شیراک: درگیری لبنان راه‌حل نظامی ‌ندارد

*چگونه باید از بحران فعلی خاورمیانه خارج شد؟
**اجلاسی به منظور بررسی اوضاع لبنان در رم تشکیل می‌شود. این اجلاس در ابتدا مسائل انسانی را مورد بررسی قرار می‌دهد. تعداد قربانیان، تعداد افرادی که از منطقه خارج شده‌اند و ویرانی عظیم تجهیزات مورد نیاز زندگی به ویژه در لبنان شرایط انسانی‌ای را ترسیم می‌کنند که بسیار غم انگیز است و نیاز به واکنش جامعه بین‌الملل دارد. آمریکا ۳۰ میلیون دلار برای کمک‌های بشردوستانه به لبنان در نظر گرفته است. فرانسه نیز که تاکنون در مورد کمک‌های انسانی بسیار فعال بوده تصمیم گرفته حرکت مهمی‌انجام دهد. من ۱۵ میلیون یورو تکمیلی برای کمک انسانی به لبنان درخواست کرده‌ام و همان طور که درخواست کرده بودم قرار است کریدورهای انسانی ایجاد شوند. دومین نکته مورد بررسی، مسائل سیاسی است. بسیار ضروری است که جامعه بین‌الملل در مورد خطوط اصلی یک مصالحه سیاسی پس از آتش بس به توافق برسند. اصل این است که آتش‌بسی برقرار شود که طبق آن سربازان اسرائیلی دربند حزب‌الله آزاد شوند و به همین ترتیب سربازان در بند حماس نیز آزاد شوند. اما پیش از هر چیز برقراری آتش‌بس ضروری است. این نخستین کار است. این آتش بس باید در برگیرنده دو نکته الزامی ‌باشد. از سویی باید امنیت اسرائیل تضمین شود و از سوی دیگر قطعنامه ۱۵۵۹ سازمان ملل باید به طور واقعی به اجرا دربیاید. در صورتی که بخشی از خاک لبنان از کنترل دولت خارج شود و تنها تحت نفوذ چریک‌ها باشد، لبنان با ثبات و دموکراتیکی وجود نخواهد داشت. این همان چیزی است که در قطعنامه ۱۵۵۹ به روشنی ابراز شده بود و باید تحقق یابد. همه لبنانی‌ها که مردمی ‌با تمدن بسیار کهن هستند و در تمامی ‌طول تاریخ بر تمامی ‌مصائب از جمله میل به درگیری فائق آمده اند باید درک کنند که اگر تسلط دولت بر تمامی ‌کشور حاکم نشود کشوری باثبات و دموکراتیک نخواهند داشت.این مسئله نیازمند عقب‌نشینی حزب‌الله از جنوب لبنان، توافق برسر مزارع شبعا و توافق بر سر تبادل زندانیان به ویژه زندانیان لبنانی است که در حال حاضر اسیر اسرائیل هستند. همه این مسائل باید با تکیه بر یک نیروی چند ملیتی صورت گیرد که تضمین‌کننده اجرای همه تصمیمات اتخاذ شده باشند.
*آیا شما خواستار یک آتش بس فوری هستید؟
**امیدوارم این گونه شود چرا که برای حل این مسئله راه‌حل نظامی ‌وجود ندارد. اگر هم نیاز به چنین کاری بود باید بگویم فاجعه حمله به نیروهای میانجی سازمان ملل در لبنان نشان داد که اوضاع بدتر می‌شود. سربازان فرانسوی هم جزء این نیروها هستند. در نهایت خود این نیروهای حافظ صلح جامعه بین‌الملل بودند که خسارت دیدند. ما تنها می‌توانیم این عمل را محکوم کنیم. این مسئله بیش از همیشه ضرورت توقف درگیری‌ها را نشان می‌دهد. در این درگیری مسلماً مسئولیت‌ها به عهده دو طرف است. چیزی که قطعی است این است که روش به کار گرفته شده یعنی از سویی حمله به غزه و سپس حمله به لبنان بسیار نادرست بود. از سوی دیگر هر چند می‌توانم بسیاری مسائل را درک کنم اما به راه‌حل نظامی ‌در این‌گونه درگیری‌ها اعتقادی ندارم. برقراری آتش بس به این معنی است که شرایط لازم برای این امر مهیا شده باشد. این مسئله در اولویت است. اما اینکه آیا شرایط لازم به آسانی قابل اجرا باشند یا نه مسئله‌ای دیگر است. من کاملاً از پیچیدگی موضوع اطلاع دارم اما حالا که راه‌حل نظامی ‌وجود ندارد باید آتش بس برقرار شود. باید در مورد چگونگی آن مذاکره کرد. اما برای رسیدن به توافق سیاسی بین چه کسانی باید مذاکره شود؟ این توافق که بر آتش بس تاکید دارد باید از یک طرف بین دولت لبنان و حزب‌الله و از طرف دیگر بین جامعه بین‌الملل، لبنان و اسرائیل حاصل شود.
