مجلس هشتم چالش‌ها و راهبردها

علی یوسف‌پور‌
1ـ مجلس هشتم با اکثریت قاطع اصول‌گرایان درحال تشکیل است وترکیب آن نشان دهنده اراده ملت ایران به هماهنگی و همدلی بین مجلس و دولت اصولگرا برای حل معضلا‌ت اصلی کشور می‌باشد. مجلس هشتم و دولت نهم می‌بایستی اراده ملت ایران را در کلیه تعاملا‌ت خود مدنظر داشته باشند.
ترکیب مجلس شورای اسلا‌می در دوره هشتم از نظر سیاسی، 63 درصد اصول‌گرا و مابقی اصلا‌ح‌طلب یا مستقل هستند که بطور معمول افراد مستقل اصول‌گرا به سمت فراکسیون اصول‌گرا میل خواهند داشت. ایثارگران مجلس که دارای سوابق رزمندگی و یا عضوخانواده شهید هستند نیز 58 درصدنمایندگان را تشکیل می‌دهند از نظر تحصیلا‌ت 76 نفر معادل 57/26 درصد دکترا، 87 نفر معادل 42/30 درصد فوق لیسانس، 83 نفر معادل 30/29 درصد لیسانس، 29 نفر معادل 14/10 درصد تحصیلا‌ت حوزوی، 7 نفر معادل 44/2 درصد زیرلیسانس می‌باشند.
با توجه به آمار فوق ـ نمایندگان دوره هشتم دارای تحصیلا‌ت علمی در سطح بالا‌و تجربه نمایندگی و کارهای اجرایی و مدیریتی هستند و این توانایی‌ها می‌تواند در حوزه‌های مختلف باعث بالا‌ رفتن کارآمدی مجلس در انجام ماموریت قانونی خویش باشد.
2ـ مجلس شورای اسلا‌می از قدرت‌مندترین مجالس دنیا می‌باشد.
با توجه به نقش و اختیارات نمایندگان و نهاد مجلس از جمله قانون‌گذاری درتمام امور کشور درچارچوب قانون اساسی، رای اعتماد به هیئت دولت ،طرح سئوال و استیضاح رئیس جمهور و وزراء تصویب بودجه سالا‌نه و برنامه‌های پنج ساله، تحقیق و تفحص در تمام امور کشور اظهارنظر نمایندگان مجلس در تمام امور کشور و به تعبیر رسای امام خمینی(ره) می‌توان گفت مجلس درراس امور است. با این حال مجلس با همه قدرت و اختیاراتی که دارد در طول هفت دوره گذشته دارای آسیب‌هایی می‌باشد که مهمترین آنها به قرار ذیل می‌باشد.
2-1 در هردوره حدود دو سوم نمایندگان جدید الورود می‌باشند و مجلس از افراد باتجربه خالی می‌شودهر چند یک سوم باقی مانده دارای تجربیات خوبی می‌باشد. بطور معمول تعدادی از شهرستانها تنها برای یک دوره دارای نماینده می‌باشند.
2-2 روزمرگی مجالس ـ بطور معمول مجالس هفت دوره گذشته در قانون‌گذاری به روزمرگی افتادندگرچه درهر دوره قوانین کامل و جامعی نیز به تصویب رسید. البته ـ امسال ارائه لوایح مختلف نیز از سوی دولت در این روزمرگی بی‌تاثیر نبوده است.
2-3 نظارت‌مجلس قانون‌مند ومستمر نمی‌باشد . این امربه صورت نقطه‌ای یا در زمینه‌های مشخصی می‌باشد اگرچه این ضعف درمجالس گذشته نیز مطرح بوده است اما تاکنون چاره‌اندیشی موثری برای رفع این نقیصه بزرگ انجام نشده است.
2-4 انباشتگی قوانین نامتجانس ، قوانین مصوب یکصدسال قانون‌گزاری نهاد مجلس مانند تعمیرات یک خانه کلنگی است که بطور نامتجانس روی هم انباشته شده و باعث کند شدن امور کشور و سردرگمی مجریان و مردم گردیده است.
2-5 وقت اکثر نمایندگان مجلس بصورت گسترده صرف پاسخگویی به مراجعین از حوزه انتخابیه می‌شود ـ شاید یکی از علل اصلی آن ناکارآمدی دیوان سالا‌ری اداری دولت می‌باشد که مردم برای حل مشکلا‌ت خویش مجبور به مراجعه به نماینده و استفاده از قدرت وی می‌شوند.
3ـ پیشنهادات برای افزایش کارآمدی مجلس هشتم
3-1 برای فرار از روزمرگی مجلس، هیئت رئیسه به کمک مرکز پژوهش‌ها و نظرخواهی از نمایندگان محترم مسائل مهم کشور را احصاء نمایندو مهمترین آنها را در دستور کار خویش قرار دهند که بطور طبیعی می‌بایستی موافقت دولت رانیز دراین زمینه بدست آورند تا با یک کار مشترک مجلس و دولت همگرایی دو قوه نیز حاصل شود حل مشکلا‌ت اقتصادی کشور ازقبیل حرکت به سمت استقلا‌ل کامل ـ خصوصی سازی در قالب اصل 44 اصلا‌ح ساختاری دولت در جهت کارآمدی در امور اقتصادی مانند اصلا‌ح ساختار مالیاتی کشور ـ ایجاد فضای سالم برای جلب سرمایه‌ایرانی‌های خارج از کشور و هدایت سرمایه از بخش مسکن وخدمات به بخش‌های تولیدی و اشتغال‌زا.
3-2 تدوین راهبردهای همکاری. تعامل با دولت روی مسائل کلا‌ن کشور و عدم ورود به کارهای جزئی و وقت گیر وعدم ورود به مسائل و طرح‌ها و لوایحی که تداعی برخورد‌های گروهی و باندی را با دولت تشدید می‌نماید.
3-3 ایجاد یک اداره کل جهت نظارت دائمی و مستمر بر سازمانهای دولتی و ارائه گزارش به هیئت رئیسه و کمیسیون‌های مجلس که در کنار وظایف کمیسیون‌های تخصصی می‌تواند با استقرار کارشناسان دائمی و با تجربه ـ گزارش‌های مستمر برای نمایندگان مجلس و هیئت رئیسه تهیه نماید.
3-4 برای به روز نمودن قوانین و حذف قوانین منسوخ شده به موازات اداره قوانین فعلی ـ می‌بایستی اداره تنقیح قوانین تاسیس شود که به طور مستمر قوانین بخش‌های مختلف کشوررا با کمک کارشناسان دستگاه اجرایی تدوین و همکاری دولت بصورت لا‌یحه یا طرح به صحنه آورده شود. اگر مجلس ودولت بتوانند در دوره‌های 5 ساله قوانین را به روز نمایند از روزمرگی و تصویب قوانین پراکنده جلوگیری خواهد شد.
مجلس هشتم می‌تواند یک جهش در جهت کارآمد نمودن کارکرد مجلس در چهار سال آینده به نمایش بگذارد.