اندیشه امام خمینی(ره)؛ چگونگی صیانت و ترویج

*به عنوان اولین پرسش می‌خواستم بپرسم، چه عواملی مسبب انحراف از اندیشه حضرت امام(ره)هستند؟
**من فکر می‌کنم که پاسخ به این پرسش نیازمند بیان یک واقعیت و حقیقتی است و آن نقش و جایگاه امام خمینی(ره) در مجموعه نظام جمهوری اسلامی، آینده این نظام و کشور و انقلاب اسلامی است. تعبیر رسا و زیبایی رهبر معظم انقلاب داشته‌اند که بارها هم مورد تاکید ایشان با تعابیر مختلف بوده است که این انقلاب بی‌نام امام خمینی(ره)، شخصیت و اندیشه ایشان در هیچ جای جهان شناخته شده نیست. آن چیزی که در ایران پدید آمد، ساختار نظام شاهنشاهی کهن 2500ساله را درهم پیچید و نظام جدید کاملا دینی را مستقرکرد و در دنیا هم مجموعه‌ای از تحولات بسیار عمیق را در سطح جهان اسلام و حتی در جامعه بشری در عرصه مسائل دیپلماتیک و به‌خصوص سیاست بین‌المللی ایجاد کرد.
قطعا این با نام امام و اندیشه امام گره خورده است. چون بانی، معمار و بنیانگذار و طراح این نظام و این اندیشه و انقلاب، امام است. بنابراین استمرار حرکت نظام و سلامت آن در گرو استمرار انطباق رفتارهای نظام جمهوری اسلامی با آرمان‌ها و اندیشه‌ها و موازینی است که امام فرموده‌اند.
از این جهت شناخت مستمر امام، سیره امام، آثار امام، اندیشه امام یک نیاز جدی است هم برای علاقه‌مندان به ایشان و هم برای مسئولان و دولتمردان نظام که این انطباق‌ها را صورت بدهند تا خدای ناکرده انحراف و تحریفی از خط و آرمان‌های اولیه‌ای که در انقلاب اسلامی، امام ترسیم کرده بود، رخ ندهد.
در این رابطه دغدغه‌ها فراوان است.به‌نظر من منشور خط امام، وصیتنامه ایشان است و مفسر وصیتنامه هم خود کلام و بیان امام است. بیان امام بسیار شفاف و بی‌نیاز از تبیین واسطه‌ها است. خیلی روشن امام به زبان توده مردم، بحث‌هایشان را گفته‌اند. ایشان مخصوصا در سال‌های آخر عمرشان مجموعه‌ای از پیامها داشتند که رویکردهای آینده و دورنماهای دورتر را دیدند. این مجموعه‌ها که تفسیر و شرح وصیتنامه است به اضافه خود وصیتنامه می‌تواند محک‌هایی باشد برای سنجش میزان انطباق رفتارهای دولتمردان، مسئولان وکسانی که در مجموعه نظام جمهوری اسلامی فعالیت می‌کنند.
*اقدامات عملی مؤسسه برای صیانت از کیان تفکر حضرت امام(ره)تاکنون چه بوده است؟
**همانطوری که عرض شد، باتوجه به گستره جایگاه حضرت امام و نقشی که ایشان در تاسیس و تداوم این نظام داشته‌اند بدیهی است که تنها یک مؤسسه و یک سازمان مثل تشکیلات مؤسسه تنظیم و نشرآثار حضرت امام (ره) به تنهایی نمی‌تواند از عهده این رسالت بربیاید. مسئولیت حراست ازخط و راه و آرمان‌های امام و شهدا و ملت ایران به‌عهده همه ارکان نظام مخصوصا ارگان‌های فرهنگی نظام است.
اما به‌طورخاص وظایفی در آن اولویت‌های اولیه برای حراست از این کیان، برعهده مؤسسه گذاشته شده که در وهله اول طبیعتا و همانطور که عرض کردم نگهداری اصل اسناد و مدارک و آثار مربوط به امام که مبین خط و راه ایشان است؛ که در این زمینه اقدامات فراوانی به عمل آمده است.
آرشیو بسیار غنی که ما داریم گنجینه ایست از تاریخ معاصر و نهضت امام. تمامی دست نوشته‌ها، مکاتبات و...آنچه که درحقیقت امکان داشت جمع‌آوری بشود، در حال حاضر گردآوری شده و برای استفاده نسل‌های آینده نگهداری می شود.
