آمریکا نیازمند همکاری ایران است

پیش از خواندن این گفت وگو لازم است یادآوری کنیم که در این مصاحبه، مصاحبه شونده بدون پرده پوشی به توجیه اهداف امریکا در منطقه پرداخته و در برابر پرسش های خبرنگار ما خواسته است به نوعی حضور ایالات متحده را در منطقه توجیه کند. در این مصاحبه همچنین جان کلام و خواسته امریکا آنجا که می گوید؛ «ایران باید در روابط با حزب الله تجدیدنظر کند و دست از انتقاد از اسرائیل بردارد» از سوی مصاحبه کننده بیان شده است که البته این خواسته و خواسته های دیگر به نوعی دخالت در عمق استراتژی دیپلماتیک و نگاه منطقه یی ایران محسوب می شود و از سوی ایران قابل قبول نیست.
این مصاحبه را به این دلیل به چاپ می رسانیم که در بخش هایی از آن متوجه اهداف استراتژیک امریکا در منطقه می شویم. چنین مصاحبه هایی برای پژوهشگران و کارشناسان سیاسی کشور می تواند در جهت بررسی اهداف امریکا در منطقه و وجود دیوار بلند بی اعتمادی بین دو کشور موثر واقع شود.
*گزارشی که ژنرال پترائوس و رایان کروکر به مجلس نمایندگان امریکا دادند، حکایت از تند شدن مواضع دولتمردان امریکایی نسبت به ایران داشت. به عنوان اولین سوال می خواستم بدانم علت این همه تندی چیست؟
**واضح است که ایالات متحده نسبت به آنچه ایران در حال انجام آن است، دغدغه های عمیقی دارد. نحوه پیشبرد برنامه های هسته یی ایران به خصوص درباره غنی سازی اورانیوم نگرانی ایالات متحده امریکا را برانگیخته است. همچنین ایالات متحده نسبت به موضع ایران درباره گروه هایی نظیر حزب الله یا در مقابل آن موضع گیری که در مقابل اسرائیل دارد دغدغه های جدی دارد. این نظر دولت امریکا است که ایران می خواهد نقش سازنده یی داشته باشد یا همچنان می خواهد سیاست های کنونی اش را تداوم بخشد.
*آیا این گزارش اعتراف به شکست امریکا در عراق بود؟
**ایالات متحده خواهان آن است که همه کشورهای منطقه در بازسازی عراق نقش سازنده یی ایفا کنند. بدون شک هر نوع حرکت از سوی کشورهای منطقه از جمله ایران در جهت بازسازی عراق و ایجاد امنیت عمومی در سطح منطقه با استقبال امریکا مواجه خواهد شد. امریکا مدعی است که ایران در برخی ابعاد در جهت مخالف حرکت می کند.
*ایران رابطه بسیار دوستانه‌یی با دولت نوری المالکی دارد، اتهامات امریکا به ایران با وجود این رابطه دوستانه چطور قابل توجیه است؟
**امریکا مدعی است اگر ایران خواستار سازندگی در عراق بود در امور این کشور دخالت نمی کرد، بنابراین چنانچه ایران مایل است در عراق، در منطقه و در نهایت برای خودش گام مثبتی بردارد، باید انجام بدهد و دلیل این کار کاملاً روشن است.
*آقای احمدی نژاد در سفر خود به عراق یک میلیارد دلار وام به دولت عراق اهدا کرد. آیا این اقدام در راستای بازگشت صلح و نیز سازندگی این کشور نیست؟ ایران تنها کشور همسایه عراق است که در آنجا سفارتخانه اش را بازگشایی کرده است.
**در عراق جنگی در جریان است و به علت این جنگ عده زیادی از مردم عراق کشته می شوند. در حال حاضر این مهم ترین مساله در عراق است. من معتقدم اگر ایران نگران وضع موجود در عراق است باید با پایان دادن به آنچه امریکا می گوید، نقش سازنده یی در عراق ایفا کند. من بر این باورم اگر ایران به راستی آماده پذیرش این نقش است باید اقدامات مثبتی پیش بگیرد. من فکر می کنم اقدامات مثبت ایران واکنش مثبت ایالات متحده را نیز به دنبال خواهد داشت.