*برخلاف نظرات قبلی شما هنوز معتقدید وقتش نرسیده حزب‌الله را سازمانی تروریستی بنامیم.
**هم‌اکنون موقع آن نیست که بخواهیم تلاش کنیم به بازگشت حزب‌الله به جامعه لبنان و تبدیل آن به یک حزب سیاسی بپردازیم یا مسائلی اینچنینی را بررسی کنیم.
*در مورد اعزام نیروهای بین‌المللی به لبنان چه نظری دارید و نقش فرانسه در این میان چه خواهد بود؟
**نیروهای چندملیتی نیاز به شرایطی دارند. در ابتدا باید آتش‌بس از طرف سران طرف‌های درگیر پذیرفته شود. این اصل مسلم است. هدف نظامی ‌هم مدنظر است باید به نیروهای لبنانی امکان بازسازی داده شود تا بتوانند در سراسر لبنان گسترده شوند و امنیت کشور را تضمین کنند. این نیروهای میانجی باید امکانات و قواعد کاری منطبق با ماموریت شان را داشته باشند. منطقه استقرار آنها نیز باید ابعادی منطبق با ماموریت شان داشته باشد. ماموریت آنها کنترل بر آتش‌بس و تضمین حفظ مرزها یعنی طبیعتاً مرزهای اسرائیل ـ لبنان و سوریه ـ لبنان است. همچنین باید مراقب بود منطقه‌ای که حزب‌الله در آن است کاملاً خلع سلاح شود. در نهایت ماموریت این نیروها این است که تضمین کنند هیچ راکتی شلیک نشود. همچنین باید امنیت مرزهای اسرائیل و فلسطین هم تضمین شود. از نظر فرانسه ناتو امکان اعزام چنین نیرویی را ندارد. به دلایل فنی و سیاسی، ناتو برای چنین کاری ساخته نشده و ناتو چه بخواهد یا نه بازوی مسلح غرب در این مناطق است و در نتیجه چنین هدفی ندارد.
*اگر حزب‌الله نپذیرد خلع سلاح شود یا اسرائیل بخواهد درگیری را ادامه دهد چه می‌شود؟ چه کسی حزب‌الله را خلع سلاح می‌کند؟ نیروهای بین‌المللی یا دولت لبنان؟ این مسئله بسیار مهم است.
**فکر نمی‌کنم در صورتی که توافق سیاسی حاصل نشود نیروهای بین‌المللی امکان یا قصد خلع سلاح حزب‌الله را داشته باشند. دولت لبنان باید این کار را بکند. به همین دلیل حصول توافق سیاسی بسیار مهم است. حزب‌الله هم اکنون در درون دولت لبنان است. می‌توان تصور کرد یا امیدوار بود که حزب‌الله از حضور خود در داخل این دولت نتیجه گرفته و به قدرتی سیاسی تبدیل شود. به همین دلیل لازم است میان دولت لبنان و حزب‌الله حداقل تماس برقرار شود. حزب‌الله خلع سلاح شده می‌تواند تبدیل به قدرتی سیاسی در لبنان شود.
*آیا برای گسیل نیروهای بین‌المللی بین مرزهای اسرائیل ـ فلسطین هم برنامه‌ای دارید؟
**ما همواره به نوعی لزوم حضور نیروهای بین‌المللی برای کمک به حفظ امنیت مرزهای اسرائیل ـ فلسطین را ابراز کرده‌ایم. مسلماً چارچوب و زمان این مسئله متفاوت خواهد بود.
*فرانسه در این نیروهای بین‌المللی چه جایگاهی می‌تواند داشته باشد؟
**فکر می‌کنم که در نهایت آمریکا باید به دلیل نبودن راه‌حلی موثرتر، بهتر یا سریع‌تر فقط به امتیازات توجه کند یا راه‌حل دیگری جز مداخله ناتو وجود ندارد یعنی واضح‌تر بگویم مداخله نیروهای واکنش سریع ناتو که تحت رهبری نیروهای اروپایی مرکب از آلمان، فرانسه، بلژیک و اسپانیا عمل می‌کنند. اضافه می‌کنم آن طور که ما فهمیده‌ایم آمریکایی‌ها بسیار علاقه‌مندند که ما این نیروها را فوراً به منطقه اعزام کنیم. من دلایل خود برای برقراری آتش بس، تعهد سیاسی و سپس حضور نیروهای چند ملیتی را گفتم باز هم تکرار می‌کنم فکر نمی‌کنم که حضور ناتو به این صورت راه‌حل مناسبی باشد. اگر هم ناتو نباشد پس چه کسانی باید حاضر شوند؟ یک جامعه بین‌الملل یعنی همه کسانی که به طور داوطلب می‌خواهند نیروهایی بین‌المللی برای این کار تشکیل دهند. ما می‌توانیم چنین کسانی را بیابیم من مطمئنم. اگر به دنبال یک چارچوب مبتنی بر مشارکت کشورها باشیم که توان هدایت این کار را داشته باشد کار نامطمئنی کرده‌ایم چرا که کشور‌های زیادی وجود ندارند که آمادگی انجام این کار را داشته باشند.
