سیاست واهمگرایی روسیه

*سخنان اخیر سرگئی لاوروف در مورد عدم پیوستن روسیه به سیاست‌های یکجانبه‌گرایی امریکا در چارچوب اولتیماتوم در منطقه خاورمیانه را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
**با توجه به این که دولت فدراتیو روسیه از پیشینه جانشینی اتحاد جماهیر شوروی برخوردار است، همواره تلاش کرده در نظام بین‌الملل بر رویکرد چند جانبه‌گرا تاکید کند. لذا بر این اساس سعی نموده تا سیاست واهمگرایی در تقابل با سیاست‌گذاری‌های یکجانبه گرایانه امریکا را در پیش گیرد. این سیاست‌ها به معنای این است که روسیه مساعی خود را در جهت تعدیل سیاست‌گذاری‌های امنیتی راهبردی واشنگتن و نومحافظه‌کاران حاکم بر آن به کار گرفته است.
اگر به روندهای امنیتی که طی سالهای اخیر و پس از رویداد یازدهم سپتامبر به مثابه یک نقطه عطف در عرصه معادلات بین‌الملل توجه کنیم. درمی‌یابیم که روسیه سعی دارد در موضوع گستره‌های نفوذ خود نظیر اروپا تجدیدنظر کند، اما در مورد منطقه خاورمیانه، آسیای مرکزی و قفقاز و حتی ایران که به منزله شاهراه تنفسی استراتژیک این کشور است، به سیاست واگرایی با دکترین امنیت و محافظه‌کاران امریکا توسل شده است که سخنان اخیر وزیر خارجه روسیه در این راستا قابل ارزیابی است.
*آیا سیاست واگرایی روسیه در برخی مسائل بین‌المللی با دولت امریکا، باعث تضعیف موقعیت واشنگتن در معادلات منطقه‌ای خصوصا در خاورمیانه خواهد شد؟
**باید توجه داشت که اصولا در سیاست‌های اعمالی و اعلامی کشورها خصوصا قدرتهای بزرگ، نوعی سطح تفکیک مشاهده می‌شود و به تبع صحبتهای آقای لاوروف را نباید خارج از این چارچوب در نظر بگیریم؛ اما مسلم است که گرایش دولت روسیه به چند جانبه‌گرایی در نظام بین‌الملل است که در تقابل با ثبات هژمونیک نومحافظه‌کاران امریکا قرار دارد.
*با عنایت به سخنان وزیر خارجه روسیه، آیا می‌توان ادعا کرد جهان پس از فروپاشی شوروی، به سرعت در حال رفتن به سمت یک نظام چند قطبی است؟
**به اعتقاد بنده، در شرایط کنونی یک نظام بین‌الملل سلسله مراتبی اما متمایل به تک قطبی در جهان حاکم است. به عبارت دیگر دولت روسیه در پاره‌ای از سطوح با امریکا همگرایی دارد و در برخی موارد نیز سیاست واگرایی را دنبال می‌کند.
کشورهایی نظیر چین و ژاپن نیز به همین ترتیب عمل می‌کنند. به نظر می‌رسد هنوز زود است که بگوییم جهان به سمت نظام چند قطبی می‌رود. البته می‌توان گفت بعد از یازدهم سپتامبر، امریکا هنجارهای مستحکم‌تری برای پیشبرد یکجانبه‌گرایی خود به نسبت دوران گذار پسا چنگ سرد تعریف نموده است.