بحران تازه بین ایران و آمریکا

گروه سیاست ـ سرگه بارسقیان: ساعت 21 چهارشنبه شب به وقت واشنگتن است؛ جورج بوش در سخنانی به تشریح استراتژی جدید آمریکا در عراق پرداخت و اعلام کرد: «ما جریان حمایت‌های ایران و سوریه از تروریست‌ها را متوقف خواهیم کرد. کلید موفقیت استراتژی تازه من همین است.» همزمان عقربه‌های ساعت 4 صبح پنجشنبه را در اربیل عراق نشان می‌داد. سکوت و آرامش سپیده دم را پنج هلی‌کوپتر آمریکایی شکست و آنها بر بام سرکنسولگری ایران در اربیل فرود آمدند و سربازان آمریکایی به ساختمان سرکنسولگری وارد شدند.
پس از پیاده شدن نظامیان، آنان با استفاده از بلندگو از کارکنان کنسولگری خواستند که خود را تسلیم کنند. نیروهای آمریکایی پس از خلع سلاح نگهبانان و با شکستن در ساختمان وارد سرکنسولگری ایران شدند. آنها پس از ورود بدون هیچ‌گونه توضیحی، 5 نفر از کارکنان این دفتر را بازداشت و چندین دستگاه کامپیوتر و کلیه اسناد و مدارک موجود در سرکنسولگری را ضبط کردند. دیپلمات‌های ایرانی پس از آن به مکان نامعلومی انتقال داده شدند که برخی منابع خبری فرودگاه اربیل را مکان احتمالی انتقال آنها برای استقرار بازداشت‌شدگان در کرکوک، موصل یا بغداد عنوان کردند.
نماینده حزب دموکرات کردستان عراق در ایران ساعاتی پس از این حمله و بازداشت 5 ایرانی شاغل در سرکنسولگری به ایسنا گفت: نیروهای این حزب در اربیل از انتقال کارکنان ممانعت به عمل آورده‌اند و در حال انجام مذاکره برای آزادی کارکنان کنسولگری هستند. شوکت بامرنی اعلام کرد: بازداشت‌شدگان 5 نفر و از کارمندان کنسولگری ایران هستند و پس از بازداشت به دلیل ممانعت نیروهای بارزانی از انتقال آنها جلوگیری شده است. نیروهای بارزانی به دلیل عدم هماهنگی آمریکایی‌ها در این اقدام از این کار ممانعت کردند و هم اکنون بازداشت‌شدگان تحت اختیار آمریکایی‌ها و در اربیل هستند.
دولت اقلیم کردستان عراق به ریاست مسعود بارزانی هم در اعتراض به اقدام نیروهای آمریکایی بیانیه‌ای اعتراض‌آمیز صادر کرد که در آن نارضایتی خود را نسبت به حمله به کنسولگری ایران در اربیل که به صورت رسمی ‌و در پی توافق میان عراق و ایران دایر شده است ابراز داشت. در این بیانیه آمده است: «حمله به کنسولگری یک کشور خارجی که مطابق معاهده 1963 وین از مصونیت برخوردار است، با تلاش‌هایی که در راستای استقرار آرامش در سراسر عراق در جریان است منافات دارد. این در حالی است که برخلاف دیگر مناطق عراق، در منطقه اقلیم کردستان آرامش، ثبات و قانون‌سالاری برقرار است.
از سوی دیگر لازم است پیش از هرگونه اقدامی ‌از این قبیل و در محدوده اقلیم، نهادهای دولتی و امنیتی اقلیم کردستان از آن مطلع شوند. دولت اقلیم کردستان عراق ضمن اعتراض به اقداماتی از این دست که نقض حاکمیت داخلی اقلیم کردستان به حساب می‌آید، اعلام می‌دارد که مخالف کشیده شدن دامنه مناقشات با کشورهای همسایه عراق به داخل اقلیم می‌باشد و خواستار آن است افراد دستگیرشده هرچه زودتر آزاد شوند.» در همین راستا یک منبع امنیتی در منطقه کردستان عراق گفت: مسئولیت کامل امنیت منطقه کردستان عراق با دولت این منطقه است و نیروهای آمریکایی حق ورود به دفتر رابط جمهوری اسلامی ‌ایران در شهر اربیل را نداشتند.
