پرچم، جدیدترین مشکل عراق

سیامک کاکایی
تصمیم مسعود بارزانی، رئیس منطقه‌ای کردستان عراق مبنی بر ممنوعیت برافراشتن پرچم عراق در سه استان کردنشین سلیمانیه، دهوک و اربیل تحت اداره دولت محلی کرد، با انتقاد شدید مقامهای دولتی و رهبران گروههای سیاسی مواجه شده است. بارزانی چند روز پیش در حکمی اعلام کرد که پرچم عراق نماد ظلم و جور رژیم بعثی صدام است و باید از تمامی ادارات و دستگاه‌های دولتی کردستان عراق برچیده شود و به جای آن تنها پرچم منطقه کردستان عراق برافراشته شود. بارزانی در واکنش به انتقادها از تصمیم وی اعلام کرد که این تصمیم را پس از هماهنگی با نخست‌وزیر و رئیس‌جمهوری عراق اتخاذ کرده است.
اما نوری المالکی بلافاصله پس از این اقدام بارزانی دستور داد که پرچم عراق در سراسر خاک این کشور افراشته شود. در بیانیه دفتر نخست‌وزیری عراق تاکید شد پرچم کنونی عراق تنها پرچمی است که باید در تمامی خاک این کشور برافراشته شود. در استان سلیمانیه که بخشی از اقلیم دولت محلی کردستان عراق را تشکیل می‌دهد و تحت نفوذ اتحادیه میهنی به رهبری جلال طالبانی رئیس‌جمهوری عراق است تا روز دوشنبه ‌13 شهریور پرچم عراق در کنار پرچم کردستان عراق برافراشته بوده است.
منتقدان تصمیم مسعود بارزانی می‌گویند این اقدام وی ضربه‌ای به حاکمیت ملی و یکپارچگی عراق است و این کشور در شرایطی قرار دارد که نیازمند تقویت ایده‌های وحدت‌گرایانه است. از این دیدگاه ممنوعیت برافراشتن پرچم عراق در کردستان این کشور که هنوز تصمیمی درباره تغییر آن گرفته نشده است.
بستر مناسبی برای محافل و کسانی که به دنبال ایجاد تفرقه و طرح تجزیه عراق هستند، فراهم خواهد کرد. هر چند از مدتها پیش بحث‌هایی در سطح رهبران گروههای سیاسی عراق مبنی‌بر ضرورت تغییر پرچم این منطقه مطرح بوده است، لیکن تاکنون دولت و پارلمان عراق در این‌باره تصمیمی نگرفته‌اند و پرچم کنونی عراق به عنوان نماد ملی این کشور محسوب می‌شود و در قانون اساسی نیز از پرچم به عنوان یکی از عوامل تشکیل‌دهنده ملت عراق نام برده شده است.
تحلیلگران بر این باورند که اقدام بارزانی موجب تسریع در پیش کشیدن یا رسمی شدن بحث تغییر پرچم عراق خواهد شد. چنانچه سخنگوی دولت عراق «علی دباغ» گفته است پارلمان عراق باید موضوع تغییر پرچم عراق را در دستور کار قرار دهد؛ پرچمی که متناسب با گونه‌های اجتماعی مختلف عراق باشد. در همین حال، جلال طالبانی رئیس‌جمهوری عراق تلویحا از اقدام مسعود بارزانی در ممنوعیت برافراشتن پرچم عراق در کردستان این کشور با صدور بیانیه‌ای مجلس عراق را به تعیین پرچم جدید و مورد قبول و حمایت همه ملت عراق فراخواند.
در بیانیه دفتر ریاست جمهوری عراق آمده است که کردها و شیعیان در 35 سال گذشته از حکومت رژیم بعث و در زیر لوای پرچم کنونی هزاران قربانی داده‌اند. طالبانی، پرچم نخستین دولت جمهوری عراق در زمان عبدالکریم قاسم در سال ‌1958 را به عنوان پرچم رسمی و موقت دولت محلی کردستان عراق تا تعیین پرچم جدید اعلام و خواستار برافراشته شدن این پرچم در مناطق کردنشین شد. اما احزاب و گروههای دیگر عراقی از جمله گروههای اهل سنت به شدت از تصمیم بارزانی انتقاد کرده‌اند.
هیات علمای اهل سنت و جبهه گفتگوی ملی عراق با ابراز تعجب از تصمیم اخیر بارزانی در پایین کشیدن پرچم عراق آن را اقدامی توجیه‌ناپذیر و غیرقابل قبول خواندند. مطابق قوانین مروبط به مناطق فدرالی، دولتهای محلی در زمینه پرچم باید پرچم ملی را بپذیرند همچنانکه در زمینه‌های دفاعی، سیاست خارجی و پولی از دولت مرکزی تبعیت خواهند کرد. اکثر عراقی‌هایی که از تصمیم بارزانی انتقاد کرده‌اند. به ضرورت تغییر پرچم کنونی عراق معتقدند.اما اقدام بارزانی پیش از اتخاذ هرگونه تصمیمی از سوی دولت و پارلمان عراق درباره پرچم ملی این کشور را شتاب‌زده و برخلاف قانون اساسی عراق ارزیابی کرده‌اند.