رهبران جدید، تنش‌هایى قدیمى

«رئیس‌جمهور جدید روسیه در حالى به قدرت رسیده است که قول داده تا روابط میان مسکو ـ واشنگتن را که در دوره ریاست جمهورى ولادیمیر پوتین به شدت پرتنش بود، بهبود بخشد. در همین حال تمامى کاندیداهاى انتخابات ریاست جمهورى ۲۰۰۸ آمریکا نیزاعلام کرده اند در صورتى که به کاخ سفید راه یابند در سیاست خارجى آمریکا در قبال روسیه تجدید نظر مى کنند.»
به گزارش ایسنا روزنامه آمریکایى هرالد تریبیون در گزارشى درباره روابط آمریکا و روسیه پس از روى کار آمدن دیمیترى مدودف نوشته است: «هنوز نیز گمانه زنى ها در مورد بهبود روابط میان آمریکا - روسیه ادامه دارد. کارشناسان سیاسى معتقدند که هنوز به طور دقیق نمى توان گفت که با تغییر روساى جمهور دو کشور روابط میان مسکو - واشنگتن در چه سطحى ادامه خواهد یافت. تعداد اندکى از تحلیلگران روسى در واشنگتن معتقدند که دیمیترى مدودف، رئیس جمهور جدید روسیه از قدرت لازم براى اعلام نظر شخصى خود براى بهبود روابط میان کاخ سفید - کرملین برخوردار است. باراک اوباما، جان مک کین و هیلارى کلینتون هر سه قول داده اند که در صورت انتخاب به عنوان رئیس جمهور جدید آمریکا نسبت به جورج بوش، رئیس جمهور فعلى این کشور همکارى هاى بیشترى با دیگر کشورهاى جهان داشته باشند.
این موضوع تا حدودى نشان مى دهد که هر سه کاندیداى این انتخابات بعید است نگرش تلافى جویانه در قبال کرملین اتخاذ کنند. لئون ارون، مدیر مؤسسه مطالعات روسى در آمریکا مى گوید: به خاطر سرکوب مخالفان، محدودیت در آزادى هاى بیان و حقوق مدنى هر سه کاندیداى انتخابات ریاست جمهورى ۲۰۰۸ آمریکا دیدگاه بدبینانه اى نسبت به دولت کرملین دارند. درست است که این سه کاندیدا اعلام نکرده اند نگرش تلافى جویانه در قبال مسکو اتخاذ خواهند کرد اما به نظر مى رسد دولت آینده آمریکا از کرملین انتقادهاى بیشترى کند.»
این گزارش مى افزاید: «گمانه زنى ها در مورد چشم انداز اعمال اصلاحات در روسیه تحت قدرت مدودف به گونه اى است که اکثر کارشناسان معتقدند که مدودف هیچ اختیارى براى اعمال این اصلاحات از خود ندارد.
دیوید کرامر، معاون وزیر خارجه آمریکا در امور دموکراسى مى گوید: پوتین قصد ندارد پس از کناره گیرى از قدرت یک سیاستمدارعادى باشد.
نشانه هاى واقعى وجود دارد که پوتین همچنان با نفوذترین و فعالترین سیاستمدار کرملین است.
رندى استانمان، مشاور جان مک کین نیز در این مورد ابراز تردید کرده که مدودف بتواند اقدام جدى در بهبود روابط آمریکا - روسیه بکند. وى مى گوید: جان مک کین امیدوار است تا شاهد اعمال تغییراتى در سیاست هاى کرملین باشیم اما آنچه به نظر مى رسد این موضوع است که مدودف توانایى بهبود این روابط را ندارد چون فردى مقتدر به او دستور مى دهد و او از کس دیگرى خط مى گیرد. روابط پوتین - بوش به گرمى آغاز شد.
پس از اولین نشست شان در ژوئن ،۲۰۰۱ بوش اعلام کرد که وى به چشمان پوتین به دقت نگاه کرده و او را فردى مقتدر و دوست داشتنى مى پندارد. حمایت هاى پوتین از آمریکا پس از حوادث ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ نیز افزایش یافت. اما این روابط پس از آنکه آمریکا اعلام کرد روسیه مستبدانه رفتار مى کند، با تنش همراه شد.
