*در زمان حضور شما در این سمت، دنیا شاهد تحولات و تغییرات مختلفی بود و هنوز نیز نگرانیها و مناقشات فراوانی از جمله جنگ عراق و افغانستان و موضوع هستهیی ایران پابرجاست. ارزیابی شما از این سه مناقشه چیست؟ و اگر بخواهیم به دورنمای این مناقشات نگاهی بیندازیم، شما چه اقدامات متفاوتی برای حل و فصل این مناقشات انجام دادهاید؟
**سوال جالبی است. تاریخ دربارهی اقدامات ما به قضاوت خواهد پرداخت. به نظرم تصمیمات در زمینه امور عراق بویژه سرنگونی دولت صدام دیکتاتور سابق عراق، تصمیمات درستی بود. پیشرفتها در عراق چشمگیر بودهاند. در مقطعی از زمان ایجاد دموکراسی کامل در عراق به دلیل خشونتهای فرقهیی امکان پذیر نبود. تصمیم گرفتم که نیروهای بیشتری به عراق اعزام کنم تا آنها را به آمریکا بازگردانم و حالا متوجه خواهید شد که با توجه به کاهش خشونتها در عراق تصمیم در مورد اعزام نیروهای بیشتر به عراق کاملا درست بوده و پس از کاهش خشونتها، اوضاع عراق اندک اندک آرام شد. زمانیکه به شرایط عراق طی چند سال اخیر نگاه میکنم و پیشرفتها و دستاوردها را در این کشور مرور میکنم واقعا از تصمیماتم در این کشور راضی میشوم. در مورد افغانستان نیز باید بگویم که مناقشه این کشور یک مناقشه سخت بوده است، چون دموکراسی جدید در این کشور از سایههای یک رژیم وحشیانه و خشن ظهور کرد. سال گذشته گروه طالبان اعلام کرد که تهاجمات بیشتری را علیه نیروهای ائتلاف و دولتی افغان ترتیب میدهد. در حقیقت نیروهای ائتلافی نیز پس از این اعلام در موضع حمله قرار گرفتند و در این راستا توانستیم پیشرفتهایی در حملات علیه طالبان به دست آوریم. به نظرم بهترین دستاورد در افغانستان پیشرفت آموزش صحیح و کامل نیروهای پلیس افغانستان بوده است و در این جا از دولت ایتالیا نیز برای کمکهایش در آموزش نیروهای پلیس افغنستان تشکر میکنم. در مورد بحران هستهیی ایران میتوانم بگویم که مجامع بینالمللی باید به ارسال پیامهای خود به ایران مبنی بر اینکه غنی سازی تهران ممکن است به ساخت بمب هستهیی توسط ایران منجر شود، ادامه بدهند. در راستای گفتوگو در مورد خطرات ناشی از برنامه هستهیی ایران نیز به اقداماتمان ادامه میدهم. ما باید مانع از غنی سازی اورانیوم توسط ایران شویم و در این راستا راههای مختلفی است تا جلوی ایران را بگیریم.
*روابط میان آمریکا و اروپا بعضی اوقات طی سالهای گذشته پرتنش شده بود. طی سفر شما به اروپا چه نظراتی در مورد حل بحران نفت، بحران غذا و دیگر مناقشات جهان ارایه خواهید کرد؟
**ببینید. من روابط بسیار خوبی با اکثر رهبران اروپایی داشتهام. برای مثال روابط واشنگتن - رم بسیار روابط نزدیک و دوستانه است. آیا ما در اکثر مسایل بینالمللی موضع مشترکی نداریم؟ شاید در یک سری از مسایل با یکدیگر اختلاف داشته باشیم؛ اما این اختلافات قابل حل است. ما به هویت و حقوق بشر، آزادی بیان و رسانه و آزادی مذهبی معتقدیم. شما نیز به این موضوع معتقدید. بنابراین فکر نمیکنم اختلافات ما عمده باشد که نتوانیم آنها را با مذاکرات حل و فصل نکنیم. اختلاف نظر، موضوعی طبیعی است. آنچه مهم است روابط نزدیک و دوستانه با کشورهای اروپایی است که من طی سالهای حضورم در سمت ریاست جمهوری آمریکا تلاش کردم همیشه روابط خوبی با اروپا داشته باشم. در مورد موضوع بحران انرژی باید بگویم که ما بسیار به هیدروکربن وابستگی داریم. تقاضای جهان نیز بسیار بالاست و قیمت سوخت نیز سر به فلک کشیده است. بنابراین باید بر اموری سرمایهگذاری کنیم که تکنولوژی جدید را برای عدم وابستگی ما به نفت را به ارمغان بیاورد. معتقدم که آمریکا باید به دو دلیل در گسترش قدرت هستهییاش تلاش کند. اول عدم اتکا به هیدروکربن و دوم بهبود وضعیت محیط زیست. موضوع گرم شدن زمین نیز باعث میشود تا به گسترش امور هستهییمان اصرار کنیم.