*گروه‌هایی که در عراق دست به خرابکاری می زنند اعتقاداتی دارند که کاملاً در برابر دولت ایران قرار می گیرند و ایران هیچ نفوذی روی آنها ندارد. آیا باز می توان این اتهام را به ایران وارد کرد که ایران در ناآرامی های عراق دست دارد؟
**در زمان صدام حسین سیاست غلبه اقلیت سنی بر اکثریت شیعه ساکن در عراق حاکم بود. این سیاست اکنون رنگ باخته و از بین رفته است. من معتقدم هدف ایالات متحده و سایر کشورها یاری رساندن به مردم عراق در ایجاد جامعه یی است که در آن نه سنی بر شیعه و نه شیعه بر سنی تسلط نداشته باشد. حالا ممکن است ظهور خارجی آن به شکل یک دولت متحد مرکزی یا به شکل کنفدراسیون یا دولت فدرال باشد. اما در هر حال اگر همه اقدامات نهایتاً به سازش گروه های مختلف در عراق بینجامد، اقدامات مثبتی خواهد بود. من معتقدم هرچیز که به دامن زدن به خشونت های فرقه یی کمک کند نامطلوب و منفی است.
*وقتی امریکا به این سمت و سو رفته آیا معنایی جز شکست در عراق دارد؟
**من اعتقاد ندارم ایالات متحده در عراق شکست خورده است. به نظرم اینجا مساله زمان مطرح است. برای کمک به مردم عراق زمان لازم است. به خاطر فشار و شکنجه صدام حسین در طول سال ها رهایی مردم عراق از زیر این فشار و موفقیت شان در ایجاد جامعه مطلوب، مدت زمان طولانی می طلبد. نقش سازنده کشورهای همسایه از جمله ایران می تواند این زمان را کوتاه تر کند. در کنار این مساله واقعیتی را کشورهای منطقه باید بپذیرند و آن این است که امریکا در منطقه خلیج فارس برای برقراری صلح و امنیت در منطقه حضور خواهد داشت و از اقدامات دموکراتیک حمایت خواهد کرد. نگرش های نو نسبت به مساله امنیت و صلح در منطقه وجود دارد. حالا اگر ایران خواهان ایفای نقش سازنده در عراق است باید در روابط با حزب الله تجدید نظر کند و دست از انتقاد از اسرائیل بردارد.
*حضور امریکا در منطقه خاورمیانه با توجه به توانایی کشورها در تامین امنیت منطقه چه ضرورتی دارد؟
**به نظر من شواهد مختلفی وجود دارد که کشورهای منطقه خاورمیانه قادر به تامین امنیت خود و منطقه نیستند. ایران هم همانند دیگر کشورها به این مساله کاملاً آگاهی دارد. کشور شما در سال 1980 از سوی عراق مورد حمله قرار گرفت و در آن جنگ بسیاری از مردم کشورتان کشته شدند. بعد از آن هم صدام حسین به هیچ وجه رابطه دوستانه یی با شما برقرار نکرد. او همچنین به کویت حمله کرد و مساله مناقشه اعراب همچنان در جریان است.
ایالات متحده در طول چهل سال گذشته دست به حل مناقشاتی زده است که هیچ کدام از کشورهای منطقه قادر به حل آن نبوده اند. بنابراین نه تنها از نظر کشورهای منطقه بلکه طبق مصالح امریکا و کشورهای اروپایی لازم است نیروهایی از جمله نیروهای خارج از منطقه برای حرکت منطقه از مرحله بی ثباتی و ناپایداری به مرحله یی که در آن امید به بهبودی برای همه کشورها وجود دارد، تلاش کنند. چنانچه مناسبات منطقه یی به گونه یی پیش رود که حقوق و مصالح کشورها رعایت شود امریکا دلیلی برای ادامه حضور نخواهد داشت اما از آنجایی که شواهد تاریخی خلاف این امر را ثابت می کند، امریکا نقش سازنده خود را در منطقه ادامه می دهد، بنابراین اگر ایران برای دوستی با امریکا اعلام آمادگی کند، من معتقدم امریکا نیز دست دوستی به سویش دراز خواهد کرد.
*کدام مرجع و چرا این مشروعیت را به دولت ایالات متحده داده است که در منطقه خاورمیانه که کیلومترها با مرزهای جغرافیایی اش فاصله دارد، صلح و امنیت برپا کند؟
**مانند هر کشور دیگری ایالات متحده نسبت به آنچه در خارج از مرزهایش اتفاق می افتد، حساس است. این حساسیت بیشتر از نظر امنیت امریکا، اقتصاد امریکا و نیز از این جهت که امریکا برای ایجاد منطقه یی امن و آرام تلاش می کند، اهمیت پیدا می کند.
