بودجه 86 نماد بی‌انضباطی مالی

جلسه این هفته شورای مرکزی اعتماد ملی کمی‌ متفاوت‌تر از گذشته بود. دیگر بحثی از انتخابات و یا حواشی آن بیان نشد بلکه بودجه 86 که دغدغه بسیاری از اقتصاددانان است مورد توجه قرار گرفته بود.
غلامرضا تاجگردون، معاون سابق سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی، یکشنبه شب میهمان اعضای شورای مرکزی حزب اعتماد ملی بود تا به ارائه تحلیلی از بودجه 86 بپردازد. او در این تحلیل به مباحث اصلی بودجه و میزان کسری بودجه دولت اشاره کرد. البته او از واقعیت فراتر نرفت و آغاز کلام خود را با این پرسش آغاز کرد که اگر من می‌خواستم الان بودجه‌ای را بنویسم چگونه می‌نوشتم و در پاسخ گفت: ‌«اگر من هم می‌خواستم بودجه 86 را بنویسم از نظر عدد و رقم و مصارف چیزی غیر از این نمی‌شد. زیرا در یک سال گذشته وضعیت به گونه‌ای به هم ریخته که با همین منابع شاید بودجه‌ای بهتر از این نمی‌شد نوشت. البته ما در نگارش بودجه هیچگاه به سمت این بی‌انضباطی و تناقض و تعارض و عدول از قوانین و چارچوب‌ها حرکت نمی‌کردیم و مسیری را که قبلا پیمودیم خراب نمی‌کردیم.»
وی افزود: ‌«ما در برنامه چهارم توسعه به این نتیجه رسیدیم که اگر بخواهیم انضباط مالی بر بودجه حاکم شود 10 سال فرصت لازم است. بنابراین ما به این شیوه حرکت کردیم ولی اتفاقی که الان در بودجه افتاده با این بی‌انضباطی شکافی را ایجاد کرده که برای پرکردن آن به 20 سال فرصت نیاز داریم.»
وی با اشاره به انتقاداتی که به دولت خاتمی‌ درباره عدم هزینه از منابع ذخیره ارزی مطرح می‌شد، گفت: ‌«برخی از دوستان به ما می‌گفتند که چرا پول‌ها را در صندوق نگه داشتید تا الان به این سرعت خرج شود و من در پاسخ به آنها می‌گویم که عقل من هم می‌رسید که پول‌ها را خرج کنیم ولی ما فشارها را برای حرکت 10ساله تحمل می‌کردیم.» تاجگردون به وضعیت فعلی اشاره کرد و افزود: ‌«در حال حاضر به علت شرایطی که ایجاد شده برای اداره دولت و مجلس ناگزیر هستیم بی‌انضباطی کنیم.»
وی که خود زمانی نگارنده بودجه دولت بوده، به بررسی برخی از بخش‌های بودجه 86 پرداخت و گفت: ‌«با وجود این شعارها مبنی بر اینکه ما اتکای بودجه به نفت را کاهش داده‌ایم با بررسی ارقام بودجه متوجه می‌شویم که چنین اتفاقی نیفتاده است.»
وی به مقایسه بودجه‌های ارائه شده در دولت هفتم و هشتم و دولت نهم پرداخت و خاطرنشان کرد: ‌« در سال 83 برداشت ما از درآمد نفتی 63/22 میلیارد دلار بود و در ابتدای سال 84 این عدد به 800/23 میلیارد دلار تغییر کرد و این در حالی است که در انتهای سال 84 برداشت ما از درآمد نفتی به عدد 35 میلیارد دلار رسید و اکنون که در اواخر سال 85 هستیم این عدد به بیش از 40 میلیارد دلار رسیده است.»
وی توضیح داد: ‌«علی رغم اینکه به نظر می‌رسید برداشت ما هم از نفت زیاد بود ولی ملاحظه می‌شود در انتهای سال 83 فقط 23 میلیارد دلار مصرف شد و این دو سال این رقم 2 برابر شده است. این موضوع بیانگر عطش بالای استفاده از ذخیره ارزی در دو سال گذشته است و این پرسشی که اتفاق افتاد برگشت از آن بسیار دشوار است.»
