تحلیلی بر اهداف سفر آنگلا مرکل به خاورمیانه

علی فلاحی
سفر خانم آنگلا مرکل، صدراعظم آلمان به 4 کشور (‌مصر، عربستان سعودی، امارات متحده عربی ‌‌و کویت) در خاورمیانه در حالی صورت می‌پذیرد که هم اکنون آلمان، ریاست چرخشی اتحادیه اروپا و همچنین گروه 8 (‌هشت کشور صنعتی جهان‌) را بر عهده دارد. صرف نظر از اهداف اعلام شده مرکل در ریاست دوره‌ای خود همچون مقابله با تروریسم، مهاجرت، همگرایی و یا ادغام مناسب‌تر اقلیت‌های مسلمان در کشورهای اروپایی و از سرگیری مذاکره پیرامون عضویت ترکیه در اتحادیه اروپا، می‌باید به هدف اصلی و عمده آنگلا مرکل اشاره کرد که به سیاست احیای نقشه راه و نقش بیشتر کوارتت (‌ایالات متحده آمریکا، اتحادیه اروپا، سازمان ملل و روسیه‌) اطلاق می‌گردد. به تعبیری، نقشه راه از 4 سال پیش تاکنون هیچ گونه پیشرفتی را به خود ندیده است.
اما نکته‌ای که ممکن است از سفر مرکل به خاورمیانه به ذهن متبادر گردد این است که آیا اتحادیه اروپا خواهان ایفای نقش یک بازیگر سیاسی و شریک برابر آمریکا در این منطقه است؟ اگر چه منطقه خاورمیانه یکی از 5 منطقه مهم شناسایی شده در سیاست‌گذاری خارجی اتحادیه اروپا تلقی گردیده است اما واقعیت این است که نقش اتحادیه اروپا به واسطه مخالفتهای آمریکا و رژیم اسرائیل با ایفای مسئولیتی فراتر حوزه اقتصادی و تجاری با ناکامی روبرو بوده است و بر این اساس اتحادیه اروپا که بدنبال جای پای نفوذی در خاورمیانه به عنوان مهمترین منطقه تامین انرژی و امنیتی اروپا محسوب می‌گردد، تاکید ویژه‌ای بر نقش کوارتت و تعقیب طرح نقشه راه داشته است تا بتواند تحت پوشش 3 بازیگر کلیدی دیگر، حضور و نفوذ خود را در خاورمیانه بیشتر نماید.
واقعیت آن است که، سفر آنگلا مرکل به 4 کشور یاد شده، تداوم سفر و ماموریت کوتاه رایس، وزیر خارجه آمریکا بوده و پس از آن که طی جلساتی با بوش و رایس نسبت به دغدغه‌های آمریکا در قبال خاورمیانه تفهیم شده، اقدام به این ماموریت جدید کرده است. البته هدف دیگر مرکل در راستای این سفر، شناسایی تهدیدات بالقوه و بالفعل امنیت انرژی جهان و پاسخگویی موثر اتحادیه اروپا نسبت به خطرناک‌ترین منازعه جهانی به قول غربی‌ها اعلام شده است و به قول فرانک والتر اشتاین مایر، وزیر خارجه آلمان، این هدف، صرف انرژی زیادی را نسبت به پاسخ به بحران‌های پیش‌بینی نشده در قبال ثبات و امنیت اروپا می‌طلبد.
در نهایت آلمان به نمایندگی مرکل در صدد است تا ضمن شناسایی نگرانی‌های امنیتی و ارائه راهکارهای، روابط اقتصادی این کشور با منطقه گسترش دهد و سفر به عربستان، امارات و کویت به عنوان 3 کشور ثروتمند منطقه‌ای در این راستا دنبال می‌گردد. مرکل از آن بیم دارد مبادا فرصتهای تجاری تحت‌الشعاع نگرانی امنیتی قرار گیرد، فلذا اذعان داشته که پنجره فرصت برای انعقاد یک موافقت‌نامه تجاری جهانی به سرعت بسته می‌شود.