واژه‌شناسی تحولات فلسطین

صهیونیسم: نام فرقه یهودی الهام گرفته از کوهی در فلسطین تحت نام صهیون است. این فرقه که به دلیل رؤیاهایی که با منافع قدرتهای وقت جهان همسویی داشت با برنامه ریزی مدون از سال 1866 در پی اشغال سرزمینی با عنوان وطن ملی یهودیان برآمد که این مهم از زمان استعمار انگلیس بر فلسطین(1922) آغاز و در نهایت سه سال پس از پایان جنگ جهانی دوم در سال 1948 به کمک انگلیس و آمریکا با اعلام موجودیت اسرائیل محقق شد.
تئودور هرتزل: نام بنیانگذار جنبش صهیونیسم است که فعالیتهایش را در اروپا در خصوص رایزنی با دولتمردان انگلیسی و فرانسوی را با هدف دریافت مجوز برای ایجاد وطنی یهودی برای یهودیان در فلسطین در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم آغاز کرد. او صاحب کتابی تحت عنوان «دولت یهودی» در سال 1895 است. وی در این کتاب نوشت: «راه حل گرفتاری یهودیان این است که افرادی که طاقت تحمل ناراحتی های ممالک متبوعه خود را ندارند، در یک منطقه وسیعی که برای یک ملت بزرگ کافی باشد، اجتماع کنند». ولی محل مورد نظر را در این کتاب تعیین نکرد و در خصوص فلسطین هم تصمیم جدی نداشت. او همچنین موفق شد اولین کنگره صهیونیسم را در سال 1897 در شهر بال سوئیس برای نهایی کردن طرح برپایی دولت یهودی در فلسطین برگزار نماید. هرتزل توانست در این زمان با سران کشورهایی همچون آلمان، روسیه، دولت عثمانی، انگلستان، فرانسه دیدار و موافقت و حمایت آنان را برای صدور مجوز ایجاد دولت یهودی کسب کند.
اعلامیه بالفور: بالفور شهرت لرد بالفور وزیر خارجه بریتانیا بود. لرد بالفور در سال 917 طی اعلامیه ای که بعدها به همین نام لقب گرفت اعلام کرد که انگلیس از وعده تاریخی ایجاد دولت ملی یهود در فلسطین حمایت می کند. صهیونیستها به اعلامیه بالفور به عنوان سندی بر حاکمیت خود بر فلسطین استناد می کنند. 
قیمومیت انگلیس: پس از جنگ جهانی اول (از ماه اوت 1914 تا نوامبر 1918) و خروج فلسطین از تحت الحمایگی امپراتوری عثمانی، انگلیس به عنوان کشور پیروز در این جنگ و کشور استعماری وقت که طرح ایجاد وطنی ملی برای یهودیان در فلسطین را با اعلامیه بالفور(1917) رسمی کرده بود، فرصت را غنیمت شمرده و با تصویب شورای عالی متفقین در عمل، فلسطین را تحت قیمومیت خود درآورد تا راه ایجاد دولت یهودی در فلسطین هموار شود. انگلیس از سال 1922 تا 14 می 1948 (سال اعلام موجودیت اسرائیل) قیمومیت فلسطین را برعهده داشت. پس از پایان قیمومیت، فلسطین را تحویل دولتی به نام اسرائیل داد.
شیخ عزالدین قسام: پس ازآنکه فلسطین در سال 1922 تحت الحمایه انگلیس قرار گرفت کار مهاجرت یهودیان اروپا و سایر کشورها به فلسطین با اجازه انگلیس آغاز شد. با افشای این ماهیت بریتانیا گروههای عربی و فلسطینی به مقاومت پرداختند. عزالدین قسام که اصالت وی سوری بود با جمع آوری نیروهای مبارز به مقابله با سیاستهای انگلیس پرداخت و مانع از ورود یهودیان به فلسطین شد اما انگلیسی ها در سال 1936 با محاصره عزالدین قسام در روستای یعبد، او و همرزمان فلسطینی اش را دستگیر و اعدام کردند.
اسرائیل: نام دولتی که صهیونیستها برای تشکیل آن در فلسطین برای یهودیان انتخاب کرده اند. این اسم به دلیل قرابتی که با نام بنی اسرائیل دارد به این دلیل انتخاب شد تا وجه دینی به رژیمی دهد که صهیونیستها با کمک آمریکا و انگلیس آن را به وجود آورده بودند تا یهودیان سراسر جهان را به فلسطین هدایت کنند. پرچم این رژیم با الهام از آیات تورات و مبانی تلمود به گونه ای طراحی شده که دو خط آبی در بالا و پایین ستاره داوود را احاطه کرده اند. دو خط آبی نشان دهنده ادعای اسرائیل بزرگ از رود نیل تا فرات است.
یوم النکبه: یوم النکبه لقبی است که فلسطینی ها به روز 14 می سال 1948 یعنی سالروز موجودیت اسرائیل اطلاق می کنند. معنای این واژه در فارسی «روز فاجعه» است. اندکی پس از اعلام موجودیت اسرائیل که دقایقی پس از پایان قیمومیت انگلیس بر فلسطین صورت گرفت سازمان ملل عضویت اسرائیل را به عنوان یک کشور به رسمیت شناخت در حالی که فلسطین هیچ گونه جایگاهی در سازمان ملل نداشت. هم اینک نیز فلسطین در سازمان ملل عضو محسوب نمی شود.