تاجگردون افزود: ‌«بودجه تقدیمی‌دولت به مجلس حدود 40 میلیارد دلار بود که تاکنون به 1/36 میلیارد دلار کاهش یافته که البته مجلس به آن رای نداده است.»تاجگردون تصریح کرد: ‌«هر چند که به نظر می‌رسد عطش دولت برای مصرف ارز کم شده ولی با نگاهی به بودجه درمی‌یابید که این بودجه به طریقی تنظیم شده که در سال 86 حداقل 10 میلیارد دلار دیگر باید از حساب ذخیره ارزی برداشت شود تا دولت بتواند سال 86 را متناسب با تعهدات بودجه طی کند.»
وی موضوع دیگر در بحث بودجه را پرداختن به میزان سایر درآمدها دانست و گفت: ‌«علی‌رغم اعلا م رشد بالای مالیات‌ها در بودجه سال 86 نسبت به مصوب 85 مالیات‌ها فقط 9/5 درصد رشد کرده که با خارج کردن مالیات نفت این عدد به 8/4 درصد می‌رسد. پس قطعا نمی‌توانیم آن شکافی که بین مصارف جاری و درآمدهای غیرنفتی بود را با این روند، مطابق برنامه و چشم‌انداز از بین ببریم.»
وی در ادامه به بحث میزان درآمدهای غیرواقعی در بودجه 86 اشاره کرد و افزود: ‌«مهمترین درآمد غیرواقعی به فروش سهام اطلاق می‌شود که امسال در قانون بودجه حدود 740 میلیارد تومان برآورد شده است، این در شرایطی است که می‌گویند درآمد خزانه تاکنون حدود 50 میلیارد است که این رقم بدون رقم بدهی‌ها در سال 86 به 3000 میلیارد تومان باید برسد که قطعا با این روندی که داریم دست نیافتنی است. طبق برآورد من برای اینکه بتوانیم 3 هزار میلیارد تومان به خزانه بریزیم با فرض تعهد به برنامه چهارم و اجرای سهام عدالت و عدم فروش اقساطی، می‌بایستی بیش از 150000 میلیارد ریال بدون احتساب بدهی‌ها سهام دولتی بفروشیم. پس اگر این مبلغ تامین نشود در سال 86 با کسری نسبتا قابل توجهی مواجه خواهیم شد.
وی موضوع مورد توجه دیگر در بودجه 86 را میزان مصارفی دانست که در نظر گرفته شده است و در این باره گفت: ‌«در بودجه 86 بودجه جاری دستگاه‌های اجرایی از نظر عدد و رقم 6/1 درصد کاهش یافته، اما باید به بررسی این موضوع پرداخت که چطوری این رقم کاهش یافته است در شرایطی که بودجه عمده دستگاه‌های ملی رشد داشته است.»
وی افزود: ‌«در بودجه 86 بودجه استان‌ها 2 درصد کاهش یافته است ولی دستگاه ملی که مدافعی ندارد افزایش یافته. برای نمونه بودجه استان‌ها که شامل آموزش و پرورش و بنیاد شهید می‌باشد و 95 درصد بودجه آنها حقوق و دستمزد است 2 درصد کاهش می‌یابد چون می‌دانیم در طول سال به دلیل فشار این دستگاه‌ها مجلس و دولت ناگزیر به برداشت از نفت و انجام تعهدات می‌شوند.»
وی تاکید کرد: ‌«اگر بخواهیم تعهد برنامه یعنی رشد حقوق متناسب با تورم و نظر رئیس‌جمهور محترم مبنی بر افزایش حقوق به روش معکوس را عمل کنیم با توجه به رقم منظور شده در لایحه بودجه برآورد من نشان می‌دهد حدود 46000 میلیارد ریال برای حقوق و دستمزد و سهم تامین اجتماعی کمبود داریم. این در شرایطی است که اگر بخواهیم لایحه خدمات مدیریت را اجرا کنیم، این رقم به حدود 90000 میلیارد ریال می‌رسد.»
