان سبب می‌شود تبلیغات مغرضانه رسانه‌های خارجی نقش برآب شود، امری که عزمی ‌ملی را می‌طلبد.
بدون شک ما می‌توانیم با سازمان دهی مناسب امکانات موجود، با حملات "نرمی" که بر ضدمان انجام می‌شود، مقابله کنیم. اعزام گروه‌های موسیقی ایرانی به آلمان، برگزاری مراسم متنوع و جذاب حین برگزاری مسابقه‌های جام جهانی و معرفی توانمند‌های فرهنگی و اقتصادی ایران و به نمایش گذاردن جاذبه‌های توریستی کشور و نیز اتخاذ راهکارهایی برای تشویق قدرتمندانه تیم ملی و کمک به حضور گسترده ایرانیان در ورزشگاه‌هایی که 3 مسابقه مقدماتی تیم ملی در آن برگزار می‌شود، تنها بخشی از اقداماتی است که می‌توان به این منظور انجام داد.