*شما با پاپ بندیکت شانزدهم در آمریکا دیدار کردید. نقش وی را برای بازگشایی گفتوگو میان تمدنها و مذاهب در جهان چگونه ارزیابی میکنید؟
**فکر میکنم پاپ همانند یک پدر مقدس نقش مهمی در امور بینالمللی دارد. دیدار خوبی با همدیگر داشتیم و بسیار خوشحال شدم که با او در کاخ سفید دیدار کردم. در مورد گفتوگو میان مذاهب و تمدنها صحبت کردیم. فکر میکنم این موضوع بسیار مهم است که مردم زمینهها را برای حل و فصل خشونتها از طریق مذاهب فراهم کنند. مردم باید بدانند که مذهب، خود صلح است. در مورد گفتوگوهایم با پاپ با پادشاه عربستان نیز سخن گفتم. پادشاه عربستان نیز میتواند نقش مهمی در گفتوگوها میان مذاهب بویژه مسیحیت و اسلام ایفا کند.
*میدانم که زیاد تمایل ندارید در مورد رقابتهای انتخاباتی ریاست جمهوری 2008 آمریکا صحبت کنید، اما دنیا به شدت ناظر این رقابتهای هیجان انگیز است. یک قهرمان سابق جنگ ویتنام (مک کین) و یک آفریقایی - آمریکایی (اوباما) به مرحله نهایی این رقابتها رسیدهاند. هم چنین یک خانم نیز (هیلاری کلینتون) در رقابتها حضور داشت که به شدت تلاش کرد تا رییس جمهور بعدی آمریکا شود. شور و نشاط دموکراسی را در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا چگونه میبینید؟
**ببینید. من از مک کین حمایت میکنم و هر کسی این موضوع را میداند. از سوی دیگر این موضوع بسیار مهم است که یک آفریقایی - آمریکایی از طرف دموکراتها کاندیدای اصلی شود. این یعنی دموکراسی ناب. حضور یک زن (هیلاری) نیز باعث میشود تا جهانیان بدانند دموکراسی کامل در آمریکا وجود دارد. هیلاری یک رقیب بسیار مهم برای ما بود. حالا رقابت میان اوباما و مک کین است. رقابتهای انتخاباتی بسیار سخت است. دو مرتبه در این مراحل حضور داشتم و دوست دارم مک کین در این رقابتها پیروز شود. به نوبهی خودم به مک کین کمک میکنم تا در این رقابت پیروز نهایی شود. او مردی خواهد بود که در کاخ سفید قرار خواهد گرفت و تصمیمات جدی در امور صلح و امنیت اتخاذ خواهد کرد.
*در ابتدای مصاحبه شما به تاریخ اشاره کردید. آیا از این موضوع آگاه هستید که تاریخ در آینده از شما در مورد عراق بازخواست میکند؟ در این زمینه چگونه فکر میکنید. وقتی به جنگ عراق نگاه میکنید بویژه پس از انتشار گزارش اخیر کمیته سنا مبنی بر اینکه شما دروغ گفتهاید. آیا باز هم از به راه افتادن جنگ عراق خوشحال هستید؟
**ببینید میخواهم به مردم یادآوری کنم که از این گزارشها زیاد منتشر شده است. به مردم یادآوری میکنم که یکی از مسایلی که در مورد تاریخ مهم است، این موضوع میباشد که تاریخ درست را به یاد داشته باشیم. در زمان حمله به عراق، شورای امنیت سازمان ملل این موضوع را تصویب کرد که صدام یا باید موضوع سلاحهای کشتار جمعیاش را فاش کند تا خلع سلاح شود یا با پیامدهای جدی روبرو میشود. کشورهای اروپایی از جمله فرانسه و انگلیس نیز از این موضوع طی قطعنامهی 1441 حمایت کردند. چون همه فکر میکردند که صدام سلاح کشتار جمعی در اختیار دارد. حتی در میان دموکراتهای آمریکا نیز مقاماتی بودند که فکر میکردند صدام این سلاحها را در اختیار دارد. شما باید به حرفها و نقل قولهایشان گوش میکردید. معتقدم که از شر صدام خلاص شدن یک اقدام درست بود، اما بگویم که از این موضوع که اطلاعات با اطلاعات مورد نظر ما متفاوت بودیم ناراحت شدیم؛ اما حالا چالش ما ایجاد دموکراسی نوپا در عراق است. دموکراسی در قلب خاورمیانه قرار خواهد گرفت. تلاش میکنیم تا مردم خاورمیانه را از استبداد و خودکامگی در این منطقه رهایی ببخشیم چون خاورمیانه به مکانی برای انجام حملات تروریستها تبدیل شده است.
*با توجه به اینکه چند ماه تا پایان دوران ریاست جمهوریتان باقی مانده است، چه اقداماتی را در اولویت کارهایتان قرار خواهید داد؟
**سوال خوبی است. زمان زیادی بری فکر کردن در مورد این موضوع در اختیار ندارم. احتمالا کتابی خواهم نوشت. در مورد تصمیماتی که طی این هشت سال اتخاذ کردم سخن خواهم گفت تا تاریخ شرایطم را در زمان اتخاذ تصمیمهایم درک کند. قصد دارم یک موسسه آزاد در دالاس احداث کنم تا در مورد اصول جهانی آزادیها در داخل و خارج بحث شود.