به خاطر داشته باشید که خود ایالات متحده از سوی افغانستان که یکی از کشورهای منطقه خاورمیانه است، مورد حمله قرار گرفت و دقیقاً به همین علت امریکا به همراه هم پیمانان غربی خود و 14 کشور دیگر نیروهای خود را در افغانستان مستقر کردند، بنابراین همان طور که ایالات متحده نمی توانست نسبت به جنگ عراق با ایران بی تفاوت باشد، من فکر می کنم بسیاری از کشورهای خارج از منطقه و حتی عده یی از کشورهای منطقه از امریکا انتظار دارند در خاورمیانه نقش موثر و سازنده یی ایفا کند. آمادگی کشورهای منطقه در سازندگی، نقش امریکا را سبک تر و انجام آن را آسان تر می کند و برعکس ایجاد بی ثباتی ازسوی برخی از کشورها نقش امریکا را سنگین تر و رسیدن به هدف را سخت تر می کند.
رابطه ایران با حزب الله و حماس، بیانات رئیس جمهور ایران درباره اسرائیل، فعالیت هسته یی ایران و اتهاماتی که امریکا علیه ایران در عراق وارد می کند در همین جهت است. به نظرم اگر ایران می خواهد نقش مثبتی در منطقه و در عراق داشته باشد و اگر خواهان دخالت کمتر امریکا در منطقه است، واضح است که چه کار باید بکند.
*شما در حالی ایران را تهدیدی برای منطقه ارزیابی می کنید که بسیاری از کشورها اسرائیل را به عنوان خطر برای تمامیت ارضی خود قلمداد می کنند.
**بگذارید موضوع را این طور مطرح کنیم. ایالات متحده تلاش می کند بین اسرائیل و همسایگانش صلح ایجاد کند و همچنین برای ایجاد یک کشور فلسطینی که مردم فلسطین در صلح و امنیت زندگی کنند در تلاش است. متاسفانه ایران در این موضوع با امریکا همکاری نمی کند. ایران همواره در آن سوی قضیه است و با لبنانی ها و فلسطینی هایی که به دنبال ایجاد مانع بر سر اهداف امریکا هستند، همکاری می کند.
علاوه بر این در مقابل پرسش شما این پرسش مطرح است که چرا ایران در مناقشه اسرائیل و فلسطین برای خود نقش قائل است، مگر نه این است که اسرائیل از مرزهای ایران دور است. آیا می توان گفت منفعت خاصی برای ایران در این مناقشه وجود دارد؟ من معتقدم ایران برای شناساندن خود به عنوان نیرویی سازنده در منطقه و برای دستیابی به حق قانونی خود در جامعه جهانی نیازمند اتخاذ مواضع جدید است. ایران می تواند نظیر آنچه را در افغانستان انجام داد در عراق هم دنبال کند.
*منطقه خاورمیانه از ابتدا در صلح بود. اگر جنگی برافروخته نمی شد امروز همه دنبال صلح نمی دویدند.
**تصور می کنم به جای بازگشت به گذشته و فکر درباره کارهایی که می توانستیم انجام بدهیم و ندادیم، اکنون باید به آینده و وظیفه همگانی در راستای ایجاد صلح، امنیت و امید در زندگی افراد بشر و تلاش در جهت توسعه جوامع بیندیشیم. خود کشورهای منطقه در این زمینه فعالیت هایی انجام می دهند اما هنوز به وضوح نیاز به کمک و یاری کشورهای منطقه است اما بعضی با هدف پایان دادن به درگیری ها و مناقشات صورت می گیرد. این همان نقشی است که ایالات متحده و ایران باید در منطقه ایفا کنند.
*شما می دانید امریکا در عین حال که ایران را متهم به حمایت از شبه نظامیان عراقی می کند مستقیم و غیرمستقیم از گروه هایی که علیه ایران فعالیت نظامی دارند، حمایت می کند. حمایت از این گروه ها را نمی توان به سادگی نادیده گرفت.
**به خاطر داشته باشیم که دولت ایالات متحده مجاهدین خلق را یک گروه تروریستی می داند و می دانید که این گروه همواره علیه دولت ایران در طول سال های متمادی فعالیت کرده است. چیزی که امروز به آن نیاز داریم این است که برخورد ایران در مواجهه با دنیای خارج به گونه یی باشد که امکان همکاری ایران و امریکا برای برقراری صلح و امنیت در منطقه فراهم شود. فراهم شدن چنین امکانی به تصمیمات تهران بستگی دارد.
*خبرهایی درباره مذاکره محرمانه تهران و واشنگتن مطرح شده است. آیا شما از چنین مذاکراتی اطلاع دارید؟
**در این زمینه هیچ خبری ندارم اما امیدوارم چنین اتفاقی افتاده باشد. به اعتقاد من افراد بشر باید با یکدیگر مذاکره کنند تا به نتیجه مطلوب برسند.