ارتش آمریکا صبح روز جمعه از آزادی یکی از کارمندان سرکنسولگری ایران در اربیل خبر داد و اعلام کرد پنج تن دیگر همچنان بازداشت هستند. در حالی که منابع آمریکایی تعداد بازداشت‌شدگان را شش نفر عنوان می‌کنند، منابع خبری ایرانی گزارش می‌دهند در جریان حمله نیروهای آمریکایی 5 کارمند کنسولگری بازداشت شده‌اند. ارتش آمریکا اعلام کرد از افراد دستگیرشده بازجویی کرده و اسناد و تجهیزات تصرف شده در این حمله را نیز بررسی می‌کند و سپس درباره اقدامات مناسب در مورد این افراد تصمیم‌گیری خواهد کرد. آمریکایی‌ها چندی پیش نیز چند دیپلمات ایرانی را ـ که به دعوت جلال طالبانی رئیس‌جمهور عراق به این کشور سفر کرده بودند ـ دستگیر کردند که پس از چند روز آزاد شدند.
احضار سفیران سوئیس و عراق به وزارت امور خارجه
«این خبر مورد تایید ماست و ظاهراً تعداد آنها پنج نفر است اما هنوز خبر قطعی در مورد محل بازداشت یا انتقال آنها به ما نرسیده است.» این نخستین موضع ایران پس از بازداشت کارکنان سرکنسولگری در اربیل بود که از سوی سیدمحمدعلی حسینی سخنگوی وزارت امور خارجه بیان شد. حسینی از تسلیم یادداشت اعتراضی ایران به مسئولان عراقی خبر داد و در عین حال اظهار داشت: «مسئولان کشور عراق نیز این مساله را پیگیری می‌کنند؛ اما ما مسئولان آمریکایی را مسئول این ماجرا می‌دانیم و از دولتمردان عراق نیز توقع داریم تا با تلاش جدی، این موضوع را حل‌وفصل کنند.»
واکنش وزارت خارجه به این اقدامات و اعتراض‌ها محدود نشد چنانکه روز پنجشنبه سفیران سوئیس و عراق در تهران احضار شده و اعتراض شدید جمهوری اسلامی ‌ایران به اقدام نیروهای آمریکایی در حمله به سرکنسولگری ایران در اربیل و دستگیری پنج نفر از کارکنان ایرانی آن و نیز تخریب و از بین بردن امکانات سرکنسولگری را دریافت کردند. مدیرکل خلیج فارس وزارت امور خارجه که سفیر سوئیس را به عنوان حافظ منافع آمریکا در ایران به وزارت خارجه احضار کرده بود به وی گفت: نیروهای آمریکایی باید هرچه زودتر این پنج نفر را آزاد نمایند و در مقابل خساراتی که به سرکنسولگری ایران وارد کرده‌اند پاسخگو باشند.
سفیر سوئیس هم قول داد موضوع را سریعا به دولت آمریکا منتقل و پیگیری نمایند. وی به سفیر عراق در تهران هم گفت: مسئولیت پیگیری این مساله و آزادی دستگیرشدگان در درجه اول به عهده دولت عراق و مسئولین محلی کردستان عراق می‌باشد و ما امیدواریم با تلاش‌هایی که از طرف مسئولین عراق به عمل می‌آید این افراد سریعا آزاد شوند. گفتنی است دولت ایران سرکنسولگری جمهوری اسلامی ‌در اربیل عراق را با درخواست و هماهنگی دولت منطقه کردستان خودمختار عراق و به منظور تسهیل تردد اتباع دو کشور راه اندازی کرده است.
عباس حسینی کنسول ایران در اربیل که چهارشنبه شب و پیش از اشغال کنسولگری ایران به دست نیروهای آمریکایی به ایران بازگشته بود در گفت‌وگویی با سایت خبری بازتاب درباره فعالیت‌های کنسولگری ایران در اربیل گفت: کمک‌های بهداشتی و درمانی و اجتماعی مردم کردستان عراق را در چند سال اخیر دنبال کرده‌ایم، به گونه‌ای که روزانه برای 250 نفر روادید صادر می‌کردیم که از این تعداد حدود صد نفر از راه مرزهای زمینی و حدود 150 نفر از مرزهای هوایی رفت و آمد می‌کردند.
رایس: آمریکا بیکار نخواهد نشست
ساعاتی پس از سخنرانی بوش و اندک زمانی پس از حمله نیروهای آمریکایی به سرکنسولگری ایران در اربیل وزیر امور خارجه آمریکا در سخنانی هشدار داد اگر ایران سعی داشته باشد تلاش‌های تازه آمریکا برای با ثبات کردن عراق را مختل کند، آمریکا بیکار نخواهد نشست. کاندولیزا رایس افزود: آمریکا مصمم است «تجاوز منطقه‌ای ایران» را سرکوب کند. رایس در این سخنرانی گفت: من نمی‌خواهم در این مورد وارد حدس و گمان شوم که آمریکا دست به چه نوع اقداماتی خواهد زد اما شما مشاهده خواهید کرد که آمریکا بیکار نخواهد نشست تا بگذارد چنین فعالیت‌هایی ادامه یابد اما دخالت ایران در عراق تحمل نخواهد شد.
