المپیک 2008 و معماى دالایى لاما

سعید سبحانی
برگزارى رقابتهاى المپیک سال 2008 پکن به یکى از اصلى ترین دغدغه هاى مقامات چینى تبدیل شده است.طرح جدى دوباره مسئله تبت و تحرکاتى که اخیرا توسط راهبان وابسته به دالایى لاما صورت گرفته ،سبب تشدید دغدغه هاى هوجین تائو و ون جیا بائو شده است.به راستى چین چگونه مى تواند با معماى دالایى لاما برخورد نماید؟
ایالات متحده آمریکا وکشورهاى اروپایى سعى دارند به بهانه نحوه برخورد پکن با دالایى لاما،در مسیر برگزارى رقابتهاى المپیک سال 2008 ایجاد اختلال نمایند.اما در اصل،واشنگتن و کشورهاى اروپایى در صدد نوعى تصفیه حساب سیاسى و اقتصادى با نسل چهارم کمونیستهاى چین هستند.در ماوراى تقابل اخیر صورت گرفته میان غرب و پکن،دیدگاه افراطى و تهدید محور آمریکا نسبت به چین خودنمایى مى کند.در این میان،راهبان تبت به صورت خواسته یا ناخواسته به ابزارهاى عمل غرب در برابر چین تبدیل شده اند.پکن در دوراهى سختى قرار گرفته است.نسل چهارم کمونیستهاى چین از سویى سعى دارند رقابتهاى حساس المپیک سال 2008 را به دور از از هرگونه تنش و جنجالى برگزار نمایند،اما از سویى دیگر،غرب المپیک سال 2008 را به مجالى براى اعمال فشار به پکن تبدیل نموده است.
هوجین تائو و ون جیابائو باید با بحران فعلى تبت به عنوان مسئله اى کاملا مقطعى و گذرا برخورد نموده و از اعطاى امتیازات بى مورد به تجزیه طلبان و حامیان غربى آنها،مخصوصا ایالات متحده آمریکا اجتناب نمایند.چین در خصوص مسئله تایوان به هیچ عنوان نتوانست پاسخ مناسبى به سنگ اندازیهاى غرب بدهد.به عبرات دیگر،نگاه بازدارنده اى که به مبناى عمل پکن و مسکو در ابتداى هزاره سوم میلادى تبدیل شده ،سبب آسیب پذیرى آنها در برابر تحرکات غرب گردیده است.چین در شوراى امنیت سازمان ملل متحد در برابر بسیارى از رفتارهاى واشنگتن ،انگلستان و فرانسه سر تعظیم فرود آورده است.همین مسئله سبب گستاخى بیشتر غرب در برابر پکن گردیده است. چینى ها هرگز تصور نمى کردند که المپیک سال 2008 تا این اندازه جنبه سیاسى پیدا کند!این مسئله معلول برنامه ریزى هاى آمریکا،آلمان،انگلستان و فرانسه جهت تضعیف موقعیت پکن در خاوردور و نظام بین الملل است.
نسل چهارم کمونیستهاى پکن از اکنون تلاشهاى خود جهت رفع معضلات تبت را دوچندان نموده اند.در این راستا گفته مى شود که چین دوره آموزشى میهن پرستى براى ساکنان شهر "لهاسا" مرکز منطقه خودمختار تبت و مناطق مجاور آن برگزار مى‌کند.
این برنامه با هدف آشنا کردن مردم با اهداف هواداران دالایى لاما رهبرتبعیدى بوداییان تبت انجام مى‌شود. این دوره به مدت دوماه برگزار مى‌شود و مناطق روستایى اطراف لهاسا را نیز شامل مى‌شود. دولت چین درنظر دارد با این برنامه روابط بین تبتى ها و دولتمردان و مقام‌هاى حزب کمونیست چین را بهبود بخشد. این دوره آموزشى با عنوان مخالفت با جدایى طلبى و حفاظت از صلح و ثبات برگزار مى‌شود. مقام‌هاى حزب کمونیست چین امیدوارند با اجراى این برنامه ، مردم شناخت بیشترى از عوامل شورش‌هاى اخیر در لهاسا داشته باشند.
منطقه خودمختار تبت ماه مارس امسال شاهد ناآرامى‌هاى گسترده بود که در جریان آن صدها نفر کشته و زخمى شدند. دولت چین این شورش‌ها را به دالایى لاما نسبت داد و هدف از آن را پیشبرد برنامه استقلال تبت و برهم زدن المپیک 2008 پکن دانسته است.
