بحران‌هاى ۶۰ سالگى صهیونیسم

سلیمان دعویسرا
با رفتن بوش از کاخ سفید فقط ایالات متحده نیست که با چشم اندازى از ابهام در اقتصاد و دیپلماسى روبرو مى شود. سایه این ابهام و آشفتگى اکنون بیش از همه بر متحد اصلى آمریکا در خاورمیانه سنگینى مى کند.
اتفاقات مهمى دست به دست هم داده تا ساکنان سرزمین هاى اشغالى با تشویش و اضطرابى بیش از شهروندان آمریکا آخرین روزهاى زمامدارى بوش را به سر کنند. کافى است که به نطق هایى که این روزها از تریبون کنیست اسرائیل در سرزنش بوش و اولمرت ایراد مى شود گوش فرادهید.
به موازات جنگ و دعوایى که درون حاکمیت رژیم صهیونیستى بروز کرده مناسبات تل آویو با تشکیلات خودگردان فلسطین نیز به هم ریخته است. اگر اسرائیلى ها در پایان دوران ناکام بوش، اولمرت را به عنوان بازنده اصلى به سوى کرسى محاکمه سوق مى دهند فلسطینى ها و اعراب نیز محمود عباس را آماج خشم و اعتراض خویش قرار داده اند. بنابراین در خاورمیانه، فرصت ها فقط از کف بوش ربوده نشده است بلکه اتهام فرصت سوزى گریبان متحدان درجه اول او در فلسطین اشغالى را هم فرا گرفته است.
آخرین بار، گدعون ساعر رئیس فراکسیون حزب لیکود در پارلمان رژیم صهیونیستى - حزبى که اولمرت از آن برخاسته است - خواهان برکنارى اولمرت شد و گفت او چاره اى جز استعفا ندارد. بحران هاى عصر اولمرت زمانى یکى پس از دیگرى سر باز مى کند که این رژیم در تدارک جشن بزرگ شصتمین سال تأسیس خود است. جشنى که به اعتقاد خود تحلیلگران اسرائیل در بحرانى ترین روزهاى این رژیم بر پا مى شود. از همین روست که شالوم کیتال مالک یکى از روزنامه هاى اسرائیل مى گوید: واقعاً دلیلى براى جشن گرفتن وجود ندارد. آینده اسرائیل مه آلود است و اوضاع چه براى ما و چه براى کشورهاى همسایه امیدوارکننده نیست.
برآوردهایى هم که از نظرات یهودیان ساکن سرزمین هاى اشغالى صورت گرفته گویاى عمق بحران است. هاآرتص خبر داده که طبق تازه ترین نظرخواهى ها میزان نگرانى از آینده در فلسطین اشغالى به بالاترین سطح در ۶۰ سال اخیر رسیده است. برپایه این برآورد تنها چهار درصد اسرائیلى ها از چیزى نمى ترسند و چهار درصد نیز نمى دانند از چه باید بترسند.
براساس این نظرسنجى جمعى از ساکنان فلسطین اشغالى از آغاز جنگ در مرز اسرائیل و لبنان هراس دارند و عده اى دیگر از اسرائیلى ها نیز از به هم ریختن اوضاع به طور کلى و بى نظمى در امور داخلى مى ترسند.
اما عوامل این ترس و اضطراب در پایان دوره اولمرت چیست، چه عناصر جدیدى در خاورمیانه به قدرت مخالفان رژیم صهیونیستى اضافه شده که این گونه اسباب ترس از آینده را براى ساکنان آن فراهم ساخته است به گفته افراییم کام کارشناس مسائل دفاعى، افزایش قدرت ایران، ادامه اشغال و شهرک سازى در کرانه باخترى رود اردن، افزایش چشمگیر جمعیت فلسطینیان، افزایش قدرت جنبش اسلامى فلسطینى حماس در غزه و قدرت نوین موشکى نیروهاى مقاومت از جمله مهمترین عواملى هستند که اسرائیل را با مشکل روبه‌رو کرده اند.