پیتر پیس رئیس ستاد ارتش آمریکا که در کنار رایس و رابرت گیتس وزیر دفاع آمریکا در کنفرانسی خبری به پرسش‌های خبرنگاران پاسخ می‌داد درباره اظهارات بوش در خصوص تهیه تجهیزات از سوی ایران برای تروریست‌ها مدعی شد: روشن است که ایرانی‌ها با تروریست‌ها همدست هستند و برای آنها تسلیحات و تجهیزاتی فراهم می‌کنند تا بتوانند به نیروهای آمریکایی در عراق آسیب برسانند.
به گزارش مهر، پیس گفت: ما نیاز به دفاع از نیروها داریم و با تروریست‌ها بدون توجه به ملیت آنها مقابله می‌کنیم. ما به رویارویی با شبکه‌ها و افرادی که دست به اقدام‌های تروریستی علیه نیروهای آمریکایی می‌زنند صرف نظر اینکه اهل کدام کشور باشند، ادامه می‌دهیم. اما پنجشنبه صبح یک سخنگوی وزارت دفاع آمریکا حمله نظامیان این کشور به ساختمان دفتر رابط کنسولگری ایران در اربیل را انکار کرد.
برایان وایتمان سخنگوی پنتاگون گفت: تایید می‌کنم ساختمانی را که نیروهای ما به آن وارد شدند یک ساختمان کنسولگری یا دولتی نیست. وی با ذکر اینکه از ملیت 6 نفر دستگیرشده اطلاعی ندارد، ادعا کرد: این افراد مشکوک به داشتن ارتباط نزدیک با فعالانی هستند که نیروهای عراقی و ائتلاف را مورد حمله قرار می‌دهند.
در همین باره گوردون جاندور سخنگوی امنیت ملی آمریکا گفت: اگر ما اطلاعاتی به دست بیاوریم که نشان دهد ایرانی‌ها در امور عراق دخالت کرده و یا به هر نحوی کوشش کرده‌اند نیروهای آمریکایی را به مخاطره بیندازند، وارد عمل خواهیم شد. این در حالی است که پنتاگون پنجشنبه شب خبر بازداشت اتباع ایرانی در استان اربیل عراق در حمله نظامیان آمریکایی را تایید کرد و گفت: در این عملیات نیروهای آمریکایی، شش ایرانی بازداشت شده‌اند.
سخنگوی کاخ سفید نیز در جریان کنفرانس مطبوعاتی خود که پس از این واقعه برگزار شد با اشاره به دستگیری دیپلمات‌های ایرانی گفت: این حادثه ادعاهای آمریکا در مورد دخالت ایران در عراق را به اثبات می‌رساند.
عراق اطلاعات ایرانی‌ها را به آمریکایی‌ها داد
دولت عراق تمامی‌اطلاعات در دسترس خود درباره هویت کار کارکنان ایرانی کنسولگری و محل کارشان را به آمریکایی‌ها تحویل داد. وزیر امورخارجه عراق با تایید این خبر اظهار داشت: پنج تبعه ایرانی که به وسیله نیروهای آمریکایی در عراق دستگیر شده‌اند با مجوز رسمی ‌کار می‌کردند، اما دفتر کارشان هنوز به کنسولگری تبدیل نشده است. هوشیار زیباری به خبرگزاری فرانسه گفت: این دفتر از محافظت دیپلماتیک برخوردار نبوده است و عراق با مقامات آمریکایی برای حل این مساله کار می‌کند. وی افزود: این یک دفتر ارتباطی است و درخواست شده که به کنسولگری تبدیل شود.
این دفتر چند سال است که در منطقه کردستان عراق در حال فعالیت است. زیباری ادامه داد: ما با ایرانی‌ها برای گشایش کنسولگری در اربیل و سلیمانیه در ازای گشودن کنسولگری در مشهد و اهواز توافق کرده‌ایم اما روندهای آیین‌نامه‌ای هنوز به پایان نرسیده است. وی در پاسخ به سوالی درباره پنج ایرانی دستگیر شده گفت: آنها در اختیار ما نیستند بلکه در دست آمریکایی‌ها هستند. نماینده اتحادیه میهنی کردستان عراق در تهران هم از رایزنی‌های فشرده جلال طالبانی برای آزادی این افراد خبر داد.
ناظم دباغ به آفتاب گفت: رئیس‌جمهور عراق در حال مذاکره برای آزادی هرچه سریع تر دیپلمات‌های ایرانی است. وی در خصوص دلایل این حمله گفت: برای مقامات کاخ سفید این ذهنیت ایجاد شده است که ایران و سوریه در امور داخلی عراق دخالت دارند و به همین دلیل هم نیروهای آمریکایی با حمله به کنسولگری ایران مدارکی را ضبط کرده‌اند تا بتوانند این دخالت را ثابت کنند اما من معتقدم که این راه درستی نیست بلکه آمریکا برای حل مشکلات عراق باید با ایران و سوریه وارد مذاکره شود.
