دو فرمول و یک کنفرانس

بخش سیاسی خارجی
معمولا هنگامی که “حاشیه ها” بر “متن” سایه می اندازند به سختی می توان به تجزیه و تحلیل موشکافانه و دقیق یک واقعه پرداخت. اگر این غلبه محصول بزرگنمایی حاشیه ها باشد به راحتی می توان آن را تشخیص داد اما اگر غلبه حاشیه بر متن محصول روندی طبیعی و اپیدمیک باشد اوضاع به مراتب فرق خواهد کرد. این قاعده کلی در نظام بین الملل امروز مصادیق زیادی دارد که تازه ترین آنها کنفرانس امنیتی بغداد است.
تا قبل از برگزاری کنفرانس امنیتی فوق الذکر، بسیاری از رسانه ها و شبکه های تلویزیونی و رادیویی در سرتاسر جهان از اهمیت این نشست سخن گفته اند. مسلما قرار گرفتن نمایندگان ایران و آمریکا در کشوری که حکم باتلاق را برای واشنگتن دارد و گریز از آن به دغدغه مشترک جمهوریخواهان و دموکرات های آمریکا تبدیل شده است در جای خود بسیار بااهمیت است و به هیچ عنوان نمی توان این واقعیت را انکار نمود. هرچند که سفرای ایران با هدف حل بحران عراق به این کشور سفر کرده اند اما جرج واکر بوش سعی کرده است از ترکیب دونفره “زلمای خلیل زاد” و “دیوید ساتر فیلد” یکی از مشاوران وزارت امور خارجه آمریکا “سیگنال های نیاز آمریکا به تهران” را به گونه ای غیرمستقیم و در عین حال گویا و شفاف مخابره نماید.
“زلمای خلیل زاد” که در آستانه برگزاری کنفرانس امنیتی بغداد، تمایل واشنگتن برای گفتگوی مستقیم با ایران را اعلام کرده بود با نگاه های کنجکاو سایر شرکت کنندگان در این کنفرانس مواجه شد. یکی از دغدغه های اصلی کشورهای شرکت کننده در این کنفرانس نحوه انعکاس درخواست آمریکا از ایران جهت گفتگوهای مستقیم دوجانبه است. دکتر علی لاریجانی در سفر اخیر خود به آفریقای جنوبی صراحتا اعلام کرد که درخواست کاخ سفید جهت گفتگو با ایران باید به صورت کتبی و رسمی به تهران ارائه شود.
اما واشنگتن سعی دارد در این راستا فرمولی دوگانه را اجرا نماید.
بوش و همراهانش از یک سو سعی دارند با حفظ پرستیژ قدرت مدارانه خود از موضعی مستحکم و سلطه گرانه نیاز خود به قدرت ایران را برطرف نماید. بر این اساس استراتژیست های کاخ سفید طرح افزایش فشارها به تهران در شورای امنیت سازمان ملل متحد و ایجاد جنگ روانی علیه ایران را در دستور کار خود قرار داده اند. اما از سویی دیگر و با گذشت زمان نیاز عینی آمریکا به قدرت ایران بیشتر می شود. این “نیاز” به اندازه ای شدید است که حتی افرادی مانند جیمز بیکر و هنری کیسینجر در مقابل آن سر تسلیم فرود آورده اند. عمل کردن بر اساس چنین فرمول دوگانه ای واشنگتن را بیش از پیش متزلزل ساخته است.
بر این اساس نومحافظه کاران مجبورند به صورتی مستمر قالب و بستر گفتاری و رفتاری خود را تغییر دهند.
از این روست که شاهد هستیم رایس در یک جا از لزوم تغییر 180 درجه ای رفتار آمریکا در قبال تهران سخن می گوید و در جایی دیگر از لزوم افزایش تهدیدها در مقابل ایران دفاع می کند. عمق فاجعه اینجاست که جمهوریخواهان افراطی، دیگر کشورهای عضو 1+5 را نیز در فضای نامتوازن و غیرثابت مذکور محبوس نموده اند.نوری المالکی در مراسم افتتاحیه کنفرانس بغداد اعلام کرد که به حمایت های همسایگان عراق برای مبارزه با تروریسم و فتنه انگیزان چشم دوخته است. در حالی که نخست وزیر عراق این سخنان را بر زبان می راند، تماشای چهره در هم رفته زلمای خلیل زاد و ساتر فیلد دیدنی بود. آنها از همان روز اول کنفرانس دریافتند که بستر عراق جایی برای گنجاندن دو فرمول متفاوت نیست و بازهای کاخ سفید چاره ای جز استناد به فرمول “علنی سازی نیاز خود به تهران” در قالبی دیپلماتیک ندارند.