استفاده راهبان از اسلحه در جریان درگیریهاى تبت از جمله مسائلى است که سبب تشدید تنشها میان شورشیان و دولت مرکزى چین شده است.بر این اساس چین مقادیرى سلاح و مهمات از یازده معبد در یک منطقه تبتى‌نشین در شمال غرب این کشور کشف کرده است. این سلاح‌ها شامل 10 کیلوگرم دینامیت و دهها قبضه اسلحه و فشنگ و دستگاه‌هاى گیرنده ماهواره است و در استان "گانسو" کشف و ضبط شده است. در پى بروز برخى شورش‌ها درمناطق تبتى‌نشین چین‌ازجمله استان " گانسو" در شمال غرب این کشور،فروشگاه‌هاى زیادى غارت و به آتش کشیده شد و تلفاتى برجاى ماند. دولت محلى میزان خسارات اقتصادى‌به این مناطق را نزدیک به33میلیون دلار اعلام کرده است. در این میان،بیشتر از دو هزار و 200 نفر شامل517راهب خود را در جریان این ناآرامى‌ها تسلیم کرده‌اند.
اما درگیرى چین و شورشیان تبت به این نقاط ختم نمى گردد.اخیرا شمارى از ماموران چین به یک کارگاه تولید پرچم منطقه خودمختار تبت یورش بردنده اند. این پرچم که به " اسنو لایون " ( شیر برفى ) معروف است پرچم ملى تبت به حساب مى‌آید. شمارى از مخالفان چین و حامیان استقلال تبت در حال تولید این پرچم بوده‌اند. کارگاه تولیدى دراستان " گوانگ دونگ " درجنوب چین درحال ساخت این پرچم ها بوده است که سفارش تولید آن را از خارج دریافت کرده بود. گفته مى‌شود کارگران این کارخانه درحال تنظیم رنگ بندى این پرچم‌ها بوده و قصد خاصى از تولید آنها نداشته‌اند. به گفته مسوولان محلى این پرچم‌ها دراعتراضات ضد چینى برافراشته مى‌شود و به همین سبب طبیعى است که در خصوص تولید آنها حساسیت نشان داده شود. رئیس‌این‌کارگاه‌به‌پلیس گفت این پرچم‌ها را کسانى خارج‌ازچین سفارش داده‌اند اما وى در مورد ارتباط آن با استقلال تبت ابراز بى‌اطلاعى کرد. بااین وصف گزارش شده است که هزاران پرچم پیش ازاین تولید شده وبا کشتى به خارج چین حمل شده است.
بسیارى از این پرچم‌ها به بیرون از کشور برده شده‌است و ممکن است در برنامه‌انتقال مشعل‌المپیک درهنگ کنگ از آنها استفاده شود. استان " گوانگ دونگ " در جنوب چین به منطقه ویژه هنگ کنگ که آزادى‌هاى بیشترى به مخالفان نسبت به چین مى‌دهد ، بسیار نزدیک است. مقام‌هاى محلى درحال بازرسى خودروهایى هستند که درحال حرکت به سمت شهر " شن جن " در مجاورت " هنگ کنگ " قرار دارد. طى هفته‌هاى اخیر تبتى‌هاى استقلال طلب در شهرهاى لندن ، پاریس ، سانفرانسیسکو و سئول مزاحمت‌هایى براى انتقال مشعل المپیک 2008پکن ایجاد کرده‌اند.
واقعیت امر این است که شورشهاى تبت و فعالیت مخالفان دولت مرکزى چین از سوى غرب هدایت مى شود و هدف اصلى آنها تضعیف نسل چهارم کمونیستهاى پکن است.در عین حال،دولت مرکزى چین معتقد است که دالایى لاما در ایجاد و تشدید شورشها نقشى اساسى دارد.در این خصوص رهبر بودائیان تبت در نامه اى به رئیس جمهورى چین خواستار اعزام نمایندگان وى به تبت براى کاهش تنشها شد.
نامه دالایى لاما به پکن بخشى از تلاش وى جهت مذاکره براى یافتن راه حل صلح آمیز درباره این منطقه بود. گیاری،نماینده دالایى لاما درمذاکرات پکن، این مطلب را در جلسه پرسش و پاسخ سناى آمریکا بیان کرد.به گفته رهبران تبعیدى تبت،حادثه ماه پیش منجر به کشنه شدن 150 نفر شد.حادثه مذکور میزبانى چین را در المپیک پکن تحت الشعاع قرار داده است. گیارى که شش دور مذاکرات را با پکن براى حل موضوع تبت به عهده داشته است،اظهار نموده است که نگرانیهاى خود را به مقامات چینى انتقال خواهد داد.