این در حالی است که وزارت خارجه روسیه در بیانیه‌ای حمله آمریکا به کنسولگری ایران را کاملا غیرقابل قبول خواند و تاکید کرد، این حمله در تناقض آشکار با قوانین بین‌المللی است.
مبارک: ایران در عراق دخالت نکند
رئیس‌جمهور آمریکا در سخنرانی خود درباره استراتژی جدید ایالات متحده در عراق متعهد شد که مانع دخالت ایران و سوریه در عراق شود و برای ارتقای ثبات در منطقه اقدامات دفاعی در خاورمیانه را تقویت کند. جورج بوش در سخنرانی خود گفت: درباره عراق مرتکب اشتباهاتی شدیم و مسئولیتش را می‌پذیریم. وی از اعزام بیش از 20 هزار نیروی تازه نفس به عراق خبر داد؛ طرحی که با مخالفت دموکرات‌های کنگره و برخی سناتورهای جمهوریخواه مواجه شده است.
بوش گفت، برای افزایش امنیت منطقه ای دستور اعزام ناو هواپیمابر و سیستم‌های ضدموشک به خاورمیانه را داده است و به کشورهای منطقه هشدار داد که شکست آمریکا در عراق پناهگاه جدیدی برای افراط‌گرایان ایجاد می‌کند و تهدید استراتژیک برای بقای آنها خواهد بود. وی ایران را به تامین تجهیزات برای حمایت از حملات علیه نیروهای نظامی ‌آمریکا متهم کرد و گفت: مانع حمایت ایران و سوریه می‌شویم و شبکه‌هایی که تسلیحات پیشرفته برای شورشیان فراهم می‌کنند و دشمنان ما در عراق را آموزش می‌دهند، تخریب می‌کنیم. بوش همچنین گفت: آمریکا برای ممانعت از دستیابی ایران به تسلیحات هسته‌ای و تسلط بر منطقه با سایر کشورها فعالیت می‌کند.
پس از این سخنرانی، رئیس‌جمهور مصر که به زودی با وزیر خارجه آمریکا در جریان تور منطقه‌ای‌اش دیدار و گفت‌وگو می‌کند در مصاحبه‌ای به دولت ایران هشدار داد که از دخالت در عراق خودداری کند. حسنی مبارک در گفت‌وگو با هفته نامه مصری الاسبوع اظهار داشت: ایران می‌کوشد در عراق و منطقه برای خود حامیانی پیدا کند و ما به همه می‌گوییم که از دخالت در عراق دست بردارید.
به گزارش بی‌بی‌سی، مبارک افزود: اگر نیروهای منطقه‌ای و بین‌المللی به دخالت در امور عراق پایان دهند، این کشور توانایی حفظ و حدت ملی خود را دارد اما اگر وضعیت کنونی ادامه یابد، این بیم وجود دارد که عراق به چند بخش متخاصم تبدیل شود. وزرای امور خارجه ترکیه و مصر هم در دیداری با یکدیگر در آنکارا اعلام کردند، به جای آنکه آمریکا، ایران و سوریه را منزوی کند، این دو کشور باید در روند برقراری ثبات در عراق مشارکت کنند.
احمد ابوالغیظ و عبدالله گل با اشاره به اوضاع عراق بر ضرورت مشارکت ایران و سوریه در روند برقراری صلح در عراق به جای انزوای این دو کشور از طرف آمریکا تاکید کردند. وزیر خارجه مصر پیش از ترک قاهره ادعای رسانه‌های غربی را مبنی بر وجود فشارهایی از جانب آمریکا به کشورهای منطقه برای تشکیل محور سنی متشکل از عربستان، مصر و ترکیه جهت مقابله با نفوذ ایران در منطقه، رد کرد.
ابوالغیظ با اشاره به پرونده هسته‌ای ایران گفت: این پرونده برای رایزنی با مقام‌های ترکیه مطرح شده و از توجه بسیار این کشور برخوردار است. وزیر امور خارجه استرالیا هم ضمن متهم کردن ایران و سوریه به دخالت در عراق گفت که کشورش از هر گونه اقدامات جورج بوش برای منزوی ساختن تهران و دمشق به عنوان بخشی از یک استراتژی جدید برای پیروزی در جنگ عراق حمایت خواهد کرد. الکساندر داونر با متهم کردن ایران به حمایت از شبه نظامیان در عراق ادعا کرد: ایرانی‌ها دست‌کم از شبه‌نظامیان شیعه در عراق حمایت کرده‌اند و سوری‌ها مطمئنا محیطی بسیار دلپذیر را برای تروریست‌ها ایجاد کرده‌اند.