دو سالگی انجمن دفاع از حقوق زندانیان

پدرام الوندی: سومین مجمع عمومی ‌انجمن دفاع از حقوق زندانیان با حضور هیات امنای پرشمار این تشکل غیردولتی برگزار شد. مرضیه مرتاضی جلسه را شروع کرد و مهندس توسلی، احمد منتظری، علی حکمت و احمد زیدآبادی در جای هیات رئیسه نشستند. در این نشست ابتدا عمادالدین باقی بنیانگذار این تشکل و رئیس هیات مدیره دوره‌های پیشین برای ارائه گزارش عملکرد و تراز مالی سالیانه اعضای هیات امنا را به کتابچه کوچکی که مطابق روال سال پیش انجمن تهیه شده بود ارجاع داد.
«کارنامه انجمن دفاع از حقوق زندانیان در سال ۱۳۸۴» عنوان گزارش هیات مدیره به مجمع عمومی ‌بود که در میان اعضا توزیع شد. باقی خطاب به حاضران گفت که تراز سالیانه و ریز عملکرد سال گذشته در این کارنامه منعکس شده است. باقی با اشاره به این گزارش کمیته حقوقی انجمن را پرکارترین بخش انجمن عنوان کرد. تعداد پرونده‌های بررسی شده در این کمیته از ۱۵ پرونده در سال ۸۳ به ۳۲ پرونده در سال جاری رسیده است.
رئیس انجمن دفاع تصریح کرد که این تعداد شامل موارد مختلفی از زندانیان سیاسی و غیرسیاسی بوده و هدف انجمن پیش از هر چیز آگاه کردن زندانیان از حقوق آنها است: «البته هیچ بقالی نمی‌گوید ماست من ترش است اما مجموع کارهایی که در یک سال گذشته شده است سنگین بوده است. زیرا جنس کار انجمن متفاوت از فعالیت NGO‌های دیگر است و هر روز با مراجعه و درخواست کمک از سوی زندانیانی روبه‌رو هستیم که دستشان از همه جا کوتاه شده است.»
عمادالدین باقی دیگر فعالیت مهم کمیته حقوقی انجمن دفاع را در مشاوره‌های حقوقی صورت گرفته توسط این کمیته دانست: «فعالیت دیگر آگهی‌هایی بود که در چند نوبت در روزنامه‌ها درج شد و دوستان حقوقدان ما در ساعاتی مشخص حتی در روزهای جمعه به صورت تلفنی از تمام کشور به سئوالات حقوقی تماس‌گیرندگان پاسخ می‌گفتند و این مشاوره‌ها در مواردی سبب آزادی چند زندانی شد.»
«گزارش وضعیت زندان‌های کشور» دیگر فعالیتی بود که مورد اشاره باقی قرار گرفت: «این گزارش توسط کمیته رفاهی، بهداشتی، درمانی انجمن و با مشارکت اعضای هیات مدیره در ۲۲ صفحه تهیه شد و شامل گزارش وضعیت زندان‌ها در موارد مختلف بهداشت، درمان، تغذیه، ملاقات و بدرفتاری با زندانیان است. این گزارش قرار بود در اردیبهشت ماه منتشر شود اما به دو دلیل انتشار آن فعلاً به تعویق افتاده است؛ اول اینکه ما بر آن بودیم این گزارش را به دو زبان فارسی و انگلیسی منتشر کنیم و این کمی ‌انتشار را به تاخیر انداخت و دوم اینکه به زودی همایشی با عنوان دفاع، وکیل و تحقیقات مقدماتی در دانشگاه شهید بهشتی برگزار می‌شود.»
باقی نفس تهیه چنین گزارشی توسط یک نهاد غیردولتی را اولین تجربه از این دست در کشور دانست و زمان انتشار آن را پس از همایش مذکور اعلام کرد.پس از باقی، بازرس مجمع عمومی ‌پشت تریبون ایستاد. رضا احمدی گفت هیات مدیره انجمن در هیچ موردی از اساسنامه تخلف نداشته است اما در عین حال به یک مورد نیز اشاره کرد که باید مورد توجه هیات مدیره جدید قرار گیرد. وی تنها مشکل موجود را اتکای بیش از حد هیات مدیره بر روی رئیس انجمن دانست: «بسیاری از کارهای انجمن بر روی دوش شخص آقای باقی بود و ادامه این روند سبب به بن‌بست رسیدن انجمن می‌شود.»