مراقبت و رصدکردن آنچه به نام امام منتشر می‌شود که در جامعه تحت عناوین مختلف از آثار ایشان، دست نوشته‌ها، نقل قول‌ها، خاطره‌ها و هر آنچه مطرح می‌شود در این زمینه هم از جمله وظایف مؤسسه است که تاکنون به‌طور جدی دنبال شده است. مجموعه آنچه می‌خواهد به نام ایشان منتشر بشود در سطوح کلان از مؤسسه مجوز می‌گیرند و مؤسسه هم همکاری خوبی دارد و انصافا هم تمام گروه‌ها، جریان‌ها و رسانه‌ها هم این حساسیت را نسبت به امام داشته‌اند و همکاری‌ها هم در سطح بسیار خوبی است. در جهت نگهداری، توسعه و ترویج این میراث هم کارهای زیادی شده که از آن جمله تا الان بیش از15 کنگره بین‌المللی را با حضور شخصیت‌های برجسته جهان اسلام از کشورهای مختلف همه ساله برگزارکردیم. نشست‌های علمی فراوانی هم در داخل و هم در خارج کشور انجام شده است که تقریبا در حدود200 عنوان مجموعه مقاله حاصل نشست‌های ما است که محتوای تمام آن تبیین اندیشه امام است. این نشست‌ها موضوعی است و هرسال به یک موضوع خاص پرداخته می‌شود.
در ترجمه آثار هم بخش عمده‌ای از آثار امام ترجمه شده است. اسناد مبارزاتی حضرت امام، گردآوری و انتشار اینها در دستور کار است.
*درچند سال اخیر شاهد بوده‌ایم که هر از گاهی و بنا به دلایل گوناگون، نامه‌ها و اسنادی از حضرت امام(ره) توسط برخی منتشر می‌شود که این اسناد صرفا به‌دلیل مسئولیت و سمت این افراد در زمان حیات امام(ره) در اختیارشان است. واکنش مؤسسه به این پدیدة نگران‌کننده چیست؟
**سؤال بسیار حساس و مهمی است. مشخص و روشن است که این موضوع به وظایف نظارتی مؤسسه مربوط است. مؤسسه قبلا بارها موضع خودش را روشن کرده است. سیاست روشن مؤسسه این است که هرجا سند و اثر و مطلب و مدرکی که مربوط به امام باشد و ادعای خدشه در آن بشود و یا کسی سند و اثر و مطلبی را به امام نسبت بدهد که ما خلاف آن را در اسناد و مدارک داریم بدون هیچگونه ملاحظه سیاسی مؤسسه موضع گرفته که در موارد بسیاری منجر به پیگیری حقوقی هم شده است....
*به‌عنوان مثال می‌توان به انتشار نامة محرمانه حضرت امام(ره)دربارة دلایل پذیرش قطعنامه توسط حجت‌الاسلام هاشمی رفسنجانی اشاره کرد...
**انتشار آن نامه پیش زمینه‌هایی داشت، بعضی از عزیزان در مورد صحت و اصالت برخی از تصمیمات راجع به جنگ و اینکه آیا حضرت امام موافق ادامه جنگ بوده‌اند یا نبوده اند، ادعاهایی کردند و نامه‌ای بود که فرماندهی سپاه نوشته بودند. به‌دنبال آن، مباحثی مطرح شد و افراد مستنداتی را که داشتند، منتشرکردند. ازسوی دیگرحضرت آیت‌الله هاشمی رفسنجانی با شخصیت و جایگاه ویژه‌ای که داشتند، حتما مصالحی را برای انتشار آن نامه تشخیص دادند. خود امام هم در مباحث مربوط به جنگ فرمودند که امیدوارم درآینده حقایق روشن بشود.
*ولی خود حضرتعالی در مصاحبه‌ای از اینکه در انتشار این نامه با مؤسسه هماهنگ نشده بود ابراز تأسف کردید...
**اینکه بگوییم، هیچگاه نمی‌بایست راجع به جنگ بحثی بشود و مثلا راجع به عوامل منجر به پذیرش قطعنامه هیچ بحثی صورت نگیرد، درست نیست. خود امام در بیانشان مجوز این بحث‌ها را داده اند اما اینکه زمان طرح این مباحث کی باشد، این به تشخیص و صلاحدید بزرگان نظام است. البته ما هم گلایه‌های خود را در آن مسائل داشتیم. ما مدارک این موضوع را در اختیار داشتیم و درباره انتشارشان، رعایت‌های خودمان را داشتیم و من خودم با اینکه مطلع بودم، حتی یک جا هم اشاره‌ای نکردم، چون تصورمان بر این بود که این اسناد در فضای مناسب خودش باید منتشر بشود.
*موضوعات مهمی مانند مسائل فقهی وجود دارند که گاه در آنها نظراتی را مطرح و منسوب به امام می‌کنند. آیا مؤسسه از آمادگی و غنای علمی بهره‌مند است که بتواند از تحریف نظرات امام(ره) جلوگیری کند؟
**بله. قطعا حساسیت خو دمؤسسه هست و در هرموضوعی متناسب با خودش به عالیترین کارشناسان آن موضوع مراجعه می‌کنیم. به‌طور مشخص در مسائل فقهی، حضرت امام هیات استفتاءداشتند. برخی از آنها هنوز هم حضور دارند. خود مؤسسه هم پس از 20 سال به سطح بالای کارشناسی رسیده است و تمام آن مواردی که لازم است برای یک کار کارشناسی را رعایت می‌کنیم.
متن کامل را در www.hamshahrionline.ir بخوانید.