همچنین مخالفت کرملین با جنگ عراق، موضوع استقلال کوزوو و اختلاف شدید روسیه و آمریکا بر سر طرح سامانه دفاع موشکى واشنگتن در اروپا بر مناقشه میان دو کشور افزود اما در این مقطع زمانى در نشانه اى از بهبود روابط میان دو کشور، دولت بوش اخیرا توافق نامه همکارى هاى هسته اى غیر نظامى با روسیه منعقد کرد. اما این توافق نامه با مخالفت هاى قانونگذاران آمریکایى همراه بوده است.
این قانونگذاران آمریکایى معتقدند که زمان آن فرا نرسیده است که واشنگتن با روسیه تحت رهبرى غیر مستقیم پوتین همکارى هسته اى داشته باشد.»
هرالد نوشته است: «در میان کاندیداهاى انتخابات ریاست جمهورى ۲۰۰۸ آمریکا نشانه هایى از نگرش هاى ضد پوتین دیده مى شود. یکى از این کاندیداها که به شدت منتقد کرملین است جان مک کین است. وى پیشتر پیشنهاد کرد که براى تنبیه مسکو به خاطر سرکوب مخالفان و اعمال محدودیت ها در رسانه هاى این کشور روسیه از گروه هشت اخراج شود.
مک کین در یکى از سخنرانى هاى انتخاباتى اش با استناد به حرف بوش در مورد پوتین به تمسخر گفت: من هم به چشمان پوتین نگاه کردم و سه حرف کا.گ.ب را دیدم! هیلارى کلینتون نیز تا حدودى رویه مک کین را در پیش گرفته است. وى در یکى از سخنرانى هایش اظهار داشت: به بوش گفتم که پوتین مامور ک.گ.ب بوده یعنى فردى است که وجدان ندارد. اوباما نیز در این زمینه محتاط تر از دو کاندیداى دیگر انتخابات ریاست جمهورى آمریکا بوده است. مایکل مک فاول، استاد علوم سیاسى دانشگاه استانفورد مى گوید: اوباما به منزوى کردن روسیه اعتقاد ندارد و به گسترش همکارى ها با مسکو معتقد است؛ به ویژه در زمینه کاهش ذخایر هسته اى دو کشور.
این استاد دانشگاه مى گوید: فکر نمى کنم اوباما به خاطر پیش گرفتن این رویه در برابر انتقادها خجالت زده شود.
وى افزود: بوش معتقد بود اگر با پوتین همانند یک دوست رفتار کند این امر به روابط نزدیک میان آمریکا و روسیه منجرخواهد شد. اما مدارک تاریخى برعکس این موضوع را نشان مى دهد.
حتى اگر رئیس جمهور بعدى آمریکا نیز تلاش کند تا در راستاى بهبود روابط با کرملین گام بردارد، بعید است دولت جدید روسیه سیاستش را در قبال کاخ سفید تا زمان برآورده شدن انتظاراتش، تغییربدهد. با توجه به اینکه واشنگتن به شدت تلاش مى کند تا سامانه دفاع موشکى خود را در شرق اروپا مستقر کند و روسیه نیز به شدت با این طرح مخالفت کرده است و به هیچ وجه از انتقادهایش علیه این سامانه ضد موشکى واشنگتن نمى کاهد، بعید است روابط دو کشور به این زودى ها بهبود یابد.
مک کین یکى از حامیان طرح استقرار سامانه دفاع موشکى آمریکا در اروپا بوده است.
این در حالى است که اوباما و هیلارى کلینتون درمورد کارآمد بودن این طرح ابراز تردید کرده اند. همانند بوش، هر سه کاندیداى انتخابات ریاست جمهورى آمریکا از پیوستن گرجستان به ناتو حمایت کرده اند، این در حالى است که مسکو به شدت با این طرح مخالفت کرده است. دو سال پیش مک کین و هیلارى کلینتون، میخاییل ساکاشویلى، رئیس جمهورغربگراى گرجستان را به عنوان کاندیداى دریافت جایزه صلح نوبل معرفى کردند. در کل با توجه به تحولات اخیر میان آمریکا - روسیه، روى کارآمدن مدودف و به قدرت رسیدن رئیس جمهور جدید آمریکا در این کشور به نظر نمى رسد که روابط واشنگتن - مسکو در این مقطع زمانى تغییر کند. درست است که مقامات هر دو کشور در ظاهر قصد بهبود روابط را دارند اما در سیاستهاى پنهانى کاخ سفید - کرملین سیاست غلبه بر یکدیگر و تضعیف بنیان هاى اصلى دو کشور در دستور کار طرفین است.»
