آسیای مرکزی عاری از سلاح هستهای
مقدمه:
وزرای خارجه کشورهای آسیای مرکزی قرارداد منطقه عاری از سلاحهای هستهای را امضا کردند.
امضای قرارداد منطقه عاری از سلاحهای هستهای، همه کشورهای آسیای مرکزی را متعهد میکند از تولید سلاحهای هستهای و ابزارهای آن، خرید و جایگزین کردن و هرگونه فعالیت هستهای خودداری کنند.
دکتر آرمین امینی، کارشناس مسائل آسیای مرکزی و قفقاز در گفتگو با جامجم بر این باور است که تداوم رژیمهای امنیتی منطقهای متاثر از توافق قدرتهای فرامنطقهای است.
* امضای قرارداد منطقه عاری از سلاحهای هستهای توسط 5 کشور آسیای مرکزی را چگونه ارزیابی میکنید؟
** اصولا از زمان پیدایش سلاحهای هستهای، امنیت بیشتر کشورهای جهان کاهش یافته است. امروزه به نظر میرسد بر اثر تلاش آمریکا و نومحافظهکاران حاکم بر کابینه بوش برای تقویت روند یکجانبهگرایی و ثبات مبتنی بر سیطره بر روندهای موجود در نظام بینالملل برخی دولتها با تهدیدات جدی امنیتی مواجه هستند. نکته جالب این است که قدرتهای بزرگ که خود پدیدآورنده سلاح هستهای هستند، با آسیبپذیریهای زیادی در این زمینه مواجهاند.
امنیت از دیدگاه حقوقی در شرایطی پدید میآید که تهدید به هر شکل آن در حداقل ممکن باشد و در سطح منطقهای نیز برهم خوردن موازنه سیاسی کشورهای منطقه یکی از عوامل جنگ و مداخله نظامی است.
در خصوص منطقه آسیای مرکزی باید گفت که این منطقه به مثابه زیر سیستم امنیتی و شاهراه تنفسی استراتژیک روسیه عمل میکند باید به این مساله توجه کنیم که اصولا این کشورها هم متاثر از هنجارهای خاص نظام بینالملل تلاش کردهاند یکسری رژیمهای امنیتی را بوجود آوردند. معاهده منطقه عاری از سلاحهای هستهای به مثابه یک رژیم امنیتی در منطقه آسیای مرکزی مفهوم مییابد که منبعث از معاهده NPT است. امروزه مقوله امنیت در تمام کشورها ناشی از پیوستگی و ناشی از وابستگی متقابل است که این امر ضرورت همکاریهای متقابل در ابعاد مختلف امنیتی را به وجود میآورد. چرا که تلاش یکجانبه و دفاع نظامی برای تامین امنیت توسط یک کشور کافی نخواهد بود.
* با توجه به این بسیاری از معاهدات بینالمللی در زمینه اجرا شدن با مشکل مواجه میشوند. جنابعالی چشمانداز عملیاتی شدن معاهده منطقه عاری از سلاح هستهای در آسیای مرکزی را چگونه ارزیابی میکنید؟
** اصولا نقش قدرتهای بزرگ در عرصه بینالملل و در ایجاد و تداوم رژیمهای امنیتی را نباید از نظر دور داشت و برای ضمانت اجرایی یک رژیم امنیتی، نخستین و مهمترین اصل آن است که توافق کشورهای بزرگ برای معاهدات بینالملل ایجاد شود، چرا که معمولاً فضای حاکم بر مسائل امنیتی نظام بینالملل پیامد توافقات کشورهای بزرگ است که به عنوان مثال معاهده اخیر در آسیای مرکزی را باید آن دسته از بازیگران که توانایی تعریف مقوله امنیت یا خدشه به آن را دارند. به وجود آورند. بنابراین اگر کشورهای آسیای مرکزی در مراحلی حتی توانایی خدشهدار کردن بخشی از این فضای بینالملل را داشته باشند. باز هم توافق بازیگران فرامنطقهای در ادامه یک رژیم امنیتی از الزامات اجرای موفقیتآمیز یک رژیم امنیتی است.
* ضعیف بودن بنیه اقتصادی کشورهای عضو تا چه اندازه این معاهده را شکننده خواهد کرد؟
** عدم توانمندی اقتصادی کشورها موجب میشود که این معاهده با چالش در مرحله اجرا مواجه شود. به طور مثال اتحادیه گوام با مشارکت چند کشور آسیای مرکزی و قفقاز ایجاد شد. اما با حمایت روسیه از برخی اعضا، این اتحادیه به شکست منتهی شد.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
