تحریف مفاهیم(بخش چهارم)

اصطلاح خاورمیانه در قرن نوزدهم زمانی که انگلیس و فرانسه در اندیشه تقسیم جهان به مناطق نفوذ بودند بکار گرفته شد و در ابتدا به مناطقی در مرکز آسیا گفته می‌شد که کشورهایی چون ایران پاکستان، افغانستان را در بر می‌گرفت.
این در حالی بود که به بخش جنوب‌غربی آسیا شامل کشورهای هلال سبز (سوریه، عراق، اردن، لبنان و فلسطین) "خاور نزدیک" گفته می‌شد و اصطلاح «خاور دور» نیز درباره محدوده کشورهایی که از اروپا فاصله زیادی داشتند بکار گرفته می‌شد. تمامی اصطلاحاتی چون خاورمیانه، نزدیک و دور بعنوان یک ابزار در راستای تامین منافع قدرتهای غربی بکار گرفته می‌شود. با توسعه نفوذ امپراطوری انگلیس از مصر در شمال آفریقا و از هند (که پیشتر خاورمیانه نام گرفت) به سمت فلسطین و عراق پس از جنگ جهانی اول مفهوم خاورمیانه توسعه یافت و مناطق نفوذ انگلیس و سپس فرانسه را در برگرفت.
از اینرو اصطلاح «خاور نزدیک» در اواسط قرن بیستم از زبان انگلیسی حذف شد و جای آنرا واژه «خاورمیانه» گرفت اما با این حال هدف همان به روال سابق بود که استعمار اروپایی از طریق آن منطقه نفوذ مشخصی را برای خود تعیین کرده بود و تا اکنون نیز اصطلاح خاورمیانه یک مفهوم استعماری است به معنای اینکه کشورهای این منطقه بازار استراتژیک دولتهای غربی هستند، بنابراین این اصطلاحات تنها یک واژه جغرافیایی نیست که پارامترهای جغرافیایی آنرا تعیین کرده باشد.
اطلاعات جغرافیایی درباره خاورمیانه:
خاورمیانه منطقه‌ای است که کشورهای بین دریای مدیترانه و خلیج فارس را شامل می‌شود. خاورمیانه بخشی از آفریقا ـ اوراسیا یا به طور خاص آسیا و در برخی موارد جزیی از آفریقای شمالی شمرده می‌شود. این ناحیه گروه‌های فرهنگی و نژادی گوناگونی چون فرهنگهای ایرانی، عربی، بربرها، ترکی، کردی، یهودی را در خود جای داده است. زبان‌های اصلی این منطقه عبارت است: از فارسی، عربی، ترکی، کردی، در بسیاری از تعریفها «خاورمیانه» به ناحیه‌ای در جنوب غربی آسیا و در برگیرنده کشورهای بین ایران و مصر گفته می‌شود. با اینکه بخش بیشتر کشور مصر (به جز صحرای سینا) در آفریقای شمالی واقع شده است ولی بیشتر جغرافیدانان آنرا جزیی از «خاورمیانه» می‌دانند. کشورهای شمالی آفریقا مانند لیبی، تونس و مراکش برخلاف خاورمیانه، در رسانه‌های خبری کشورهای آفریقای شمالی خوانده می‌شوند.
اصطلاح خاورمیانه شناسنده منطقه‌ای فرهنگی است، در نتیجه مرز مشخصی برای آن وجود ندارد. به طور کلی کشورهای این منطقه عبارت‌اند از: اردن، امارات متحده عربی، ایران، بحرین، ترکیه، سوریه، عراق، عربستان سعودی، عمان، قطر، کویت، لبنان، مصر، یمن و فلسطین است. کشورهای غربی این منطقه (الجزایر، تونس، لیبی و مراکش) به دلیل وابستگی شدید تاریخی و فرهنگی بیشتر بخشی از خاورمیانه شمرده می‌شوند. سودان نیز یکی از این کشورها به شمار می‌آید.
کشورهای آفریقایی موریتانی و سومالی نیز پیوندهایی با خاورمیانه دارند. ترکیه و قبرس که از نظر جغرافیایی درون و یا نزدیک این منطقه هستند، خود را بخشی از اروپا می‌دانند. ایران را مرز خاوری خاورمیانه می‌انگارند، البته گاهی افغانستان را نیز از کشورهای این بخش‌بندی به شمار می‌آورند. واژه «میانه» نیز بدلیل برداشتهای مختلف باعث سردرگمی‌هایی شده است. قبل از جنگ جهانی اول اصطلاح خاور نزدیک در انگلیسی به مناطق بالکان و امپراتوری عثمانی اطلاق می‌شد در حالیکه اصطلاح خاورمیانه شامل سرزمینهای ایران، افغانستان، آسیای مرکزی، ترکستان و قفقاز بود.
همچنین اصطلاح خاور دور به کشورهای شرق آسیا نظیر چین، ژاپن دو کره، هنگ‌کنگ، تایوان و غیره اطلاق می‌شد. به گزارش قدسنا، با نابودی امپراتوری عثمانی در سال 1918، دیگر اصطلاح خاورمیانه نزدیک کاربرد زیادی نداشت و این در حالی بود که اصطلاح خاورمیانه به کشورهای تازه بنیاد جهان اسلام اطلاق شد. خلاصه اینکه اصلاح خاورمیانه آنگاه باب شد که بخش‌های انگلیسی و فرانسوی زبان از آن استفاده کردند.