پرونده هستهای ایران
تصمیم غرب و نصیحت لاریجانی
مهمترین اخبار، تحلیلها و رایزنیهای بینالمللی در زمینه مسائل هستهای در دو هفته اخیر مربوط به کره شمالی و آزمایش سلاح هستهای توسط این کشور بود، اما نمیتوان این مساله را از پرونده هستهای ایران جدا دانست و چنین امری را باعث تغییر نگاه و فشار غرب از ایران به کره شمالی دانست. طی سالهای اخیر آمریکا در تبلیغات خود همواره ایران و کره شمالی را در کنار هم قرار داده و هر دو را در مسائلی مثل انرژی هستهای یکسان معرفی کرده است (در حالی که ایران همواره بر استفاده صلحآمیز از انرژی هستهای تاکید داشته، ولی کره شمالی همواره از ساختن سلاح هستهای سخن گفته و با اقدام آخرش به حرفهای خود کاملاً عمل کرده است!) این مساله باعث شده تا آمریکا تصور کند می توان با استفاده از وضعیت به وجود آمده در شرق آسیا (آزمایش اتمی کره شمالی) فشار بیشتری را به ایران وارد آورد. دستاویز غرب برای چنین کاری این ادعاست که در صورت عدم اقدام جدی علیه ایران، تهران نیز در آینده نزدیک مسیر پیونگ یانگ را طی خواهد کرد.
از طرف دیگر کارشناسانی هم هستند که عقیده دارند غرب برای جبران اعتبار و حیثیت سیاسی خود که در اثر آزمایش کره شمالی خدشهدار شده بر ایران فشار بیشتری وارد خواهد آورد. با این همه، هستند دیگرانی که معتقدند آزمایش هستهای کره شمالی، قدرت چانهزنی ایران را افزایش داده و این فرصت را در اختیار تهران قرار داده تا در صورت عدم نرمش غرب، تهدید کند که از مسیر دستیابی به تکنولوژی هستهای مسالمتآمیز فراتر خواهند رفت. بسیاری در غرب معتقدند که فشارهای آمریکا طی نزدیک به یک دهه، کره شمالی را به وضعیت امروز سوق داده است و عدم پایبندی آمریکا و ژاپن به توافقات خود با دولت این کشور، باعث خروج پیونگ یانگ از پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای شد. به هر حال دو روز پس از آزمایش هستهای کره شمالی، مقامات کشورهای موسوم به 1+5 درباره وضعیت پرونده هستهای ایران به بحث و تبادل نظر با هم پرداختند.
سخنگوی وزارت خارجه آمریکا در این باره گفت: مدیران سیاسی پنج عضو دائم شورای امنیت به علاوه آلمان از طریق کنفرانس ویدئویی با یکدیگر گفتوگو کردند و پیشبینی میشود که مذاکرات در خصوص قطعنامه تحریمهای سازمان ملل علیه ایران به طور جدی پیگیری شود، اما احتمالا شورای امنیت به دلیل انجام آزمایش هستهای کره شمالی، سریعتر علیه پیونگ یانگ اقدام خواهد کرد.
کاندولیزا رایس وزیر خارجه آمریکا نیز طی مصاحبهای تلویزیونی گفت که با وجود تحولات شدید در شرق آسیا، هنوز اقدامات موازی برای مطرح کردن قطعنامه، تحریمها علیه ایران در جریان است. رایس ادعا کرد: «آمریکا میتواند کاملا و به طور همزمان چندین مشکل را بررسی کند. ما میخواهیم تحت فصل 7 و ماده 41 منشور سازمان ملل در شورای امنیت قطعنامهای علیه ایران صادر کنیم.»
رئیس جمهور روسیه نیز که به آلمان سفر کرده بود، گفت: « روند مذاکرات با ایران و کره شمالی باید ادامه یابد. در انتهای تونل مذاکرات یک نور ضعیف مشاهده میشود. اگر برای مصالحه آمادگی داشته باشیم، راه حل هم پیدا میشود.» آنگلا مرکل صدراعظم آلمان هم پس از دیدار با پوتین گفت: «مساله ایران نشان داده است که جامعه بینالملل در پرداختن به چنین مشکلاتی در صورتی که با اتحاد عمل کند کارآیی بیشتری خواهد داشت تا اینکه با اختلاف با یکدیگر وارد عمل شود. جهان درحال نزدیکتر شدن به یکدیگر است، بنابراین کشورهای مختلف باید درباره کره شمالی به همراه یکدیگر اقدام کنند.»