فریده غیرت، نایب رئیس انجمن با اشاره به گزارش بازرس انجمن، قرار گرفتن بار فعالیت‌های اجرایی انجمن بر دوش عمادالدین باقی را به دلیل «عاشق‌تر» بودن وی عنوان کرد: «آقای باقی از همه ما در این مورد عاشق‌تر بوده‌اند و فعالیت بیشتری در این مورد صورت داده‌اند.» غیرت تاکید کرد باقی شالوده انجمن را زمانی که در زندان بوده گذاشته است و بالطبع دلبستگی بیشتری به ادامه حیات و فعالیت این مجموعه دارد.
نایب رئیس انجمن در ادامه با یادآوری اهداف طرح شده در اساسنامه انجمن که فعالیت‌های این تشکل را بر پایه فعالیت‌های حقوقی، رفاهی، فرهنگی و خدمات پژوهشی برای زندانیان و در صورت امکان خانواده‌های زندانیان تعریف کرده است به این نکته اشاره کرد که در دورانی که به عنوان یکی از اعضای کمیته حقوقی در منزل خود منتظر تماس زندانیان و خانواده‌های آنان برای مشاوره تلفنی بوده است بارها با تماس افرادی روبه‌رو شده است که زندانی نبوده‌اند اما نیاز به مشاوره حقوقی داشته‌اند.
غیرت با اشاره به اعتبار و شهرت انجمن در سطح دانشکده‌های حقوقی و در میان مردم مشکل دیگر انجمن را که باید برای آن تدابیری اندیشیده شود مشکل پشتیبانی مالی این تشکل دانست: «هیج نوع بودجه‌ای به جز حق عضویت هیات امنا و برخی تبرعات و کمک‌های محدود افراد خیر وجود ندارد.» وی خطاب به هیات امنا گفت که پیشنهاد کمک‌هایی از سوی سازمان ملل و نهادهای خارجی صورت گرفته که با توجه به تلاش انجمن برای مستقل بودن منابع مالی، از سوی هیات مدیره این پیشنهادها رد شده است. غیرت بودجه و مکان انجمن را مسائل مهمی ‌دانست که باید به آنها توجه شود.
سخنان غیرت با اظهارنظر اعضای هیات امنا روبه‌رو شد و در نهایت پیشنهاد شد که مسئله پشتیبانی مالی و دفتر انجمن در مجمع عمومی ‌فوق‌العاده‌ای بررسی شود و در مورد آن تصمیم گیری شود. باقی در بخشی از سخنانش در این نشست گفته درست است که من وقت وسیعی در دو، سه سال گذشته صرف کرده‌ام اما بی‌انصافی است که بگوییم دیگران کار نکرده‌اند. تمام اعضای هیات مدیره به صورت جدی کار کرده‌اند. خانم غیرت علاوه بر هیات مدیره در کمیته حقوقی چند پرونده را برعهده گرفته‌اند.
آقای نیکبخت ۱۳ـ۱۰ پرونده را در تهران، کردستان و خوزستان برعهده داشتند و آقای فقیهی به اردبیل و مراغه و کرج رفته‌اند تا از زندانیانی دفاع کنند. آقای خدابخش علاوه بر حضور در جلسات، کمک مادی کرده است و سایر اعضای کمیته حقوقی و سایر کمیته‌ها که گزارش کارشان در کارنامه هست فعالیت‌های درخور توجهی داشته‌اند. باقی همچنین در یادداشتی به توسلی از وی خواست از مهدی غنی به خاطر راه‌اندازی روابط عمومی ‌و تولید خبرنامه هفتگی تشکر شود. نکته مهم در مجمع این بود که با وجود حضور عده‌ای از مردان سیاست هیچ حال و هوا و بحثی از سیاست نبود.
گویی همانطور که مسئولین انجمن بارها گفته‌اند این انجمن نشانگر این است که افراد می‌توانند غیر از حیثیت سیاسی خود، حیثیت دیگری داشته باشند و فارغ از دیدگاه و تعلقات سیاسی خود به کار اجتماعی، مدنی و حقوق بشری بپردازند. پس از این مباحث انتخابات هیات مدیره جدید برگزار شد و هیات امنا به بحث در مورد موارد اصلاحی اساسنامه پرداختند. در دقایق پایانی مجمع نتایج شمارش آرا اعلام شد. از ۳۶ رای شمارش شده عمادالدین باقی با ۳۵ رای، فریده غیرت با ۳۰ رای، مرضیه مرتاضی با ۲۷ رای، صالح نیکبخت با ۲۰ رای، و شریف زاده با ۱۶ رای به عنوان اعضای اصلی و آقایان فقیهی و غلامعلی الوندی به عنوان اعضای علی‌البدل برگزیده شدند. همچنین مهدی غنی عضو هیات مدیره در دوره قبل عنوان بازرس انجمن انتخاب شد.