*آیا فرانسه آماده این کار است؟
**فرانسه همیشه مسئولیت‌های خود در قبال لبنان را انجام داده است و طبق برخی شرایط تصمیم خود را اتخاذ می‌کند. ما امیدواریم آتش بس، تعهد سیاسی و نیروهای چند ملیتی را که برای تحقق این سیاست در شرایط کاملاً مشخص به کار گرفته شده‌اند ببینیم. در آن زمان ما این مسئله را بررسی می‌کنیم.
*اما با همه این حرف‌ها احساس می‌کنیم که در موقعیت کنونی میان موضع‌گیری‌های آمریکا و فرانسه هماهنگی زیادی وجود دارد...
**ما خواهان صلح هستیم. این مسئله جایی برای بحث نمی‌گذارد. حقیقت این است که ما با هم قطعنامه ۱۵۵۹ را تحمیل کردیم. مسلماً این امر نتیجه کار مشترک میان ایالات متحده و فرانسه بود. این عامل برای ثبات منطقه ضروری است از این نظر ما خط مشی مشترکی داشتیم. شاید ما پس زمینه فکری دقیقاً یکسانی نداشتیم اما عملکردمان یکسان بود. این مسئله البته به این معنی نیست که همواره موضع‌گیری یکسانی داریم.
*آیا برای خلع سلاح حزب‌الله میان فرانسه، آمریکا و اسرائیل توافقی حاصل شده است؟
**در مورد لزوم کاربرد قطعنامه ۱۵۵۹ توافقی کلی در میان است.
*کاندولیزا رایس وزیر خارجه آمریکا گفته که زمان ایجاد «یک خاورمیانه جدید» فرا رسیده است. فکر می‌کنید آمریکایی‌ها چقدر طرح خود برای تغییر منطقه را ادامه دهند؟
**نمی‌خواهم پیشداوری کنم یا در مورد نیت آنها نظری بدهم. اما چیزی که مسلم است این است که نمی‌توان به زور مناطق را تغییر داد. این بحران ثمره تاریخی طولانی و بسیار پیچیده است. ما در شرایط سال ۱۹۸۲ یا ۱۹۹۶ نیستیم. مسائل تغییر کرده‌اند. جنگ عراق در گرفت که نتیجه‌اش بسیار فراتر از آن چیزی است که بتوان به پایانش امیدوار بود. این جنگ محورهای این منطقه را تغییر داده و البته آنها را ساده تر نکرده است. این حداقل چیزی است که می‌توان گفت این موقعیت به نظر من بیش از پیش نگران کننده است. در روابط میان شیعیان و سنیان نیز تحولاتی به وجود آمده و هم اکنون مسائل زیادی هستند که مرا به شدت نگران می‌کنند از جمله آنها مسائل و مشکلات میان اسلام جهانی و غرب است.
*فکر می‌کنید عراق درگیر جنگ داخلی است؟
**این وضع اگر جنگ داخلی نباشد چندان هم دور از آن نیست. درگیری‌های دائمی ‌وجود دارند و چیزی که از ابتدا هم می‌شد از آن ترسید به وجود آمدن عراقی است که بدترین راه‌حل ممکن برای منطقه است اما فرانسه که از ابتدا درگیر این کار نشد اگر در این زمینه توصیه‌ای داشته باشد با استقبال مواجه نمی‌شود.
*آیا با عقب‌نشینی آمریکا از عراق موافقید؟
**بی‌تردید. اما مشکل این است که این کار بسیار دشوار است چون حضور نیروهای آمریکایی به طور همزمان هم لازم است و هم منبع مشکلات آنجا است. اما فکر نمی‌کنم بتوانیم دورنمای برقراری صلح داخلی در عراق را ببینیم بی‌آنکه واقعاً حاکمیت را به خودشان واگذار کنیم. فکر می‌کنم باید به دولت جدید عراق اعلام کنیم که حامی ‌دورنمای عقب‌نشینی نیروهای خارجی از این کشور هستیم.
*مشکلات لبنان و فلسطین به هم مربوطند؟
**این دو مسئله با هم فرق دارند هر چند مسائل مشترکی هم وجود دارد. ما در مورد مشکل لبنان قطعنامه ۱۵۵۹ را ارائه دادیم و برای فلسطین کلید اصلی مذاکره است که ابتدا باید با محمود عباس گفت‌وگو کرد. زمانی که او به پاریس آمد و زمانی هم که ایهود اولمرت به اینجا آمد من حس کردم گفت‌وگوها باید از سر گرفته شوند. آنها به من اطمینان دارند که دوباره با هم گفت‌وگو می‌کنند تا دو دولت در کنار هم و با امنیت و مشروعیت تضمین شده تشکیل شوند. من بسیار خوشبین شدم.