گسترش روابط چین و روسیه
دیمیترى مدودف در اولین دور از سفرهایش به عنوان رئیس جمهور روسیه عازم قزاقستان و چین شد. با توجه به اینکه چین در حال حاضر یکى از ابرقدرت هاى دنیا است سفر مدودف به چین مى تواند در ابتداى مسیر ریاست جمهورى مدودف براى مسکو و پکن بسیار حایز اهمیت باشد. طى دوران ریاست جمهورى ولادیمیر پوتین سطح روابط چین-روسیه به سطحى تاریخى رسید. طى سال گذشته پوتین و هوجین تائو، رئیس جمهور چین پنج مرتبه با یکدیگر دیدار و گفتگو کردند و مسیر را براى توسعه همه جانبه شراکت استراتژیک میان دو کشور در سالهاى آینده هموار کردند.
این دیدارها در حالى انجام شده بود که مقامات ارشد دولت هاى روسیه - چین و همچنین روساى پارلمان هاى دو کشور نیز با یکدیگر دیدار هایى داشتند.
این مقامات در دیدارهایشان ضمن تبادل نظر در مورد مسایل مختلف داخلى و منطقه اى به تقویت همکارى هاى دو جانبه و اعتمادسازى کامل میان دو کشور تأکید کرده اند. در زمینه اقتصادى، تجارت دو جانبه میان دو کشور از رقم ۶۷/۱۰ میلیارد دلار در سال ۲۰۰۰ به ۳۹/۳۳ میلیارد دلار در سال ۲۰۰۶ و ۱۷/۴۸ میلیارد دلار در سال ۲۰۰۷ رسیده است.
مدودف نیز پس از روى کار آمدن به عنوان رئیس جمهور روسیه بر تقویت روابط چین و روسیه تأکید کرده است و اعلام کرده که افزایش همکارى هاى دو کشور در راستاى منافع دو جانبه است. چین و روسیه در اکثر مسایل مختلف منطقه اى و جهانى در یک سو گام بر مى دارند و موضعى مشترک دارند.
این دو کشور بر نقش سازمان ملل براى حل مناقشات بین المللى تأکید کرده اند و هر گونه یک جانبه گرایى و تک قطبى بودن را در دنیا رد مى کنند. پوتین و هو جین تائو در سال ۲۰۰۷ در بیانیه اى مشترک اعلام کرده بودند که همکارى هاى میان روسیه و چین باعث مى شود تا صلح ثبات و تعامل استراتژیک دنیا حفظ شود. با توجه به اینکه دو کشور عضو دائم شوراى امنیت سازمان ملل هستند و از حق وتو در این سازمان برخوردارند، نقششان در حل و فصل مناقشات بین المللى از جمله بحران هاى هسته اى کره شمالى و ایران مى تواند بسیار موثر واقع شود. رئیس جمهور چین در پیام تبریک به مدودف اعلام کرد: توسعه روابط استراتژیک میان روسیه چین به نفع دو کشور است و براى ایجاد صلح ثبات و امنیت کامل در منطقه و حتى دنیا بسیار حایز اهمیت است.
رئیس‌جمهور چین همچنین ابراز اطمینان کرده که روسیه تحت رهبرى مدودف دست آوردهاى جدیدى را در توسعه روابطشان با چین به دست آورد.
هوجین تائو اعلام کرده که آماده است تا براى توسعه روابط دو کشور و اعتمادسازى هر چه بیشتر میان این دو کشور و حل و فصل مناقشات بین المللى با مدودف در تمام زمینه ها همکارى کند.
مدودف نیز از گسترش روابط چین و روسیه استقبال کرده و اعلام کرده که روابط این دو کشور عامل مهمى در جهان محسوب مى شود.
کارشناسان سیاسى معتقدند که با توجه به حضور غیر مستقیم پوتین در راس قدرت در کرملین، به نظر مى رسد که روابط مسکو وپکن بیشتر از سطح فعلى توسعه یابد.
مسکو به این نتیجه رسیده است که در برابر تهدیدهاى آمریکا و یک جانبه گرایى این کشور در دنیا با ایجاد روابط مستحکم با دیگر ابرقدرت هاى جهان مى تواند بر استیلاى واشنگتن در جهان غلبه کند.