صدور قطعنامه 1718 شورای امنیت علیه کره شمالی که به اتفاق آرا تصویب شد و در آن ضمن اعلام اعمال تحریمهای تنبیهی علیه کره شمالی، صریحا اقدام نظامی علیه این کشور را غیر محتمل میداند، باعث شد تا بار دیگر توجهات به سوی فعالیتهای هستهای ایران متمرکز شود. رئیس کمیسیون اروپا ضمن استقبال از تحریمهای سازمان ملل علیه کره شمالی، آن را در بحث هستهای ایران نیز موثر دانست و گفت: «موضع چین که با وجود ملاحظات درباره تحریم دریایی کره شمالی، از قطعنامه علیه این کشور حمایت کرد برای ما مهم بود و برای ایران نیز مهم است. ما تلاش داریم رویکرد دیپلماتیک را ادامه دهیم، بنابراین علائمی که اکنون در مورد کره شمالی ارسال کردیم میتواند برای موضوع ایران نیز مهم باشد» فیلیپ دوست بلازی وزیر خارجه فرانسه نیز گفت: «اقدام قاطع در برابر کره شمالی، هشدار به ایران است».
در اولین روزهای هفته گذشته، رسانههای غربی اعلام کردند که وزرای خارجه اروپا پیش نویس قطعنامهای را آماده کردهاند که براساس آن اعمال مجازاتها علیه ایران آغاز میشود. خبرگزاری فرانسه خبر داد که در این پیشنویس عنوان شده که ادامه فعالیتهای مربوط به غنیسازی توسط ایران، گزینهای جز ارجاع مجدد پرونده به شورای امنیت در مقابل اروپاییها قرار نداده و این کشورها نگرانی عمیقی از عدم تعلیق غنی سازی توسط ایران دارند. اشتاین مایر وزیر خارجه آلمان دراین رابطه گفت: «درباره فهرست تحریمهای احتمالی علیه ایران توافق شده است و این فهرست شامل پیشنهاداتی از قبیل منع سفر برای مقامات، دیپلماتها و دانشمندان ایرانی، مسدود کردن سرمایههای اشخاص و شرکتها و تحریم کالاهایی است که میتواند در برنامههای موشکی یا هستهای ایران به کار رود.» وزیر خارجه آلمان در عین حال گفت: «برای جلوگیری از تحریم های سازمان ملل علیه ایران دیر نشده و به همین دلیل از ایران میخواهیم به میز مذاکرات باز گردد.»
وزرای خارجه 25 کشور عضو اتحادیه اروپا در نشستی در لوکزامبورگ با صدور بیانیهای از تحریمهای محدود علیه ایران حمایت کردند و پس از این اقدام بود که صدور قطعنامه در شورای امنیت و متن پیشنویس آن جدیتر شد. در اخبار منتشره اعلام شد که پیشنویس قطعنامه توسط انگلیس و فرانسه تدوین شده و سفیران این دو کشور رایزنی با دیگر اعضای دائم شورای امنیت را آغاز کردند که هدف از آن، بحث بر سر زمان آغاز مذاکرات در خصوص محتوای مجازاتها علیه ایران و عمق و گستردگی آن بود. سفیر انگلیس در سازمان ملل در جمع خبرنگاران به کیف خود اشاره کرد و گفت که پیشنویس اینجاست، اما از بازگو کردن جزئیات آن خودداری کرد و گفت: این پیشنویس باید در وهله اول و در دور اول مذاکرات با اعضای دائم شورای امنیت، تقدیم روسیه و چین شود.
برخی منابع اروپایی اعلام کردند که پیشنویس تهیه شده شامل مجازاتهای تصاعدی علیه ایران است.
به این معنی که مجازاتها علیه ایران مرحلهای است و متناسب با نوع پاسخ و واکنش ایران به خواستههای طرح شده در قطعنامه، اعمال میشود.
اما از سویی دیگر مقامات ایران همچنان بر موضع خود مبنی بر عدم امکان توقف غنیسازی پافشاری میکنند و در کنار آن خواستار ادامه روند مذاکرات با قبول دادن تضمین برای صلحآمیز بودن برنامههای هستهای ایران هستند.