آژانس یهود: هرتزل بنیانگذار جنبش صهیونیسم در کتاب دولت یهودی در سال 1895 پیشنهاد نمود که آژانس یهود تشکیل شود تا برنامه مذاکرات و نقشه های سیاسی حزب صهیونیسم را تنظیم کند و یک شرکت یهودی تأسیس شود تا نیازهای اقتصادی نهضت را تأمین کند. او در ژانویه 1912 در نامه ای به سیسیل رودس، بازرگان و مدیر استعماری انگلستان چنین می گوید: «چرا من دست به دامان شما شده ام؟ چون موضوع به یک مورد استعماری مربوط می شود. از شما تقاضا دارم از طرح صهیونیسم طرفداری کنید». اصل این طرح عبارت بود از ایجاد «یک کمپانی امتیازگیر» (آژانس یهود) تحت حمایت یک قدرت استعماری مانند انگلستان یا قدرتی با نیات استعماری مانند آلمان در زمان گیوم دوم، البته مکان تشکیل این کمپانی مهم نبود: اوگاندا، موزامبیک، آرژانتین، قبرس یا لیبی یا فلسطین.
سرزمینهای اشغالی 1948: به سرزمینهایی در فلسطین اطلاق می شود که رژیم صهیونیستی پس از جنگ با هفت کشور عربی در سال 1948 آنها را به تصرف خود در آورد که شامل شهرهای ساحل مدیترانه در شرق و شهرهای شمالی فلسطین و همچنین شهرهای جنوبی و صحرای النقب بود.
مرزهای سال 1967: به سرزمینهایی در فلسطین اطلاق می شود که پس از جنگ معروف ژوئن 1967 میان اسرائیل و سه کشور عربی توسط اسرائیل تصرف شد. این سرزمینها شامل کرانه باختری و نوار غزه شد. این مناطق دارای تراکم جمعیتی بسیار بالای فلسطینی است و در واقع اسرائیل با تصرف این مناطق سعی کرد جامعه فلسطینی را در خود هضم نماید و به این ترتیب ماهیت فلسطینی این سرزمین را برای همیشه به فراموشی بسپارد، که به عقیده تحلیلگران بزرگترین خطای استراتژیک اسرائیل تصرف همین مناطق بود.
سازمان آزادیبخش فلسطین(ساف): این سازمان با هدف سامان بخشی به مبارزات سیاسی گروههای فلسطینی خارج از فلسطین توسط و همچنین با اندیشه حذف و نابودی اسرائیل و برپایی حکومت فلسطینی تأسیس شد و ریاست آن به آقای یاسر عرفات سپرده شد. این سازمان که متشکل از گروههای 13گانه ملی- قومی فلسطینی است در سال 1964 یعنی سه سال قبل از جنگ معروف ژوئن 1967 تأسیس شد. اینک ساف موضوع نابودی و حذف اسرائیل را در دستور کار ندارد و همین امر نیز مورد اختلافی این سازمان با جنبشهای اسلامی حماس و جهاد است.
تشکیلات خودگردان فلسطین: نام تشکیلاتی است شبیه به حکومت اما بدون سرزمین مشخص. این تشکیلات تنها 13 سال از موجودیتش در فلسطین می گذرد و زاییده قرار داد اوسلو(1993) میان سازمان ساف و رژیم صهیونیستی از یک سو و آمریکا از سوی دیگر است. این تشکیلات ساختاری جدا از ساف دارد. تشکیلات خودگردان در حقیقت حربه ای از سوی صهیونیستها برای خاموش کردن انتفاضه اول (1987) بود.
آوارگان فلسطینی: به گروهی از فلسطینیان اطلاق می شود که پیش از سال 1948 و سالهای پیش از جنگ 1967 در فلسطین وادار به خروج از خانه و کاشانه خود شده و به دیار غربت پناهنده شدند. هم اکنون نزدیک به سه میلیون و هفتصد هزار فلسطینی در کرانه باختری و یک میلیون و پانصد هزار فلسطینی در نوار غزه و نزدیک به یک میلیون فلسطینی نیز در سرزمینهای اشغالی سال 48 (اسرائیل) زندگی می کنند. تقریباً پنج میلیون فلسطینی نیز در خارج از فلسطین به سر می برند که به آنان نام آواره فلسطینی داده اند. آمریکا و اسرائیل خواستار عدم بازگشت این تعداد آواره به موطن خود هستند .
انتفاضه: در لغت به معنای جنبش، لرزش، غبارروبی، انقلاب، قیام، مرحله پیش از انقلاب، قیام علیه رخوت و رکورد و حرکت همراه با نیرو و شتاب است. انتفاضه واژه ای است که از سال 1987 (1366 ه.ش) همزمان با قیام مردم فلسطین علیه رژیم اشغالگر قدس 40 سال پس از اشغال فلسطین وارد فرهنگ انقلابی سیاسی مصطلح امروز دنیا شده است. تاکنون دو انتفاضه در فلسطین یکی با نام سنگ و چوب (1987) و دیگری انتفاضه الاقصی (2000) توسط فلسطینی برای احقاق حقوق خود علیه رژیم صهیونیستی به وقوع پیوسته است، که هنوز هم ادامه دارد.