تاجگردون به بحث میزان یارانه‌ها در بودجه 86 پرداخت و توضیح داد: ‌«در بودجه در چهار قلم عمده یارانه‌ها کمتر از سال 85 است. اگر فقط رشد تورم را 10 درصد حساب کنیم در این صورت 300 میلیارد تومان در یارانه‌ها کم داریم. در چنین شرایطی دولت برای تامین یارانه ناگزیر به تحمیل فشار به بانک‌ها خواهد شد که این موضوع از موارد بین و روشن بی‌انضباطی در بودجه می‌باشد.»
وی با اشاره به بحث تمرکززدایی در استان‌ها که در دولت خاتمی‌ پیگیری می‌شد، گفت: ‌«ما در سال 83 و 84 تمرکززدایی را کاملا انجام داده بودیم و یک عددی را به استان‌ها می‌دادیم و اعلام می‌کردیم که خودشان تقسیم کنند ولی اکنون که شعار تمرکززدایی سر داده می‌شود تمام بودجه در اختیار هیات دولت قرار دارد.»وی در ادامه به انتقاد از افزایش دریافت وام از بانک‌های داخلی توسط دستگاه‌های دولتی اشاره کرد و در حالی که آن را مخالف اصل 44 قانون اساسی خواند، گفت: ‌«یکی از منابع تامین درآمدهای شرکت‌های دولتی دریافت وام از بانک‌های داخلی است که در سال آینده 88 درصد رشد داشته و این امر خلاف اصل 44 قانون اساسی است.» وی در کنار تمام این مسائل موضوع تامین بودجه سفرهای استانی رئیس‌جمهور را مورد توجه قرار داد و افزود: ‌«به نظر می‌رسد به دلیل محدودیت منابع، بخش عمده‌ای از پروژه‌های سفرهای استانی در بودجه 86 دیده نشده است.» تاجگردون به چند شاخص کلان در بودجه 86 نیز اشاره کرد و گفت: ‌«بخشی از نرخ تورم به وسیله واردات توسط دولت کنترل می‌شود اما حجم نقدینگی تا 6 ماهه اول امسال 108 هزار میلیارد ریال بوده که برآورد می‌شود این رقم تا پایان سال به 1261 هزار میلیارد ریال افزایش یابد به عبارتی مواجه با رشد 37 درصدی در حجم نقدینگی می‌شویم که این رقم حدود 37 درصد بیشتر از سال 83 است.
کروبی: حضور پرشور ملت در راهپیمایی 22 بهمن بسیار مهم است
پس از پایان صحبت‌های تاجگردون، مهدی کروبی دبیرکل حزب اعتماد ملی ضمن تاکید به همگان به ویژه اعضای حزب متبوعش برای شرکت پرشور در راهپیمایی 22 بهمن، حضور پرشور ملت در این راهپیمایی را نشان دهنده پشتوانه ملی انقلاب و وفاداری مردم به اصل نظام دانست.
وی خاطرنشان کرد: ‌«با توجه به اینکه مجموعه‌ای از خبرنگاران خارجی در کشور حضور دارند راهپیمایی22 بهمن و حضور پرشور مردم در آن بسیار مهم است.» وی حضور پررنگ ملت در این راهپیمایی را نشان‌دهنده وفاداری مردم به راه امام(ره) و رهبری و اصل نظام عنوان کرد و گفت: 222 بهمن نتیجه مجاهدت‌ها و شهادت‌های مردم ایثارگر تلقی می‌شود و عظمت بیست و دوم بهمن نشان‌دهنده عظمت نظام جمهوری اسلامی ‌است.»
وی تاکید کرد: پیروزی انقلاب برای تمام ملت است و حضور در راهپیمایی به نام هیچ کس نیست و وفاداری به نظام و جمهوری اسلامی ‌محدود به گرایش و سلایق خاصی نیست و متعلق به اصل جمهوری اسلامی ‌است.
وی افزود: ممکن است که مردم از مسوولان گله‌مند باشند و یا حوادثی پیش آید که به سوءتدبیر آنان و عللی دیگر مرتبط است ولی هیچگاه مردم بدین علت‌ها نسبت به اصل انقلاب دلسرد نمی‌شوند.
وی همچنین از برادران اهل سنت قلی‌زاده و بسنجیده که از اعضای شورای مرکزی حزب اعتماد ملی هستند به دلیل عملکرد مناسبشان در انتخابات قدردانی کرد.