تغییر سیاست آمریکا درباره ایران

بهرام رجایی
رئیس بخش بین‌الملل و روابط خارجی موسسه بنیاد علمی و سیاسی آمریکا
گروه جهان: انتخابات میان دوره‌ای کنگره آمریکا که به برتری دموکرات‌ها در مجلس سنا انجامید مستقیما در سیاست‌های دولت بوش تاثیر خواهد داشت. کاخ سفید اکنون در مساله عراق با مشکلاتی مواجه خواهد شد. این در حالی است که روز سه‌‌شنبه در جلسه سازمان ملل در مورد مساله هسته‌ای ایران و تحریم علیه این کشور هیچ توافقی حاصل نشده. تغییر و تحول در محیط سیاسی جدید می‌تواند پایه‌ای برای تغییر در سیاست‌های خارجی آمریکا خصوصا در مورد ایران شود.
سیاست‌های دولت بوش در قبال جنگ عراق نقش بسزایی در به قدرت رسیدن دموکرات‌های در کنگره داشت.
هرگونه تغییری در سیاست‌های خارجی آمریکا در عراق شامل کاهش نیروهای آمریکایی در‌ عراق و افزایش ثبات در این کشور باید با تجدید‌نظر آمریکا در روابط با ایران همراه باشد. خروج جرج بوش برای مشکل عراق می‌تواند با استفاده از چند فاکتور به هدفش برسد؛ اول اینکه بوش به خاطر سیاست‌های فعلی آمریکا در عراق بهای گزافی را در سیاست‌های داخلی‌اش پرداخته است و اکنون اگر جمهوریخواهان بخواهند دوباره به قدرت برسند یا اینکه از شکست‌های بیشتر در انتخابات 2008 جلوگیری کنند باید در مورد عراق تجدیدنظر کنند. در شرایطی که با برعهده گرفتن کنترل کنگره توسط دموکرات‌ها این انتظار می‌رود که سیاست‌های آمریکا در قبال عراق تغییر کند با این وجود این بوش است که نقش اصلی را در سرعت بخشیدن به این بحران بر عهده دارد.
استعفای دونالد رامسفلد، وزیر دفاع آمریکا اولین قدم توسط دولت بوش در تغییر سیاست‌هایشان در قبال عراق است. تغییر سیاست‌های خارجی جمهوریخواهان بسیار نزدیک است و اکنون وظیفه دموکرات‌هاست که در فضای سیاسی جدید سیاست‌های آمریکا را به صورت سازنده‌ای شکل دهند. در این شرایط در مورد ایران در پیش گرفتن سیاست‌هایی مانند مساله عراق جایی نخواهد داشت و پس از 27 سال شاید باب مذاکره واقعی با ایران باز شود.
دوم اینکه رهبری جدید دموکرات‌ها در کنگره باید به صورت قاطعانه مسایل و مشکلات سیاست‌های آمریکا را حل کند. در آمریکا همیشه در قبال مساله ایران اختلافات و شکاف‌هایی وجودداشته و باید دید آیا اکنون این مشکلات داخلی حل خواهد شد یا خیر. در کنگره جدید کمیته روابط بین‌الملل مجلس احتمالا توسط تام لانتوس، نماینده جمهوریخواه رهبری خواهد شد.
لانتوس از جمله افرادی است که خواهان اعمال تحریم‌های سخت علیه ایران در قبال مساله هسته‌ای‌اش است و همچنین طرح‌هایی را برای تغییر رژیم در ایران مطرح کرده اما با روی کار آمدن جوزف بیدن به سمت ریاست کمیته سیاست‌خارجی سنا، توازنی در روابط آمریکا با یاران برقار خواهد شد. بیدن دموکرات همیشه خواهان در پیش‌گرفتن سیاست‌هایی واضح و آشکار در قبال ایران بوده است. وی در مورد وضعیت عراق بر این باور است کمک ایران به عنوان یک قدرت منطقه‌ای می‌تواند به ثبات این کشور کمک می‌کند. به علاوه «بیدن» بارها برای باز کردن باب گفت‌وگوهای مستقیم با ایران تلاش کرده است.
سوم اینکه گروه مطالعات عراق به رهبری «لی‌همیلتون» و «جیمزبیکر» خیلی زود اعلام خواهند کردحل مشکل عراق منوط به آغاز پروسه مذاکرات منطقه‌ای است. بیکر و کادرش در حال‌حاضر با نمایندگان دولت‌های منطقه از جمله جواد ظریف، سفیر سازمان ملل ایران وارد مذاکره شده‌اند.
اگر دموکرات‌ها بتوانند دولت بوش را متقاعد کنند که این‌گونه مذاکرات به نفع آمریکا خواهدبود بدون شک باب مذاکرات مستقیم و بدون پیش‌شرط با یاران آغاز خواهد شد و نتیجه این گونه مذاکرات می‌تواند تغییر کلی در سیاست‌های آمریکا در قبال ایران از جمله تاثیر در عراق، بن‌بست هسته‌ای و جنگ یا تروریسم داشته باشد.
چهارم اینکه دوران جان بولتون به عنوان نماینده آمریکا در سازمان ملل به پایان رسیده است.
با روی کار آمدن دموکرات‌ها در کنگره، بولتون بدون شک از سمتش کنار خواهد رفت. با رفتن بولتون بن‌بست مذاکرات هسته‌ای با ایران احتمالا پایان خواهد یافت و در آینده‌ای نزدیک شاهد راه‌حل‌های صلح‌آمیز در قبال مساله هسته‌ای ایران خواهیم بود.