رهنمودهای هشدارگونه

علی شکوهی
در طی سالهای متمادی پس از انقلاب، رئیس‌جمهوری و اعضای دولتهای متعددی را در حضور مقام رهبری دیده‌ایم که به مناسبت هفته دولت، به سخنان ایشان گوش فرا می‌دهند و از نظرات و رهنمودهای رهبر معظم انقلاب، توشه‌ای برمی‌گیرند تا چراغ راه آینده دولت بسازند.
در این‌گونه جلسات، معمولاً رهبر معظم انقلاب، جمع‌بندی خود را از وضعیت موجود و علمکرد دولت عرضه می‌کنند و نگرانی‌های ضمنی خودشان را نیز در ضمن عبارات و جملاتی می‌گنجانند تا مسئولان دولت به آن توجه کنند. در جلسه اخیر دیدار اعضای هیات دولت با رهبر معظم انقلاب نیز چنین گذشت و در سخنان ایشان هم می‌توان تحلیل و ارزیابی از عملکرد دولت را یافت و هم دغدغه‌ها و نگرانی‌هایی که باید مد‌نظر دولتمردان قرار گیرد. ضروری است بر برخی از این نکات، تاکید مضاعف شود.
الف‌ـ گفتمان حاکم، گفتمان انقلابی
اولین نکته قابل تامل، حاکمیت گفتمان انقلاب اسلامی بر شعارها و اهداف دولت احمدی‌نژاد است. بازگشت به شعارهای عدالتخواهانه و ارزش‌محور، تاکید بر جهت‌گیری‌های اسلامی و انقلابی، ساده‌زیستی و مردم‌گرایی و مواردی از این دست،‌ رویکرد اصلی دولت را تشکیل می‌دهد و کسی نگران نیست که کسانی در دولت، خواستار تغییر مسیر حرکت انقلاب یا نفی گذشته انقلابی خویشند و بر همین اساس، این نگرانی هم وجود ندارد که دشمنان انقلاب یا مخالفان خط‌مشی کلان نظام، به طیفی از دولتمردان طمع کنند و ایجاد تغییراتی به سود گفتمان غیرانقلابی یا تجدیدنظرطلبانه را در دستور کار قرار دهند.
ب‌ـ تلاش بی‌وقفه رئیس‌جمهوری و دولت
واقعیت این است که دولت احمدی‌نژاد به تبع شخصیت فردی رئیس‌جمهوری، دولت تلاش بی‌وقفه است و سرعت تصمیم‌گیری‌ها و تحرک مسئولان دولتی بسیار خوب و ستودنی است. این واقعیت را نمی‌توان نادیده گرفت که دولت در یک سال گذشته بیش از 18 سفر استانی داشته و درباره صدها موضوع و مساله جدی، ‌بحث و تصمیم‌گیری کرده است. غالب مدیران دولت را افرادی تشکیل می‌دهند که در طی سالهای گذشته از حوزه دولت و کارهای اجرایی آن دور بوده‌اند و پیروزی یک رئیس‌جمهور اصولگرا در انتخابات ریاست جمهوری و تشکیل یک دولت انقلابی و اصولگرا را فرصتی برای خدمتگزاری تلقی می‌کنند و درصدد اثبات این ادعا هستند که «ما می‌توانیم».
ج‌ـ نیازمندی به تدبیر و همه جانبه‌نگری
در عین حال، داشتن نقاط مثبت فوق‌الذکر، به معنای مبرا بودن دولت از ضعفهای احتمالی نیست. از مهمترین نکات مورد تاکید رهبر معظم انقلاب در دیدار دولت، همراه کردن سرعت در کارها با دقت و پرهیز از شتاب‌زدگی و همچنین تدبیر و درایت در تصمیم‌گیری‌هاست. این واقعیت را نمی‌توان انکار کرد که دولت احمدی‌نژاد با این تصور که دولتهای قبلی، می‌توانستند ولی نکردند. گمان می‌کند که به انجام بسیاری از کارها، تواناست و بسیاری از اهداف انقلاب، حتی در کوتاه‌مدت دست یافتنی هستند.
هشدار رهبری به دولت، تکیه بر واقعیت‌هایی است که دولت باید به آنها توجه نشان دهد از جمله محدودیت امکانات و منابع، مطالبات متراکم و تلنبار شده تاریخی ملت ایران، ‌دشواری تحقق عدالت و فراهم نبودن مقدمات، دست و پاگیری دستگاه عظیم اداری و دیوانی و دهها مانع کوچک و بزرگ دیگری که تحقق بسیاری از شعارها و اهداف را در عمل با مشکل مواجه می‌سازند و تاکید کردند آنجا که کاری را می‌شود انجام داد، صادقانه به مردم گفته شود.
د‌ـ نیاز دولت به کار کارشناسی و تعامل با نخبگان
از نکات مهمی که رهبر معظم انقلاب در چند جای سخن خویش بر آن تاکید کردند، ضرورت استفاده از نظرات کارشناسان صادق و مومن و تعامل با نخبگان همفکر و با اخلاص است.
از گلایه‌ها و انتقادهای جدی به دولت در طی یک سال گذشته این بود که چتر فراگیری دولت حتی شامل نیروهای اصولگرا، کارشناسان همفکر در بدنه اجرایی، دانشگاهی و مجلس هم نمی‌شود و نظرات این‌گونه افراد هم مورد توجه نیست. تاکید رهبری بر این امر، می‌تواند هم بر درستی این‌گونه گلایه‌ها، صحه گذارد و هم اراده‌ای برای تغییر رفتار دولت را بطلبد.
ه‌ـ پرهیز از سطحی‌نگری و عوام‌گرایی در مسایل فرهنگی
در حیطه مسائل فرهنگی رهبر معظم انقلاب تاکید کردند که همچون گذشته و همچون دوران فعالیت وزرای فرهنگی دولتهای سابق، ایشان نگران کم‌توجهی به ارزشهای اسلامی و انقلابی نیستند. اما از آفت دیگری نگرانی دارند و آن گرفتار‌آمدن مسئولان فرهنگی به سطحی‌نگری و عوام‌گرایی است.
این سخن به معنای این نیست که اکنون چنین شده است، اما یقیقناً عوام‌گرایی و بی‌توجهی به نخبگان و توجه نداشتن به کارهای بنیادی، از آفاتی است که احتمال وقوع آن در چنین دولتی بیشتر است؛ همان‌گونه که کم‌توجهی به ارزشها و گرفتار‌آمدن در سلایق گروهی خاص از نخبگان، آفتی بود که در دولتهای قبلی بیشتر مشکل‌ساز می‌شد. در سخنان رهبر معظم انقلاب، نکات فراوان دیگری وجود دارد که باید مورد توجه مسئولان قرار گیرد و در مجال ما نمی‌گنجد. امید که دولتیان به همه رهنمودهای هشدارگونه ایشان، توجه بیشتری نشان دهند.