حسن روحانی عضو شورای عالی امنیت ملی و سرپرست تیم مذاکره کننده قبلی هستهای ایران در گفتوگویی به غرب توصیه کرد، موضوع شورای امنیت را فراموش کند و وارد مذاکره جدی با تهران شود تا تهران هم قدمهایی را بردارد که اعتماد طرف دیگر مذاکره بیشتر شود. وی با بیان اینکه تعلیق یا تحریم موضوعی نیست که ایران آن را بپذیرد، افزود: اگر غرب اعلام کند که حاضر است با ایران گفتوگو کند و مدت زمان مناسبی را نیز به این امر اختصاص دهد، به نتیجه دست خواهیم یافت.
علاءالدین بروجردی رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس نیز گفت: «پس از مذاکرات طولانی لاریجانی و سولانا که منجر به توافق 11 مادهای شده، بیانیه لوکزامبورگ و پذیرفتن روند پیگیری موضوع هستهای ایران در شورای امنیت سازمان ملل و مقایسه ایران با کشورهای دیگر غیر قابل قبول و ظالمانه است.»
وی با تاکید بر اینکه در شرایط فعلی، ایران آمادگی لازم را برای ادامه مذاکرات دارد، تصریح کرد: در چنین فضایی امکان دستیابی به توافق منطقی و مبتنی بر مقررات بینالمللی وجود دارد.» محمدنبی رودکی نایب رئیس این کمیسیون هم درگفتوگویی اعلام کرد: «متاسفانه البرادعی مدیر کل آژانس بینالملل انرژی هستهای اخیرا گزارش نامناسب و نامطلوبی را از فعالیتهای هستهای ایران به گروه 1+5 و شورای امنیت ارائه کرده است که به نظر میرسد این گزارش تحت فشار آمریکاییها تهیه شده است». وی همچنین گفت: «اخیرا جمهوری خواهان در آمریکا علیه ایران مواضع نرمتر اتخاذ کردند، اما مواضع تندشان را از طریق نشست اخیرا اتحادیه اروپا اعمال کردند که این هم از حقه بازی و سیاسی کاریهای دولت آمریکاست.»
اواخر هفته گذشته خبرگزاری رویترز از امتیاز غرب به روسیه برای همکاری در تحریم ایران خبر داد و نوشت: «به منظور منصرف کردن مسکو از مقاومت در برابر اقدام سازمان ملل علیه ایران، حتی در صورت اعمال تحریم شورای امنیت علیه برنامههای هستهای ایران، روسیه استثنا خواهد شد و اجازه پیدا خواهد کرد روی رآکتور هستهای ایران کار کند.» کنزو اوشیما سفیر ژاپن در سازمان ملل که ریاست دورهای شورای 15 نفره امنیت را بر عهده دارد، پنجشنبه گذشته به خبرنگاران گفت: انتظار دارم که ایران به زودی در برابر شورای امنیت قرار گیرد. البته این مساله به پیشرفت در مشورتهای میان کشورهای مهم مربوط بستگی دارد.
علی لاریجانی دبیر شورای عالی امنیت ملی در گفتوگوی مفصلی که روز چهارشنبه انجام داد،صراحتا اعلام کرد که غرب از برخورد افراطی با ایران، زبان میبیند. وی با تشریح جزئیات مذاکرات خود با خاویر سولانا تاکید کرد: «اگر قصد واقعی گروه 1+5 تفاهم باشد مذاکرات با سولانا آن را زمینهسازی کرده است. اروپا نیز اگر تسلیم فشار آمریکا شود شرایط رادیکال خواهد شد که چنین شرایطی کمتر از همه به ضرر ایران و بیش از همه به ضرر غرب خواهد بود.»
لاریجانی همچنین به کشورهای 1+5 هشدار داد: «ثابت شده که اتخاذ همزمان سیاست چماق و هویج سیاسی شکست خورده است و صدور هرگونه قطعنامه جدید درشورای امنیت، امکان تفاهم را به نقطهای دورتری منتقل میکند. علاوه بر این ادعای غرب در علاقهمندی به همکاری دراز مدت با تهدید و فشار سازگاری ندارد و اگر آنها دنبال انعطاف هستند نیز انعطاف واقعی و موثر هیچگاه از دل مذاکرات تحت فشار پدید نمیآید.» این سخنان لاریجانی را میتوان پاسخی به پیشنویس قطعنامه توسط اروپا دانست، پیشنویسی که احتمالا دوشنبه آینده به 15 عضو شورای امنیت تسلیم میشود تا در مورد آن تصمیمگیری کنند، اما آیا بیش از این اقدام، اروپا به این سخنان توجه خواهد کرد؟!
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