در همین حال آمریکا به چین هشدار داد که مذاکره نکردن با دالایى لاما براى پایان دادن به بحران مذکور مى تواند موقعیت گروههاى میانه روى هوادار تبت را سخت تر کند.پکن که تبت را استان خودمختارچین واحد به شمار مى آورد،دالایى لاما را جدایى طلب مى داند.در پى اقدامات پکن،تبعیدیهاى تندروى تبت خواستار بازنگرى در مبارزه غیرخشونت آمیز دالایى لاما براى کسب خودمختارى در چارچوب چین واحد شدند.
جان نگروپونته، معاون وزیر امور خارجه آمریکا در قالب رویکردى مداخله گرایانه تاکید نموده است که براى مقامهاى چینى شخصى بهتر از دالایى لاما جهت مذاکره وجود ندارد. دولت چین باید فرصت مذاکره را با نمایندگان دالایى لاما که مخالف خشونت بوده و به دنبال استقلال نیستند، مغتنم بشمارد. سناتورهاى آمریکایى از نگروپونته به سبب ناکامى دولت بوش در ملزم کردن پکن براى مذاکره با دالایى لاما انتقاد کردند.
دولت چین همواره از سال 1959تاکنون از دالایى لاما به عنوان یک "خائن" یاد کرده است. در سال 1956، مردم تبت علیه آنچه که فشار دولت چین بر دولت محلى خود مى‌دانستند قیام کردند که تا سال 1959 و سرکوب خشونت آمیز این قیام به دست ارتش سرخ چین ادامه داشت. پس از سرکوب این قیام، دالایى لاما به همراه جمعى از رهبران تبتى این سرزمین را ترک کرد و در هند دولت در تبعید تبت را تشکیل داد. دالایى لاما در سال 1986 جایزه صلح نوبل را دریافت کرد، در سال 2006 شهروند افتخارى کانادا را پذیرفت ، در سال 2007 نشان طلاى کنگره ایالات متحده به او اهدا شد و چندى پیش نیز عنوان شهروند افتخارى پاریس را از آن خود کرد.
پکن همواره آنچه دولت‌هاى چین "محفل دالایی" مى‌خوانند را مسئول آشوب‌ها در منطقه تبتى‌نشین این کشور دانسته است. این در حالى است که دالایى لاما بارها این ادعا را قاطعانه رد کرده و تاکید کرده است که هیچ نقش سیاسى ندارد و هیچ دخالتى در اعتراضات اخیر نداشته است. مقامات چین به مدت چند دهه به طور نامنظم با نمایندگان دالایى لاما در تماس بوده و گفت‌وگوهایى را با آنها انجام داده‌اند. این در حالى است که این مقامات از سال 1979 میلادى بیش از 20 هیات نمایندگى را از سوى این رهبر تبتى پذیرفته‌اند.
در حدفاصل سال‌هاى 2002 تا 2007 میلادى شش دوره مذاکره میان مقامات چین و دولت در تبعید تبت صورت گرفت که این مذاکرات معمولا به صورت محرمانه انجام شد و جزئیات کمى درباره آن منتشر شد. در این مذاکرات همواره سعى بر آن بوده که استقلال تبت معنا و مفهومى مجزا پیدا کند اما براساس گزارش‌هاى رسیده این مذاکرات معمولا به دلیل عدم توافق درباره نقش دالایى لاما نتیجه‌اى در بر نداشته است. دالایى لاما همواره معتقد است که خواهان استقلال تبت است و این در حالى است که دولت چین بر این باور است که او جدایى طلبى خطرناک است که قصد دارد با توسل به خشونت باعث ایجاد آشوب و تفرقه در روند برگزارى بازى‌هاى المپیک پکن شود.
در نهایت اینکه ایالات متحده آمریکا و برخى کشورهاى اروپایى به همراه هند در صدد تقویت دالایى لاما و دیگر جدایى طلبان تبت در برابر نسل چهارم کمونیستهاى پکن هستند.به راستى هوجین تائو و ون جیابائو چگونه در مقابل این بحران اایستادگى مى کنند؟