دیپلماتی فعال در بحران‌های جهانی

سرانجام پس از هفته‌ها مذاکره و کشمکش، خاویر سولانا، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپایی روز گذشته بسته تشویقی مورد توافق اعضای دایم شورای امنیت و کشور آلمان، موسوم به «1+5» را تحویل مقامات ایران داد. بسته‌ای که نسخۀ نهایی آن ظاهراً به اختلافات روسیه و چین با تروئیکای اروپایی و آمریکا بر سر مسالۀ هسته‌ای ایران را پایان بخشیده و اکنون همۀ نگاه‌ها متوجۀ ایران و پاسخ اوست.
احتمالاً خبرهای مهم روزهای آینده در خارج ایران را از زبان سولانا خواهیم شنید و نام او در چند روز آتی بیش از روز گذشته در تیتر اخبار خبرگزاری‌های مهم معتبر دنیا قرار خواهد گرفت. خبرهایی که نه تنها برای مردم ایران یا کشورهای پیشنهاددهندۀ بسته تشویقی که برای بسیاری از مردم جهان می‌تواند مهم باشد، چرا که اخبار منتشر شده دربارۀ ایران و انرژی هسته‌ای، این روزها در ساده‌ترین حالت می‌تواند باعث افزایش و یا کاهش قابل توجۀ قیمت نفت در جهان شود. ماده‌ای که بخش اعظم انرژی مورد نیاز جهانیان از آن تامین می‌شود.
خاویر سولانا امیدوار است، این اخبار مثبت باشد و پس از نخستین مذاکرات خود با منوچهر متکی، وزیر امور خارجۀ و علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران نیز اظهار امیدواری کرد که پاسخ ایران به این پیشنهاد مثبت باشد و گفت که در حال حاضر فضای خوبی بر مذاکرات حاکم است.
«فرانسیسکو خاویر سولانا ماداریاگا» که متولد 14 جولای سال 1942 مادرید اسپانیاست، اکنون مسوول سیاست خارجی 25 کشور عضو اتحادیه اروپایی است. سولانا یک فیزیکدان است که پیش از این که در سال 1995 به عنوان دبیرکل ناتو (NATO) مشغول به خدمت شود، به عنوان یک دیپلمات اسپانیایی پا به عرصۀ سیاسی گذاشت و 13 سال در این زمینه فعالیت کرد. فعالیت او در ناتو تا سال 1999 به طول انجامید و پس از آن به اتحادیه اروپایی وارد شد.
سولانا که متولد یک خانوادۀ شهیر اسپانیایی و نوۀ رییس اتحادیه اسپانیای ملت‌های خلع سلاح شده است، دیپلمات و نویسنده‌ای خواهان یکپارچگی و اتحاد اروپاست. پدرش پروفسور شیمی ‌و مادرش «نیوزماتیوس» نویسنده بود.
سولانا سال 1964 به حزب سوسیالیست کارگران اسپانیا (PSOE) پیوست که در آن زمان و پس از پایان جنگ‌های مدنی اسپانیا در سال 1939 فعالیت آن غیرقانونی بود. این سیاستمدار اروپایی همزمان تحصیل خود را در اسپانیا، انگلیس و آمریکا پی گرفت. در مدت شش سال که در آمریکا اقامت داشت در دانشگاه‌های مختلفی چون شیکاگو و «لاجولا» کالیفرنیا تحصیل کرد و همچنین به جرگۀ مخالفان جنگ ویتنام پیوست. سولانا دکترای فیزیک خود را سال 1968 از دانشگاه جورجیا گرفت.
پس از بازگشت به اسپانیا سولانا مدرس و سپس استاد فیزیک شد، در عین این که فعالیت‌های سیاسی او نیز همچنان ادامه داشت و در موقعیت‌هایی چون رییس اتحادیۀ استادان دانشگاه کامپولتنس مادرید هم کار می‌کرد.
سال 1982 حزب «PSOE» برد تاریخی خود در انتخابات را به دست آورد و از 350 کرسی پارلمان اسپانیا صاحب 202 کرسی شد. پس از این سولانا اولین مسئولیت بالای حکومتی خود را در کابینه نخست «گونزالس» با وزارت فرهنگ آغاز کرد. پس از آن سولانا مسئولیت‌هایی چون وزیر آموزش، سخنگوی دولت و سرانجام وزیر امور خارجۀ اسپانیا را تجربه کرد.
فعالیت سیاسی و ‌بین‌المللی سولانا با کار در سازمان پیمان آتلانتیک شمالی، ناتو و دبیری آن در سال 1995 آغاز شد. از مهم‌ترین رخدادهای پیش روی ناتو در زمان دبیری او می‌توان به بحران کوزوو اشاره کرد.
سال 1999 سولانا به عنوان دبیر کنسول اتحادیۀ اروپا که براساس پیمان ماستریخ شکل گرفته بود، انتخاب شد. ضمن این که همین مقام را هم در اتحادیۀ اروپای غربی کسب کرد و هم‌زمان در هر دو مسئولیت مشغول به کار شد. او از سال 2004 مسئولیت سیاست خارجی اتحادیۀ اروپایی را هم برعهده گرفت که مهم‌ترین عنوان حرفه‌ای اوست. وی در این سمت نقش‌های فعالی را در مسایلی چون یوگسلاوی و استقلال مونته‌نگرو و صربستان و اسلونی، بحران کوزوو، خاورمیانه و طرح صلح نقشه راه و... داشته است.
سولانا از ماه نوامبر سال 2004 سه کشور انگلستان، فرانسه و آلمان را در مذاکرات هسته‌ای با ایران یاری کرده است و از همان زمان هم عملکرد چشم‌گیری در مسالۀ انتخابات قبلی اوکراین داشت و از یوشچنکو، رییس‌جمهور اوکراین، دعوت کرد تا دربارۀ آینده اوکراین و پیوستن این کشور به اتحادیۀ اروپایی بحث کنند.
سولانا ازدواج کرده و صاحب دو فرزند است اما اکنون تنها در بروکسل و شهر محل کار خود زندگی می‌کند. او معتقد است که زندگی شخصی‌اش قربانی فعالیت حرفه‌ای و شغلی‌اش شده است.