گسترش ناتو به شرق و واکنش روسیه

یک رسانه آلمانى در گزارشى به اهداف و انگیزه هاى سازمان پیمان آتلانتیک شمالى(ناتو) از گسترش به شرق از جمله جلوگیرى از قدرت طلبى روسیه و عواقب بین المللى آن با توجه به مخالفت این کشور با این اقدام پرداخت و امکان چنین گسترشى را در آینده بعید دانست.
شبکه خبرى «دویچه وله آلمان» با نگاهى کوتاه به گذشته سازمان پیمان آتلانتیک شمالى نوشت : سازمان پیمان آتلانتیک شمالى بعد از تأسیس در سال ۱۹۴۹ ائتلافى بود که بر مبناى یک مجموعه دفاعى پایه ریزى شد و توافقى که بین اعضاء صورت گرفت، دفاع متقابل در جریان یک حمله از منطقه اى خارج از این محدوده بود. براى این ائتلاف نظامى در بیش از نیمى از قرن بیستم، دشمن تجاوزگر، شوروى سابق بود. مدت کوتاهى بعد از امضاى قرارداد تأسیس ناتو، شکاف میان جناح هاى مخالف عمیق تر شد و در جریان جنگ سرد اعضاى ناتو و امضا کنندگان پیمان ورشو مدت ۴۰ سال سرسختانه رو در روى هم قرار گرفتند. به گزارش ایراس تا زمان فروپاشى شوروى سابق در سال ۱۹۹۱ هدف اصلى ناتو دفع خطراتى بود که از پشت مرزهاى شرقى متوجه اعضاء بود، اما بعد از فروپاشى شوروى و رفع این خطر؛ تصمیمات و اهداف ناتو در اروپا تغییر کرد و از حالت دفاع در برابر خطرات احتمالى از پشت مرزهاى شرقى به استراتژى گسترش ناتو به کشورهاى شرقى که زمانى دشمن سرسخت آنها محسوب مى شد، روى آورد. این رسانه آلمانى در ادامه خاطر نشان کرد : در سال ۲۰۰۴ این ائتلاف موفق به بزرگترین گسترش در طول تاریخ تأسیس خود شد و در این زمان کشورهاى بلغارستان،ایسلند ، لیتوانى، رومانى،اسلواکى و اسلوونى که زمانى قسمتى از شوروى سابق و عضو پیمان ورشو بودند به این ائتلاف نظامى پیوستند. اما اهداف ناتو در زمینه گسترش پایان نیافت و چند کشور دیگر از جمله آلبانى، کرواسى و مقدونیه نیز در لیست ورود به این پیمان قرار دارند و ناتو درصدد است به این ترتیب و به زعم خود، نا آرامیها در منطقه بالکان را برطرف کرده و نقش خود در این منطقه را تقویت کند. در ادامه این مطلب به دو عضو داوطلب دیگر براى پیوستن به ناتو یعنى گرجستان و اوکراین اشاره شده و آمده است: تلاش ناتو براى گسترش به شرق و نزدیکى به دشمنان زمان جنگ سرد این ائتلاف، پرسشهایى را درباره انگیزه هاى ناتو از این تصمیمات مطرح مى کند.
براساس خط و مشى رسمى ناتو عضویت در این ائتلاف، ثبات و امنیت را با خود به همراه مى آورد و تمام کشورهایى که براى عضویت در این ائتلاف در نظر گرفته مى شوند همه به گونه اى آشفتگى و ناپایدارى را تجربه کرده اند. چارلز کوپچان کارشناس و رئیس بخش تحقیقات اروپایى در شوراى روابط خارجى واشنگتن درباره ناپایدارى کشورهاى داوطلب عضویت در ناتو اظهار داشت : بالکان بعد از اعلام غیر وابستگى کوزوو از صربستان یکبار دیگر متزلزل شد و عضویت آلبانى، کرواسى و مقدونیه در ناتو مى تواند به این منطقه کمک کند که ناامنى هاى اخیر را آرام کند بنابراین در حاشیه گسترش ناتو به این مناطق بهبود شرایط دموکراسى در این کشورها نیز مطرح مى شود. این در حالى است که به اعتقاد «دن پلش» رئیس مرکز بررسى هاى بین المللى و دیپلماسى در لندن در پشت این تصمیمات گسترش ناتو اهدافى بیشتر از آن چیزى که رسماً اعلام مى شود مخفى است . وى معتقد است که گسترش ناتو با توجیه برقرارى امنیت در کشورهایى از جمله اوکراین و گرجستان بى اعتنایى و نادیده گرفتن روسیه است. به این ترتیب اعضاى ناتو و به ویژه اروپا یى ها سدى در برابر اهداف ممکن روسیه در راستاى برترى جویى و تفوق ایجاد کرده و در نتیجه امکان چنین ادعایى از طرف آمریکا را هم کم مى کنند،زیرا از نظر برخى مقامهاى آمریکایى، ناتو به منزله ابزارى براى گسترش قدرت جهانى آمریکا بوده و هدف مخفى از عضویت در این سازمان برترى جویى جهانى است.
این رسانه آلمانى در ادامه با اشاره به اینکه گسترش ناتو به کشورهاى عضو شوروى سابق، روسیه را عصبانى کرده است نوشت: از نظر دولتمردان روسیه وسعت ناتو به اوکراین و گرجستان یک خطر مستقیم براى روسیه محسوب مى شود و وى در نشست اخیر سران ناتو در بخارست اعلام کرد که حضور یک بلوک نظامى قدرتمند در مرزهاى ما از نظر روسیه به عنوان یک خطر مستقیم براى امنیت این کشور قلمداد شده و این استدلال ناتو را که روسیه به این ترتیب مى تواند از امنیت و دموکراسى ایجاد شده در کشورهاى مرزى اش سود ببرد، رد کرد. در ادامه این مطلب به تهدیدهاى روسیه در صورت عضویت گرجستان و اوکراین در ناتو اشاره شده و آمده است : روسیه در برابر این تصمیم ناتو هشدارهاى قاطعى داده است؛ از جمله در فوریه گذشته هشدار داد که در صورت عضویت اوکراین در ناتو اقدامات تلافى جویانه را در پیش مى گیرد از جمله این امکان وجود دارد که روسیه راکتهاى خود را به سمت کى یف بچرخاند. از نظر «چارلز کوپچان» ناتو مى خواهد با گسترش به شرق، روسیه را در محاصره در آورده و از سلطه جویى آن جلوگیرى کند و در عین حال امنیت و پایدارى را در اعضاى جدید برقرار کرده و در حقیقت گسترش ناتو به شرق نفوذ غربى بیشتر را با خود به همراه آورده و اعضاى جدید را به سمت جامعه اروپایى وغربى معطوف مى کند و نفوذ ژئوپلیتیک مسکو را کاهش مى دهد و این از دلایلى است که روسیه با این گسترش مخالف است. چارلز کوپچان در ادامه با اشاره به اینکه بدترین حالتى که مى توان براى این جریان در نظر گرفت برگشت دوباره رقابت نظامى بین روسیه و ناتو است؛ این امکان را با توجه به وجود مسائلى از قبیل موضوع هسته اى ایران، طرح سپر موشکى آمریکا در اروپاى شرقى و مسأله کوزوو و دخالت روسیه و جبهه گیرى آن در برابر غرب در این مسائل بعید دانسته و به این ترتیب پیوستن گرجستان و اوکراین و گسترش بیشتر ناتو به شرق را با توجه به این موضوعات در آینده نزدیک امرى بعید ارزیابى کرد.