او تأکید مى کند که به نظر نمى رسد این موقعیت دشوار با دستیابى به راه حلى پایدار به این زودى ها از بین برود. در پایان شش دهه از حیات نامیمون این رژیم اکنون مقوله امنیت به معناى واقعى از حیات یهودیان ساکن این منطقه رخت بربسته است. ذهن ساکنان سرزمین هاى اشغالى اکنون درگیر این مقایسه تاریخى است که آنها در زمان زمامدارى دولت هاى پیشین آمریکا لااقل به یک پیمان نیم بند سازش با اعراب دست یافتند اما در برهه کنونى حتى توافقنامه جزئى آنها با تشکیلات خود گردان نیز نقش برآب شده است. آنها مى گویند اسرائیلى که در دوره کارتر موافقتنامه هاى سازش با مصر در سال ۱۹۷۸و پیمان دوستى با اردن در دوره کلینتون در سال ۱۹۹۴ امضا کرد اکنون از سمت جهان عرب فقط صداى ناسازگارى و نشان نفرت دریافت مى کند.
ران بوسو از کارشناسان خاورمیانه در گزارش تحلیلى خود که بسیارى از خبرگزارى هاى غرب آن را انعکاس دادند نوشت: اسرائیل یک بودجه دفاعى حدود ۱۴ میلیارد دلارى براى سال ۲۰۰۸ تصویب کرده است. ارتش اسرائیل از پیشرفته ترین و مرگبار ترین تسلیحات و تجهیزات نظامى برخوردار است. در جنگ هاى سال هاى دور این توان نظامى باعث پیروزى ارتش اسرائیل در برابر ارتش هاى عربى بود اما اکنون اسرائیل مى داند که این توان نظامى ضامن پیروزى این رژیم نیست که شکست اشغالگرى این رژیم در جنوب لبنان که در نهایت مجبور به عقب نشینى از این منطقه شد و همچنین دو انتفاضه فلسطینیان برضد جنایات اسرائیل مؤید این واقعیت است. اسرائیل اکنون در شهرهاى خود با حملات راکتى و شهادت طلبانه گسترده روبرو است. در جنوب، جنبش مقاومت اسلامى فلسطین (حماس) کنترل نوار غزه را بدست گرفته و ارتش اسرائیل را دچار سردرگمى و سرخوردگى کرده است. یکى از شکست هاى فاحش و سنگین ارتش اسرائیل در سال هاى اخیر جنگ تابستان ۲۰۰۶ برضد حزب الله لبنان بود. حزب الله لبنان در طول این جنگ هزاران راکت به سوى اسرائیل شلیک کرد و زندگى ساکنان فلسطین اشغالى را فلج ساخت و ناتوانى ارتش اسرائیل را در مقابله با چنین حملاتى به نمایش گذاشت. اوزى دایان ژنرال ذخیره ارتش اسرائیل مى گوید: تاکتیک هاى جنبش هاى حزب الله و حماس باعث شده است که اسرائیل احساس امنیت نکند. حتى زرادخانه هسته اى اسرائیل که شیمون پرز رئیس رژیم صهیونیستى در سخنانش به طور تلویحى آن را تأیید کرده است ضامن امنیت این رژیم نیست و ثابت شده است که این زرادخانه استفاده اى براى این رژیم ندارد.
ایتان گیلبوا تحلیلگر امور سیاسى از دانشگاه بار ایلان تل آویو مى گوید: اسرائیل نتوانسته تاکنون از پس مشکلات پى در پى و منحصربفرد برآید. او تأکید مى کند که مسئله امروز یهودیان فقط شکست اسرائیل در برقرارى صلح با همه همسایه ها و کشورهاى منطقه نیست بلکه اکنون اوضاع اقتصادى و انسجام اجتماعى فلسطین اشغالى به هم ریخته است.
به این ترتیب فهرست بلند تهدیدات رژیم صهیونیستى اکنون به صورت یک کیفرخواست براى محاکمه اولمرت و مؤاخذه از بوش در کنیست و رسانه هاى این رژیم درآمده است. زیرا تمام راهبردهاى تل آویو در این مدت بر این پایه تنظیم شده بود که این عناصر چندگانه تهدید را خنثى کند. اولمرت وعده انزواى ایران را داده بود و متعهد شده بود که با یارى دیپلماسى آمریکا جهان را به متوقف ساختن فعالیت صلح آمیز هسته اى ایران وادار کند. از سوى دیگر وزیر جنگ او ـ باراک ـ با قول مهار حزب الله لبنان و براندازى دولت انقلابى حماس روى کار آمد، اما اکنون هیچ کدام از این وعده ها به بار ننشسته است.